Bitwa pod Memphis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy bitwy pod Memphis w USA. Zobacz też: bitwa pod Memfis w Grecji.
Bitwa pod Memphis
Wojna secesyjna
Memphis h42367.jpg
Bitwa pod Memphis oczami rysownika. Na pierwszym planie CSS "General Beauregard" taranowany przez "Monarch".
Czas 6 czerwca 1862
Miejsce rzeka Missisipi pod Memphis, Tennessee
Wynik zwycięstwo floty Unii
Strony konfliktu
US flag 34 stars.svg
Unia
Skonfederowane Stany Ameryki
Konfederacja
Dowódcy
Charles Davis James Montgomery
Siły
5 kanonierek pancernych
5 taranowców
8 taranowców
Straty
1 taranowiec uszkodzony 7 taranowców zatopionych lub zdobytych
Kampania na Missisipi

BelmontShilohCorinthBaton RougeNatchezChickasaw BluffsFort HenryFort DonelsonMemphisVicksburgPort Hudson

Bitwa pod Memphis – starcie zbrojne, które miało miejsce w trakcie wojny secesyjnej, stoczone między flotą Unii i flotą Konfederacji na rzece Missisipi pod Memphis w dniu 6 czerwca 1862. Zakończyła się zwycięstwem Unii.

Podłoże[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: kampania na Missisipi.

W ramach kampanii dążącej do opanowania strategicznie ważnej rzeki Missisipi i jej brzegów, siły Unii musiały zająć ważny węzeł kolejowy Memphis w stanie Tennessee. W jego kierunku posuwały się od północy wzdłuż rzeki wojska Unii o sile ok. 20 000 żołnierzy, dowodzone przez gen. bryg. Johna Pope'a, wspierane przez Zachodnią Flotyllę komandora ppor. Charlesa Davisa. Drogę do Memphis blokował Fort Pillow, położony nad Missisipi w odległości ok. 65 km od miasta. Flotylla rzeczna Unii od 14 kwietnia prowadziła ostrzał Fortu Pillow, lecz był on mało skuteczny.

10 maja jednostki Flotylli Zachodniej po raz pierwszy w toku kampanii starły się ze zorganizowaną flotyllą rzeczną konfederatów, kiedy zostały niespodziewanie zaatakowane pod Fortem Pillow przez 8 taranowców konfederackich (cottonclads) z Flotylli Obrony Rzeki, dowodzonych przez komandora Jamesa Montgomery'ego. W starciu, CSS "General Bragg" i "General Sumter" staranowały i zatopiły kanonierkę pancerną USS "Cincinnati", a CSS "General Earl Van Dorn" i "General Sumter" zatopiły USS "Mound City", po czym okręty wycofały się pod działa Fortu Pillow, trzy z nich uszkodzone[1]. Obie kanonierki, zatopione na płytkiej wodzie, zostały jednak podniesione i wyremontowane. 4 czerwca Fort Pillow został opuszczony przez konfederatów w obawie przed okrążeniem przez wojska lądowe Unii gen. Hallecka, które 29 maja zajęły Corinth.

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

6 czerwca rano pod Memphis przypłynęło 5 pancernych kanonierek i 5 nowych taranowców Unii z flotylli taranowców płk. Elleta (aktywny udział w starciu zdołały wziąć jednak tylko dwa z nich: "Queen of the West" i "Monarch"). Dostępu do miasta broniło 8 taranowców z konfederackiej Flotylli Obrony Rzeki, uformowanych w dwóch liniach, poprzecznych do nurtu. Bitwę śledzili liczni mieszkańcy Memphis, zgromadzeni nad rzeką. Wprowadzenie do akcji taranowców po stronie Unii, wypływających przed ociężałe kanonierki pancerne, było dla konfederatów zaskoczeniem.

W toku godzinnej chaotycznej bitwy na bliskie odległości, jaka się wywiązała, okręty Unii zatopiły taranując 2 okręty (CSS "Colonel Lovell" i "General Beauregard") i ogniem artylerii 2 dalsze (CSS "General Sterling Price" i "General M. Jeff Thompson"[2]). Następnie podjęły pościg za wycofującymi się w dół rzeki pozostałymi jednostkami, zdobywając dalsze 3 okręty, które zostały uszkodzone i osadzone na mieliźnie (CSS "General Bragg", "General Sumter" i "Little Rebel"). Jedynie CSS "General Earl Van Dorn" uszedł pod Vicksburg. Po stronie Unii uszkodzony został jedynie "Queen of the West" (przez "General Beauregard"). Od ostrzału z broni palnej zginął na nim pomysłodawca flotylli taranowców, płk Charles Ellet[1]. Memphis zostało w tym czasie, około godz. 11, obsadzone przez oddziały lądowe Północy.

Bitwa ta była ostatnim dużym starciem okrętów rzecznych na Missisipi, po niej Konfederacji nie zdołali już odbudować flotylli rzecznej, aczkolwiek pewne sukcesy odniósł jeszcze później okręt pancerny CSS "Arkansas". Po naprawie Unioniści wcielili do służby "General Bragg", "General Sumter" i "Little Rebel", a także "General Sterling Price" po podniesieniu z dna[1]. CSS "General Earl Van Dorn" został później spalony, aby nie wpaść w ręce Unii.

Siły[edytuj | edytuj kod]

† - okręty zatopione lub zdobyte
# - okręty uszkodzone

Unia[edytuj | edytuj kod]

  • Zachodnia Flotylla (Western Flotilla) - kmdr ppor. Charles Davis
    • kanonierki pancerne: "Benton" (flagowy), "Louisville", "Carondelet", "St. Louis", "Cairo"[3]

Konfederacja[edytuj | edytuj kod]

  • Flotylla Obrony Rzeki (River Defense Fleet) - kmdr James Montgomery[4]
    • CSS "Colonel Lovell"†
    • CSS "General Beauregard"†
    • CSS "General Sterling Price"†
    • CSS "General M. Jeff Thompson"†
    • CSS "General Bragg"†
    • CSS "General Sumter"†
    • CSS "Little Rebel"†
    • CSS "General Earl Van Dorn"

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 A. Konstam (op.cit.)
  2. "General M. Jeff Thompson" został zatopiony ogniem artylerii według A. Konstam (op.cit.). T. Gozdawa-Gołębiowski (op.cit.) podaje jako zatopiony "Little Rebel"
  3. Okręty wg T. Gozdawa-Gołębiowski (op.cit.)
  4. 4,0 4,1 Okręty według A. Konstam (op.cit.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Gozdawa-Gołębiowski: Od wojny krymskiej do bałkańskiej', Gdańsk 1985, ISBN 83-215-3259-4, s. 129-130
  • (ang.) Angus Konstam: Mississippi River Gunboats of the American Civil War 1861-1865, seria New Vanguard 46, Osprey Publishing, 2002, ISBN 1-84176-413-2