Bitwa pod Studziankami

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bitwa pod Studziankami
II wojna światowa, front wschodni
Skansen Bojowy 1 Armii Wojska Polskiego w Mniszewie (8).JPG
Działania na przyczółku warecko-magnuszewskim 1-16 sierpnia 1944
Czas 9-16 sierpnia 1944
Miejsce Studzianki, 19 km od Kozienic
Terytorium Polska
Przyczyna próba zamknięcia przez Niemców wyłomu w rejonie przyczółka warecko-magnuszewskiego
Wynik zwycięstwo ZSRR i Polski
Strony konfliktu
 ZSRR
 Polska
 III Rzesza
Siły
1 Brygada Pancerna
35 Dywizja Gwardii
57 Dywizja Gwardii
Dywizja "Hermann Göring"
19 Dywizja Pancerna
45 Dywizja Grenadierów
Straty
484 zabitych, 1459 rannych, 63 zaginionych ok. 1000 zabitych, rannych i zaginionych
Pomnik poległych
Tablica informacyjna

Bitwa pod Studziankami – w dniach 9–16 sierpnia 1944 pod wsią Studzianki (obecnie od 1969 roku Studzianki Pancerne), toczyła się bitwa oddziałów 8 Armii Gwardii z przydzieloną do niej 1 Brygadą Pancerną im. Bohaterów Westerplatte z elementami dwóch niemieckich dywizji pancernych (1 Dywizja Pancerno-Spadochronowa Hermann Göring i 19 Dywizja Pancerna) i 45 Dywizją Grenadierów. Celem oddziałów radzieckich i Polaków była obrona przyczółka warecko-magnuszewskiego przed niemieckimi oddziałami. Bitwa zakończyła się zwycięstwem sił polsko-radzieckich.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

1 sierpnia wojska 1 Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej przeprawiły się przez Wisłę w rejonie Mniszewa i Ryczywołu i opanowały przyczółek warecko-magnuszewski. 3 sierpnia żołnierze z radzieckiego 101 pułku z 35 Dywizji Gwardii z 4 Korpusu Gwardii zajęli Studzianki i dotarli w rejon Głowaczowa. Spod Wołomina ściągnięto niemiecką Dywizję "Hermann Göring", której zadaniem było powstrzymanie radzieckiej 8 Armii Gwardii kontrnatarciem w kierunku na wsie Chodków i Studzianki.

6 sierpnia rozpoczął się marsz polskich jednostek w kierunku przyczółka tzn. 1 Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte, 3 Dywizji Piechoty im. Romualda Traugutta, a następnie 2 Dywizji Piechoty im. Henryka Dąbrowskiego.

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

9 sierpnia pierwsze polskie czołgi przeprawiły się na przyczółek, a w tym czasie Niemcy ponownie zajęli Grabnowolę i podeszli pod Studzianki. Postępy Niemców zahamował atak 3 kompanii czołgów z 1 Brygady Pancernej, a 11 sierpnia Niemcy zostali ostatecznie wyparci ze wsi Studzianki po ataku 1 kompanii czołgów podporucznika Świetany. Dzięki temu został zmniejszony wyłom w pozycjach polsko-radzieckich, który został ostatecznie zamknięty 14 sierpnia dzięki koncentrycznemu uderzeniu wzdłuż tzw. Grobli. Walki były zażarte i skrzyżowanie dróg w rejonie Studzianek było przez Polaków zdobywane 7 razy. Ostatecznie 15 sierpnia bitwa zakończyła się likwidacją sił niemieckich zamkniętych w kotle.

Nie był to koniec walk o utrzymanie przyczółka warecko-magnuszewskiego, likwidacja odciętych sił niemieckich trwała jeszcze kilka dni. Następnym etapem było forsowanie Pilicy, o którą oparte były pozycje zarówno niemieckie, jak i polsko-radzieckie.

Duży udział w zwycięstwie miała 1 Brygada Pancerna, która zniszczyła ok. 10 czołgów, 16 dział i moździerzy, 6 transporterów opancerzonych i zdobyła baterię armat przy stratach własnych wynoszących 18 czołgów zniszczonych i 9 uszkodzonych. Była to największa bitwa stoczona przez polskie czołgi na froncie wschodnim.

Straty niemieckie w bitwie oszacowano na ok. 1000 poległych, rannych i w niewoli. Polacy zniszczyli kilkanaście czołgów, dział polowych, moździerzy i samochodów. Podczas walk nad środkową Wisłą 1 Armia WP straciła 484 zabitych i 1459 rannych, 63 żołnierzy zaginęło bez wieści. Żołnierze polscy zabici i zmarli na skutek ran zostali pochowani na cmentarzach w Garwolinie, Magnuszewie i Wildze[1].

Pamięć[edytuj | edytuj kod]

Walki na przyczółku w Studziankach zostały upamiętnione na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie, napisem na jednej z tablic w okresie po II wojnie światowej - "Studzianki - Warka 10 VIII - 12 IX 1944" oraz napisem "STUDZIANKI" na zniczu Grobu Nieznanego Żołnierza w Krakowie.

  • Ze składek żołnierzy wybudowano po wojnie w Studziankach szkołę im. 1 Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte, w której znalazła się Izba Pamięci poświęcona bitwie.
  • 12 sierpnia 1969 wieś Studzianki otrzymała nazwę Studzianki Pancerne, a w maju 1978 r. odznaczona została Orderem Krzyża Grunwaldu II klasy.
  • Herb wsi Studzianki Pancerne projektu Szymona Kobylińskiego to czołg z husarskimi skrzydłami.

Kultura masowa[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Krzysztof Komorowski: Boje polskie 1939 - 1945. s. 426.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]