Bitwa pod Wołodarką

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa pod Wołodarką
Wojna polsko-bolszewicka
Czas 29-31 maja 1920
Miejsce Wołodarka, okolice Kijowa
Wynik polskie zwycięstwo taktyczne
Strony konfliktu
Polska II RP
Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka Rosja radziecka (RFSRR)
Dowódcy
Stefan Dąb-Biernacki Aleksandr Jegorow
Siły
2 regimenty piechoty, 1 regiment kawalerii, 1 grupa artylerii 4 Dywizja Kawalerii z 1 Armii Konnej
Straty
ok. 80 poległych i rannych w ludziach nieznane, 2 taczanki z ckm zdobyte przez Polaków
Wojna polsko-bolszewicka

Walki o Wilno (31 XII 1918 – 5 I 1919) • Bitwa pod Berezą Kartuską (16 II 1919) • Powstanie nieświeskie (14-19 III 1919) • Walki o Lidę (16-17 IV 1919) • Zajęcie Wilna (IV 1919) • Operacja Mińsk (VIII 1919) • Bitwa pod Dyneburgiem (3-25 I 1920) • Bitwa o Latyczów (18-22 II 1920) • Wyprawa kijowska (IV 1920) • Zagon na Koziatyn (25-27 IV 1920) • Zagon na Żytomierz (26 IV 1920) • Bitwa pod Czarnobylem (27 IV 1920) • Bitwa pod Wołodarką (29-31 V 1920) • Bitwa pod Bystrzykiem (31 V 1920) • Bitwa pod Boryspolem (2 VI 1920) • Bitwa o Lwów 1920 • Bitwa warszawska (12-15 VIII 1920) • Bitwa pod Radzyminem (12-15 VIII 1920) • Bitwa pod Ossowem (14 VIII 1920) • Bitwa o Nasielsk (14-15 VIII 1920) • Bitwa pod Kockiem (14-16 VIII 1920) • Bitwa pod Hrubieszowem (VIII-IX 1920) • Bitwa pod Cycowem (15-16 VIII 1920) • Kontruderzenie znad Wieprza (od 16 VIII 1920) • Bitwa o Mińsk Mazowiecki (16-18 VIII 1920) • Bitwa pod Zadwórzem (17 VIII 1920) • Bitwa białostocka (22 VIII 1920) • Bitwa pod Komarowem (31 VIII 1920) • Bitwa pod Dytiatynem (16 IX 1920) • Zagon na Kowel (IX 1920) • Bitwa nad Niemnem (20-26 IX 1920)

Bitwa pod Wołodarką – potyczka pomiędzy armią polską a 1 Armią Konną dowodzoną przez Siemiona Budionnego, która miała miejsce w okolicach Kijowa pomiędzy 29 a 31 maja 1920 roku. Była ona częścią wyprawy kijowskiej.

Przed bitwą[edytuj | edytuj kod]

Po zajęciu przez Wojsko Polskie Kijowa 7 maja 1920 roku stało się jasne, że plany Piłsudskiego przewidujące stoczenie decydującej bitwy z Armią Czerwoną na terenie Ukrainy legły w gruzach. Bolszewicy unikali bitwy wycofując się z prawobrzeżnej Ukrainy, oddając tym samym jej stolicę - Kijów. W tym samym czasie dowództwo Armii Czerwonej nakazało doświadczonej w boju 1 Armii Konnej Siemiona Budionnego przetransportować swoje siły na Ukrainę oraz rozpocząć ofensywę mającą oskrzydlić wysunięte pozycje wojsk polskich i części kontyngentu dostarczonego przez URL.

Sowieckie natarcie rozpoczęło się ostatecznie 26 maja 1920 roku wraz z przekroczeniem przez 12 Armię i korpus Jona Jakira Dniepru, po czym nastąpił atak na najsłabszą część polskiej linii obrony. W tym samym dniu Wojsko Polskie przeprowadzało rozpoznanie, co spowodowało, że pierwszym zaatakowanym oddziałem polskim była słaba i niedoświadczona 7 Dywizja. Dodatkowym osłabieniem była relokacja części oddziałów polskich na Polesie, gdzie Piłsudski spodziewał się natarcia bolszewików. Kolejnego dnia 1 Konarmia przyłączyła się do natarcia i zaatakowała polską 6 Armię i 13 Dywizję Kresową. Sowieci planowali oskrzydlić polskie i ukraińskie formacje przez utworzenie ogromnych kleszczy sięgających Białej Cerkwi i Fastowa.

Jednakże pomijając wypoczęte i zaprawione w boju oddziały 1 Armii Konnej, rosyjski dowódca frontu południowo-zachodniego Komandarm Aleksandr Jegorow miał do dyspozycji tylko 12 Armię, która po porażkach podczas odwrotu z Ukrainy została wzmocniona niedoświadczonymi rekrutami. Spowodowało to obniżenie mobilności wojsk oraz uniemożliwiło ofensywę na całej długości frontu. W dniu 29 maja 1920 roku dowódca 3 Armii wydał rozkaz rozpoczęcia kontrataku. Nowo sformowana grupa Wasilków Stefana Dęba-Biernackiego uprzedziła atak Grupy Jakira, który mógł zagrozić osłabionej 7 Dywizji. Natarcie odniosło zamierzony skutek, a grupę składającą się dotychczas z pojedynczej brygady (V Brygada Piechoty Legionów) wzmocniono batalionem z elitarnej 1 Dywizji (sformowanej z byłej I Brygady Legionów Polskich), dwoma grupami artylerii i dwoma oddziałami kawalerii. Bolszewicy takiego nagromadzenia potencjału wojskowego przez Polaków na tym odcinku frontu nie przewidzieli.

Po pierwszym natarciu bolszewicka 44 Dywizja Strzelców straciła jedną ze swoich brygad i cały personel, co opóźniło sowieckie natarcie na północnym odcinku frontu. Zagrożone pozostały jednak południowe odcinki pomiędzy 3 Armią a 6 Armią. Wykorzystały to oddziały 1 Konarmii i po przekroczeniu Dniepru skoncentrowały się w okolicach Humania. Niedługo potem polskie linie obronne zostały tam przerwane i rozpoczął się szybki rajd bolszewików w kierunku strategicznie położonemu węzłowi kolejowemu w Koziatynie.

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

29 maja 1920 roku bolszewicka 4 Dywizja Kawaleryjska 1 Armii Konnej zaatakowała polskie pozycje w miejscowościach Wołodarka, Berezno i Nowofastów. Obszar był broniony przez 44 Pułk Strzelców Kresowych, 16 Pułk Ułanów, część 1 Pułku Ułanów oraz 7 Dywizjon Artylerii Konnej. Polscy obrońcy sformowali silne pojedyncze umocnienia obronne - okazało się to skuteczniejsze niż próba obrony całej linii frontu.

Z tego powodu Sowieci nie mogli w pełni wykorzystać swojej liczebnej przewagi. Ponadto słaby system dowodzenia Armii Czerwonej spowodował, iż atak oddziałów kawalerii nie był całkowicie skoordynowany i został przeprowadzony nierówno. Kolejnym błędem było podjęcie przez rosyjskiego dowódcę decyzji o frontalnym ataku, zamiast przeprowadzenia próby oskrzydlenia Polaków. Pierwszy atak kozackiej kawalerii został odparty ogniem karabinów maszynowych, po czym nastąpiła polska szarża kawaleryjska. Doszło do walki wręcz z użyciem szabel. Obie strony poniosły ciężkie straty. Dla przykładu polski 3 Szwadron z 1 Pułku Ułanów stracił 30 z 72 żołnierzy i podobną liczbę koni. Mimo to polska szarża odniosła sukces, a po przybyciu posiłków kozacy wycofali się z pola bitwy.

Po bitwie[edytuj | edytuj kod]

Następnego dnia 3 Brygada Kawalerii Kozaków Dońskich składająca się z byłych białogwardzistów Denikina, którzy zostali przymusowo wcieleni do Armii Czerwonej, zbliżyły się do polskich linii i po krótkich negocjacjach włączyli się do walki z bolszewikami u boku Polaków pod nazwą Brygada Wolnych Kozaków. Pułkownik Jakowlew pozostał jej dowódcą do czasu jej rozwiązania w 1923 roku.

Ataki 1 Konarmii zostały odparte ze względu na siłę oporu i mobilność polskich wojsk. Tylko 6 Dywizja Kawalerii zdołała przerwać linię obrony 13 Kresowej Dywizji, lecz następnego dnia została wyparta. Po trzech dniach walk wojska obu armii powróciły na pozycje wyjściowe w okolice Humania.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Lech Wyszczelski: Kijów 1920. Warszawa: Bellona, 1999. ISBN 8311089639.
  • Norman Davies: White Eagle, Red Star: the Polish-Soviet War, 1919-20. Londyn. ISBN 0712606947.