Bitwa pod Montgisard

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa pod Montgisard
Wyprawy krzyżowe
Schlacht von Montgisard 2.jpg
Bitwa pod Montgisard, mal. Philippe Larivière
Czas 25 listopada 1177
Miejsce Montgisard
Terytorium Ziemia Święta
Wynik zwycięstwo krzyżowców
Strony konfliktu
Królestwo Jerozolimskie Ajjubidzi
Dowódcy
król Baldwin sułtan Saladyn
Siły
500 rycerzy
(w tym 140 templariuszy)
kilka tysięcy piechoty
30 000
Straty
1 095 zabitych
750 rannych
ok. 20 000
Hughes de Payns.svg Bitwy łacinników Hughes de Payns.svg

MerzifonNiceaTrypolisAkkonAkkumSzajzarTrypolisHarranEdessaArtahManbidżuKrwawe PoleMeliteneRamlaRamla IIRamla IIISydonSzajzarAl-SannabraSarminHabYibnehTyrAzazMardż al-SaffarBa'rinSzajzarEdessaMeanderBosraAintabInabAskalonHulehAl-BuqaiaHarimAl-BabeinMontgisardCressonHittinHarbijjaHimsAleksandria

Bitwa pod Montgisard – bitwa lądowa stoczona pomiędzy siłami egipskich Ajjubidów a wojskami Królestwa Jerozolimskiego dnia 25 listopada 1177 roku. 16-letni, trędowaty król Baldwin IV dowodził nielicznym wojskiem chrześcijan w boju z armią Saladyna. Zaskoczone wojska muzułmanów zostały pokonane, a ich straty – według ówczesnych kronikarzy chrześcijańskich – były ogromne w porównaniu do strat ludzi Baldwina.

Podłoże[edytuj | edytuj kod]

W 1177 roku Królestwo Jerozolimskie znalazło się w trudnej sytuacji wewnętrznej. Król Baldwin był ciężko chory na trąd, w związku z czym nie mógł mieć potomstwa. Jego ciężarna siostra Sybilla, wdowa po Wilhelmie z Montferrat, hrabim Jaffy i Aszkelonu, nie mogła być brana pod uwagę, więc baronowie królestwa zaczęli szukać takiego kandydata na męża, który zgodziłby się adoptować dziecko. Przybyły właśnie z pielgrzymką do Ziemi Świętej Filip, hrabia Flandrii, zażądał, by Sybilla wyszła za jednego z jego wasali. Filip i Baldwin rozważali również małżeństwo strategiczne z kimś z arystokracji Bizancjum, co miałoby ułatwić przyszły morski atak na Egipt. Żaden z tych planów nie wydał owoców.

Tymczasem Saladyn postanowił uderzyć na królestwo od strony Egiptu. Poznawszy jego plany Baldwin wyruszył z Jerozolimy na czele, jak twierdził Wilhelm z Tyru, zaledwie 375 rycerzy z zamiarem obrony Aszkelonu, ale został tam zatrzymany przez oddział wysłany przez Saladyna, a liczący (ponownie według Wilhelma z Tyru) około 26 000 ludzi. Baldwinowi towarzyszył Renald z Châtillon, senior Zajordanii, właśnie niedawno zwolniony na słowo przez Saladyna z niewoli w Aleppo. Renald był zaprzysięgłym wrogiem Saladyna, a jednocześnie znakomitym dowódcą, który obecnie zastępował w polu zbyt młodego i zbyt chorego króla. Wśród rycerstwa byli też Balian z Ibelinu, Renaud z Sydonu i Joscelin III z Edessy oraz templariusze pod wodzą mistrza Odona z St Amand. Inny oddział templariuszy, który miał dołączyć do sił Baldwina w Aszkelonie, znajdował się właśnie w oblężonej przez muzułmanów Gazie.

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

Saladyn maszerował na czele swej armii w kierunku Jerozolimy będąc przekonany, że Baldwin, ze swoimi szczupłymi siłami, nie zastąpi mu drogi. Uderzył na Ramlę, Lyddę i Arsuf i nadal pewny, że Baldwin nie stanowi dlań zagrożenia, pozwolił swej armii rozdrobnić się w poszukiwaniu furażu i łupów. Tymczasem, o czym Saladyn nie wiedział, siły przeznaczone do zablokowania króla pod Aszkelonem okazały się niewystarczające, a wojska Baldwina były w marszu by wydać mu bitwę nim dojdzie do Jerozolimy.

Chrześcijańska niewielka armia szła w trop muzułmańskiej wzdłuż wybrzeża, by wreszcie dopaść ją pod Montgisard w pobliżu Ramli. Saladyn został całkowicie zaskoczony. Jego armia była rozrzucona na znacznym obszarze, bez zaopatrzenia i wycieńczona długim marszem. Teraz, w ogromnym pośpiechu i zamęcie, próbowała sprawić szyki, by stawić czoła nieprzyjacielowi. Tymczasem chrześcijanie zachowywali całkowity spokój. Baldwin kazał nieść przed frontem oddziałów relikwię Krzyża Świętego. Król, bardzo wycieńczony chorobą, został zdjęty z konia i umieszczony na klęczkach przed krzyżem, gdzie modlił się o zwycięstwo, a następnie - przy aplauzie całej armii - wstał na równe nogi. Po chwili chrześcijańskie rycerstwo, z królem Baldwinem na czele, ruszyło do szarży na wciąż nie gotowych muzułmanów.

Impet uderzenia był tak duży, że muzułmanie z miejsca ponieśli ogromne straty. Do zwycięstwa znacznie przyczynił się sam król, który - z obandażowanymi rękoma - walczył w pierwszych szeregach, co dodawało rycerstwu animuszu i ochoty do walki. W krótkim czasie wojsko Saladyna zostało pokonane i rzuciło się do ucieczki. Niewielu jednak zdołało ujść. Saladyn uratował się dosiadłszy najszybszego wielbłąda.

Zwycięstwo było pełne. Baldwin całkowicie rozbił armię Saladyna, zagarnął jego tabory. W bitwie poległ Ahmed, syn bratanka Saladyna, Taqi'ego ad-Dina.

Chrześcijanie ścigali Saladyna do zmroku, po czym wycofali się do Aszkelonu. Tymczasem Saladyn, który stracił większość swych wojsk, uciekał do Egiptu szarpany po drodze przez Beduinów. W wyniku kilkudniowych ulewnych deszczów, które zamieniły pustynię w jezioro, zaledwie dziesiąta część sułtańskich wojsk dotarła wraz z nim nad Nil.

Skutki[edytuj | edytuj kod]

Saladyn, obawiając się, że wieść o klęsce zachwieje zarówno jego pozycję jako władcy Egiptu, jak i kruchy sojusz z syryjskim wasalem, rozpuścił fałszywą informację, że to chrześcijanie przegrali bitwę. Baldwin również postarał się o rozpowszechnienie wieści o swym zwycięstwie. Na polu bitwy wzniósł klasztor benedyktynów poświęcony św. Katarzynie z Aleksandrii, w której święto doszło do bitwy. Jak się później okazało, nie było to zwycięstwo łatwe; Roger de Moulins, wielki mistrz Joannitów, donosił, że poległo 1100 chrześcijan, a dalszych 750 zostało rannych.

Tymczasem Rajmund z Trypolisu i Boemund z Antiochii dołączyli do wyprawy Filipa Alzackiego na Harim w Syrii; oblężenie miasta trwało aż do roku 1178, a klęska Saladyna pod Montgisard uniemożliwiła mu przyjście z pomocą syryjskiemu wasalowi. Jednakże po roku, w 1179, Saladyn odnowił swe siły i mógł ponownie zaatakować Królestwo Jerozolimskie, co przyniosło mu zwycięstwo w bitwie pod Marj Ayyun. W ciągu następnych dziesięciu lat toczyły się niemal nieprzerwane walki, zakończone decydującą klęską chrześcijan w bitwie pod Hattin w roku 1187.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bernard Hamilton, The Leper King and his Heirs, Cambridge University Press 2000
  • Steven Runciman, Dzieje wypraw krzyżowych. Tom II, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1987, ISBN 83-06-01457-X
  • R.C. Smail, Crusading Warfare, 1097-1193, Cambridge University Press 1956