Bitwa pod Tuskulum

Bitwa pod Tusculum IV wojna włoska Fryderyka Barbarossy
Fryderyk Barbarossa
Czas	29 maja 1167
Miejsce	okolice Tusculum koło Lazio
Terytorium	Włochy
Wynik	zwycięstwo wojsk cesarskich
Strony konfliktu Cesarstwo Niemieckie Brabancja Moguncja Kolonia Rzym Dowódcy Rainald z Dassel, Fryderyk Barbarossa Oddo Frangipani Siły 1 600 10 000 Straty nieznane kilka tysięcy zabitych i wziętych do niewoli

Bitwa pod Tusculum – starcie zbrojne, które miało miejsce 29 maja 1167 r. w trakcie czwartej kampanii italskiej Fryderyka Barbarossy (1166–1168).

W maju 1167 r. Rzymianie w sile liczonej na 40 000 ludzi oblegli miasto Tuskulum, gdzie schronił się Rainald z Dassel z niewielką armią niemiecką. Na pomoc oblężonym cesarz Barbarossa, który oblegał Anconę wysłał Chrystiana z Moguncji na czele 500 rycerzy i 800 Brabantczyków.

Dnia 29 maja 1167 r. rankiem rozgorzała bitwa, która trwała aż do wieczora. Z murów Tusculum Rainald obserwował przygniatającą przewagę Rzymian. Zdecydował się w końcu na wypad z miasta na tyły wroga. Po otwarciu bram Rainald z 300 rycerzami kolońskimi i załogą Tuskulum uderzył na Rzymian. Po tym ataku siły Chrystiana wykonały manewr oskrzydlający i uderzyły na flankę przeciwnika. Rycerstwo rzymskie zaatakowane z 3 stron pozostawiło swoją piechotę i rzuciło się do ucieczki. Zginęło od 2 000 do 12 000 Rzymian (według różnych źródeł), kilka tysięcy wzięto do niewoli.

Zwycięstwo pod Tuskulum otworzyło cesarzowi drogę na Rzym.