Bitwa pod Valmy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa pod Valmy
I koalicja antyfrancuska
Bataille de Valmy ag1.jpg
Bitwa pod Valmy
Czas 20 września 1792
Miejsce Valmy
Terytorium Francja
Przyczyna najazd wojsk koalicyjnych na Francję
Wynik Bitwa nierozstrzygnięta, taktyczne zwycięstwo Francuzów
Strony konfliktu
Francja Francja Flag of the Kingdom of Prussia (1750-1801).svg Prusy
Flag of the Holy Roman Empire.gif Austria
Dowódcy
Charles François Dumouriez
François Christophe Kellermann
Karol Wilhelm (książę Brunszwiku)
Siły
47 000 żołnierzy 35 200 żołnierzy
Straty
300 zabitych i rannych 184 zabitych i rannych oraz 8 dział
I koalicja antyfrancuska

Verdun - Valmy - Jemappes - Mainz - Neerwinden- Mas Deu - Famars - Bellegarde - Perpignan - Hondschoote Peyrestortes - Tulon - Truillas -Wattignies - Kaiserslautern - Froeschwiller - Tourcoing - Tournay - Ushant (Ouessant) - Fleurus (I) - Fleurus (II) - Tripstadt - Groix - Quiberon - Loano - Montenotte - Mondovì - Lodi - Ettlingen - Lonato - Castiglione - Würzburg - Rovereto - Bassano - Arcole - Rivoli - MantuaPrzylądek św. Wincentego - Fishguard - Kamperduin


Wojny wandejskie

Bitwa pod Valmy – bitwa, która powstrzymała ofensywę austriacko-pruską podczas wojny z Francją 20 września 1792 roku. Wycofanie się − w jej rezultacie − Prusaków z wojny ocaliło Francję przed możliwą inwazją i ugruntowało w Europie przekonanie o sile francuskiego rewolucyjnego rządu. Była to pierwsza bitwa, w której zwyciężyła zasada levée en masse.

Podłoże[edytuj | edytuj kod]

Uwięzienie (a następnie zgilotynowanie) króla Ludwika XVI spowodowało ucieczkę z kraju wielu rojalistów, w tym arystokratów i ponad 6000 oficerów armii królewskiej. Monarchowie europejscy z obawą obserwowali rozwój sytuacji we Francji obawiając się, że podobne ruchy rewolucyjne mogą rozpocząć się również w ich państwach. W sierpniu 1791, na usilne prośby emigrantów francuskich, król Prus Fryderyk Wilhelm II wszedł w alians z cesarzem Leopoldem II z zamiarem zdławienia rewolucji. Otrzymali moralne i finansowe wsparcie monarchów Rosji, Szwecji i Hiszpanii[1].

W lutym 1792 ogłoszono oficjalnie powstanie koalicji, do której przyłączyła się Sabaudia. W odpowiedzi francuskie Zgromadzenie Narodowe wypowiedziało w kwietniu wojnę Austrii. Tymczasem nastąpiło coś, czego nikt się nie spodziewał: wobec ucieczki wielu oficerów, w nowej armii francuskiej masowo awansowali doświadczeni podoficerowie, a w szeregi zaciągali się ochotnicy zwabieni nadzieją łatwego awansu („buława w plecaku”), a rewolucyjna armia rosła w siłę, choć szeregowemu żołnierzowi brak było zaprawy i ostrzelania[1].

Wojna[edytuj | edytuj kod]

Wojna rozpoczęła się atakiem Armia Północy Dumourieza na Niderlandy Austriackie, ale nieostrzelani rekruci francuscy przy każdym starciu z przeciwnikiem rzucali się do ucieczki, co przekonało pruskich i austriackich dowódców, że podbój Francji będzie łatwy[1]. Gdy armie austriacko-pruskie przekroczyły granicę, sytuacja uległa zmianie[1].

Uderzenia miały dokonać trzy równolegle prowadzone zgrupowania armijne. Karol Brunszwicki, na czele 42 tysięcy Prusaków, 5 tysięcy Hesów i około 8 tysięcy francuskich emigrantów, maszerował z Koblencji w kierunku Lotaryngii. Na północ od niego szedł 15-tysięczny korpus austriacki z Belgii, a na południe inny korpus austriacki w sile 14 tysięcy ludzi. Wszystkie trzy armie miały wejść do Francji między Armią Północy Dumourieza i Armią Centrum Kellermanna[1].

Dumouriez, po krótkim a bezskutecznym oporze w Lesie Argońskim, wycofał się na dogodne pozycje pod Sainte-Menehould. Jego artyleria stanęła w pobliżu młyna w Valmy[2].

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

20 września Prusacy, zajmujący pozycje na wzgórzu La Lune, rozpoczęli ostrzał artyleryjski. Francuzi odpowiedzieli i kanonada trwała siedem godzin[3].

Rezultaty[edytuj | edytuj kod]

Wielu historyków wojskowości uznaje, że była to jedna z przełomowych bitew w dziejach świata[4]. Także Goethe, naoczny świadek bitwy, stwierdził, że otworzy ona nową epokę w dziejach świata[5]. Po Valmy do walki stawały nie małe armie zawodowców dowodzone przez arystokratów-oficerów, a całe narody, co oznacza narodziny europejskich nacjonalizmów. Zmianie ulec miała taktyka z mobilną artylerią i piechotą atakującą nie w szyku liniowym a kolumnami, co pozwalało na dokonywanie wyłomów w froncie przeciwnika[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 P.K.Davis: 100 Decisive Battles, s.264.
  2. Z.Ryniewicz: Bitwy świata, s.576.
  3. Z.Ryniewicz: Bitwy świata, s.577.
  4. William Doyle, The Oxford History of the French Revolution, 1989, J.F.C. Fuller, A Military History of the Western World, t.2, New York 1955, Georges Lefebvre, The French Revolution from its Origins to 1793, London 1962.
  5. Jan Baszkiewicz: Wolność, Równość, Własność. Rewolucje burżuazyjne. Warszawa: Czytelnik, 1981, s. 251. ISBN 8307001994.
  6. P.Davis: 100 Decisive Battles, s.268.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]