Bitwa pod Lutynią

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bitwa pod Lutynią
wojna siedmioletnia
Schlacht von Leuthen.JPG
Bitwa pod Lutynią
Czas 5 grudnia 1757
Miejsce Lutynia
Terytorium Śląsk, Prusy
Wynik zwycięstwo pruskie
Strony konfliktu
Flag of the Kingdom of Prussia (1750-1801).svg Królestwo Prus Cesarstwo Austrii Austria
Dowódcy
Fryderyk II Wielki książę Karol Lotaryński
Siły
35 000 ludzi,
172 dział
65 000 ludzi,
210 dział
Straty
1141 zabitych,
5118 rannych,
85 wziętych do niewoli
3000 zabitych,
7000 rannych,
12 000 wziętych do niewoli,
116 dział,
51 sztandarów
Wojna siedmioletnia

Minorka - Lovosice - Reichenberg - Praga - Kolin - Palasi - Hastenbeck - Groß-Jägersdorf - Moys - Cap-Français - Rochefort - Rossbach - Wrocław - Lutynia - Krefeld - Domstadtl - Sarbinowo - Hochkirch - Bergen - Kije - Minden - Kunowice - Hoyerswerda - Lagos - zatoka Quiberon - Maxen - Miśnia - Landeshut - Carrickfergus - Warburg - Legnica - Kloster Kamp - Torgau - Belle Île - Vellinghausen - Burkatów - Wilhelmstahl - Freiberg - Gwadelupa - Martynika - Hawana - Manila - Buxar - Dzierżoniów

Plan Bitwy pod Lutynią
Teren (jego część) na którym rozegrała się Bitwa pod Lutynią. Zdjęcie zrobione z miejsca pierwszych potyczek na południu, w kierunku północnym - w kierunku przesuwania się walk. Z lewej strony, na horyzoncie widoczna wieś Lutynia oraz wieże jej kościołów

Bitwa pod Lutynią (niem. Leuthen) – starcie zbrojne, które miało miejsce 5 grudnia 1757 w trakcie wojny siedmioletniej (III wojny śląskiej). Było to jedno z decydujących zwycięstw pruskich tej wojny, które zadecydowały, iż Śląsk pozostał pod kontrolą Fryderyka II.

Wstęp[edytuj | edytuj kod]

Podczas gdy Fryderyk Wielki prowadził kampanię w centralnych Niemczech, zakończoną klęska połączonych armii francuskiej i cesarskiej w bitwie pod Rossbach, Austriacy powoli zajmowali Śląsk. Fryderyk powrócił 28 listopada w celu odzyskania głównego miasta śląskiego, Wrocławia, dopiero co zajętego przez siły austriackie. Po przybyciu w okolice Lutyni natrafił on na dwukrotnie silniejszą armię wroga. Fryderyk uświadomił sobie, iż nadchodząca bitwa może przynieść mu albo wielkie zwycięstwo, albo straszliwą klęskę. Wodzowie austriackiej armii wcześniej dyskutowali nad tym, czy wyruszyć z Wrocławia na spotkanie Fryderyka. Zwyciężyło zdanie Karola Lotaryńskiego i w ten sposób bitwa doszła do skutku. Pogoda była mglista, zaś cały teren był w przeszłości obszarem ćwiczeń pruskiej armii, tak więc Fryderyk znał go bardzo dobrze. Morale Prusaków były doskonałe po licznych zwycięstwach nad wrogami. Austriacy nie spodziewali się ponownego zastosowania przez Fryderyka szyku ukośnego, który święcił swoje triumfy wcześniej pod Rossbach.

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

Fryderyk, zdecydowany wyrzucić Austriaków ze Śląska, posuwał się bezpośrednio w kierunku armii austriackiej, której centrum znajdowało się w okolicy Lutyni. Jej front rozciągał się na około 5 i 1/2 mili. Armia austriacka była tak niewiarogodnie rozciągnięta, żeby zapobiec wykonaniu przez Fryderyka uderzenia na flankę - jego ulubionej taktyki. Jednak w ostatecznym wyniku okazało się to poważnym błędem. Fryderyk wysłał swą kawalerię do akcji na Bornę w celu zmylenia przeciwnika i upozorowania ataku na austriackie prawe skrzydło. Osłaniane przez kawalerię zdyscyplinowane kolumny piechoty Fryderyka posuwały się w kierunku austriackiego lewego skrzydła.

Piechota szła na południe poza zasięgiem wzroku Austriaków, za linią niewielkich wzgórz. Książę Karol Lotaryński z wieży kościoła w Lutyni również niczego nie zauważył i zadecydował wysłać posiłki na prawe skrzydło, zamiast na zagrożone w rzeczywistości lewe. W pewnym momencie czoło dwóch znakomicie wyszkolonych pruskich kolumn przekroczyło austriacką lewą flankę. Potem plutony obu kolumn wykonały zwrot w lewo koło Lobetinz i cała pruska armia utworzyła linię bojową prawie prostopadłą do linii austriackiej. Prusacy wykonali manewr analogiczny do tego, jakiego używali starożytni Tebańczycy, atakując wroga z boku tzw. szykiem skośnym. W wieku XVIII, gdy dominowały działania liniowe, taki manewr flankujący był bardzo niebezpieczny dla przeciwnika. Najsłabsi żołnierze armii austriackiej zajmowali pozycje właśnie na lewej flance chronionej przez wzgórza.

Pruska piechota stanęła do walki w konwencjonalnym szyku dwóch linii, a następnie ruszyła na przód, aby zrolować linię przeciwnika. Fryderyk wykorzystał dwie okoliczności: po pierwsze książę Karol przesunął wcześniej kawalerię z lewego skrzydła na prawe, po drugie piechota lewego austriackiego skrzydła pochodziła po części z protestanckiej Wirtembergii. Pochodzący stamtąd żołnierze sprzyjali również protestanckim Prusakom. Po krótkim ogniu złamali oni szyki przed nadchodzącymi liniami pruskimi. Reszta piechoty austriackiej, pozostawiona na lewym skrzydle, znalazła się w morderczym ogniu pruskich dział 12 funtowych i niszczącego ognia postępującej piechoty pruskiej. Wkrótce i ona złamała szyk. Książę Karol pospiesznie ściągał siły z prawego skrzydła na lewe w celu utworzenia nowej linii bojowej wzdłuż wioski Lutynia (dawniej austriackie centrum). Austriacy rozpaczliwie próbowali powstrzymać nieprzyjaciela, ale ponieważ ich linia była tak długa, oddziały potrzebowały do półtorej godziny, aby dotrzeć na nowe pozycje. Pruska linia nie zatrzymywała się nawet na sekundę, atakując Lutynię przy wsparciu artyleryjskim. Zdeterminowani Prusacy, po czterdziestu minutach ciężkich walk, wzięli szturmem wioskę, podczas gdy artyleria obydwu armii ostrzeliwała się nawzajem. Teraz kawaleria austriacka, widząc eksponowaną linię pruską, uderzyła w celu obejścia jej z flanki i wygrania bitwy. Jednak pruska kawaleria rozbiła szarżę. Uderzenie kawaleryjskie wkrótce spadło na linię austriacką za Lutynią, powodując powszechne zamieszanie i wielkie spustoszenie. Linia austriacka załamała się. Bitwa trwała nieco ponad trzy godziny. Po ujrzeniu swej rozbitej armii pokonany książę Karol powiedział: "Nie wierzę w to!"

Po bitwie[edytuj | edytuj kod]

Kluczem do zwycięstwa w tej bitwie były manewry przedbitewne. Fryderyk Wielki potrafił ukryć swe zamiary, osiągnąć zaskoczenie i przeprowadzić główne uderzenie w najsłabszym punkcie linii wroga. Austriacy zostali wyrzuceni do Czech, Śląsk pozostał przy Prusach. Było to najznakomitsze zwycięstwo Fryderyka Wielkiego, które znów pokazało światu potęgę piechoty pruskiej. Wkrótce po bitwie Maria Teresa zażądała rezygnacji księcia Karola.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Sebastian Haffner: Prusy bez legendy: Zarys dziejów. Warszawa: Oficyna Historii XIX i XX wieku, 1996. ISBN 83-905989-3-0.