Bitwa pod Lipanami
 |
Ten artykuł od 2009-05 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
| Bitwa pod Lipanami wojny husyckie |
|||||||||||||||||
 Bitwa pod Lipanami na obrazie Josefa Mathausera
|
|||||||||||||||||
| Czas | 30 maja 1434 | ||||||||||||||||
| Miejsce | Lipany, powiat Kolín | ||||||||||||||||
| Terytorium | Czechy | ||||||||||||||||
| Wynik | zdecydowane zwycięstwo utrakwistów i katolików | ||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
| Wojny husyckie |
|---|
|
Nowy Knin • Živohošt • Nekmierz • Sudomierz • Melechovo • Benešovo • Kutna Hora • Tabor • Witkowa Góra • Mały Bór • Wyszehrad • Most • Góra Vladař • Kutna Hora • Nebovidy • Habr • Niemiecki Bród • Horice • Stachovy Dvor • Horni Dubenka • Czeska Skalica • Maleszowo • Uście • Zwettle • Tachov • Nysa • Kratzau • Stary Wielisław • Horka • Domažlice • Bitwa żorska • Trzebnica • Hiltersried • Lipany |
Bitwa pod Lipanami – walna bitwa, która zakończyła okres wojen husyckich, w Czechach uważana za jedną z ważniejszych bitew w historii kraju.
Stoczona została 30 maja 1434 roku w pobliżu Lipan (pomiędzy Pragą a Kolínem), gdzie stanęły naprzeciw siebie połączone siły radykalnych husytów (taborytów dowodzonych przez Prokopa Wielkiego oraz Sierotek dowodzonych przez Jana Čapka z Sán) z jednej strony, a z drugiej – sojuszu umiarkowanych utrakwistów i katolików dowodzonego przez Diviša Bořka z Miletinka, dawnego towarzysza broni Jana Żiżki. Oddziały koalicji utrakwistów i katolików były liczniejsze, posiadali oni 13.000 żołnierzy, natomiast licząca 10.000 ludzi armia taborytów była lepiej zorganizowana i bardziej doświadczona. Obie armie używały jednak klasycznej taktyki husyckiej oraz uzbrojenia.
Początkowo wojska radykałów schroniły się wewnątrz taboru (wagenburga) – sprzężonych wozów ustawianych w szyku kołowym (zazwyczaj w kilka współśrodkowych pierścieni). Taboryci liczyli na to, że koalicjanci – z uwagi na to, że ich terytorium pozostało właściwie niechronione – wykonując nerwowe działania popełnią jakiś błąd.
Diviš Bořek podzielił swą jazdę na dwie części, przy czym jednej nakazał schronić się w niewielkiej dolinie w pobliżu obozu radykałów. Drugiej grupie wraz z taborem nakazał atak na tabor radykałów, który po pierwszych salwach obrońców załamał się.
W tym momencie Prokop i Jan Čapek popełnili błąd. Podobnie, jak to miało miejsce we wcześniejszych walkach z wyprawami krzyżowymi na Czechy oraz podczas wypraw wojennych husytów, otwarto tabor, aby umożliwić własnym wojskom pogoń za ponoć uciekającymi w rozsypce przeciwnikami. Utrakwiści poczekali, aż Jan Čapek będzie dostatecznie daleko od wozów, a jego wojska będą zbyt zajęte masakrowaniem uciekających niedobitków. W odpowiednim momencie uderzył oddział ukryty w dolinie atakując opustoszały i otwarty tabor broniony przez niewielki oddział piechoty. W tym czasie rzekomo uciekające oddziały dokonały zwrotu i uderzyły na goniących ich taborytów. Niespodziewana zmiana sytuacji wprowadziła zamęt wśród taborytów. Čapek widząc, że Prokop nie obroni taboru, którego na dodatek nie można było już zamknąć (co w praktyce oznaczało przegraną w bitwie), zebrał pozostałość jazdy i uciekł z pola bitwy w kierunku Kolina, czym zyskał miano zdrajcy.
Bitwa zakończyła się masakrą taborytów i Sierotek. Stracili 1300 ludzi (w tym przywódcę – Prokopa Wielkiego), a cała armia została rozbita. W efekcie bitwy oba ugrupowania rozpadły się: część przystała do utrakwistów, część wyemigrowała. Opór niewielkich grup pozostałych w Czechach (np. Jan Rohacz z Dube) nie trwał długo. Bitwa położyła kres wojnom husyckim.
