Bitwa pod Platejami

Bitwa pod Platejami II wojna perska
Mapa miejsca bitwy
Czas	27 sierpnia 479 p.n.e.
Miejsce	Plateje
Wynik	Zdecydowana wygrana Greków
Strony konfliktu Achemenidzi Sparta, Ateny i państwa ze Związku Ateńczyków Dowódcy Mardoniusz Pauzaniasz Siły ok. 300.000 (Herodot) 50.000–70.000 (współczesne przypuszczenia) ok. 110.000 (Herodot) ok. 40.000 (współczesne przypuszczenia) Straty około 43 000 przeżyło 159 (Herodot), 1 360 (Plutarch) 10 000 (Diodor Sycylijski), 1 500 współczesne przypuszczenia

Bitwa pod Platejami – starcie zbrojne, które miało miejsce podczas drugiej wojny perskiej (480–449 p.n.e.) w 479 p.n.e.

Po bitwie pod Salaminą (480 p.n.e.) w Grecji pozostawały nadal wojska perskie. W 479 p.n.e. Persowie pod wodzą Mardoniusza ponownie najechali Attykę. W działaniach udziału nie brał król perski Kserkses I, gdyż udał się do Babilonii, by tłumić powstanie. Gdy do wojny włączyli się Spartanie, Mardoniusz wycofał się do Beocji, po czym zatrzymał się na południe od Teb, na równinie, która dawałaby przewagę jego konnicy. Grecy nie dali się jednak wywabić z podnóża gór. W tej sytuacji Mardoniusz podszedł pod Plateje, gdzie doszło do wielkiej bitwy z wojskami greckimi, głównie spartańskimi, pod wodzą Pauzaniasza.

Przygotowania

Wojska greckie i perskie stanęły naprzeciw siebie rozdzielone rzeką Asopos. Kserkses wysłał przeciw Grekom wojsko liczące 120 000 żołnierzy. Na dowódcę wyznaczył Mardoniusza. Według Focjusza Pauzaniasz ruszył na czele 300 Spartian oraz tysiąca periojków i 6000 żołnierzy z innych miast. Ze względu na brak zgody wśród Greków co do strategii rozegrania bitwy dopiero informacja przekazana bezpośrednio przez króla macedońskiego o planach Mardoniusza rozpoczęcia bitwy o świcie zmusiła Greków do działania. Pauzaniasz przegrupował siły w nocy w kierunku rzeki, aby ograniczyć przewagę konnicy perskiej.

Bitwa

Pauzaniasz rozstawił swych hoplitów na paśmie wzgórz Asopos, gdzie znajdowały się liczne źródła wody. Obie strony czekały na ruch przeciwnika. Mardoniusz miał problemy z zaopatrzeniem z powodu aktywności partyzantki greckiej na tyłach. Jego kawalerii udało się nocą przechwycić zdążający z Megary grecki konwój z zaopatrzeniem i pozatruwać niektóre studnie.

Pauzaniasz odesłał mniej doświadczone oddziały, przede wszystkim lekką piechotę (peltastów) na tyły. Wojska Mardoniusza zaatakowały o świcie. Najpierw atak przeprowadziła konnica perska, lecz została odparta, a jej dowódca poległ; niemniej łucznicy perscy zadali dotkliwe straty, zwłaszcza Ateńczykom i Megaryjczykom.

W odpowiedzi Grecy musieli uderzyć. W walce wręcz, dzięki cięższemu uzbrojeniu i taktyce walki, hoplici zyskali przewagę. W odpowiedzi Mardoniusz poprowadził oddział doborowej jazdy, lecz bez powodzenia. Gdy Mardoniusz zginął w walce ze Spartanami, Persowie, z Artabazosem na czele, rzucili się do ucieczki.

Podsumowanie

Wojska perskie w Grecji centralnej zostały rozbite. Wkrótce potem, inne połączone siły greckie (w tym wypadku z decydującym udziałem Ateńczyków) rozbiły armię i flotę perską w Bitwie pod Mykale, na wybrzeżu Jonii. W rezultacie Persowie porzucili ostatecznie plany podboju Grecji, chociaż walki trwały aż do roku 448, kiedy to zawarty został w Suzie pokój Kalliasa (od nazwiska negocjatora ateńskiego).

Bibliografia

• Wielka Historia Świata: Tom 3: Świat okresu cywilizacji klasycznych. Aleksander Krawczuk (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza FOGRA, 2005. ISBN 83-85719-84-9.
• Grzegorz Lach: Historyczne bitwy: Salamina-Plateje 480-479 pne. Warszawa: Bellona, 2010. ISBN 978-83-111-1939-0.
• John Warry: Walfare in the Classical World. New York: Salamander Books, 1993. ISBN 1-56619-463-6.