Bitwa pszczyńska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa pszczyńska
II wojna światowa, Kampania wrześniowa 1939
Dywizje wrzesien 1.png
Czas 1-2 września 1939
Miejsce Pszczyna, Śląsk
Terytorium II Rzeczpospolita
Przyczyna kampania wrześniowa
Wynik zwycięstwo Niemców
Strony konfliktu
 Polska  III Rzesza
Dowódcy
Ignacy Misiąg
Bernard Mond
Heinrich von Vietinghoff
Siły
6 Dywizja Piechoty 5 Dywizja Pancerna
Straty
440 zabitych, 33-34 działa i 11 armat ppanc. ok. 200 zabitych, 120 rannych, ok. 100 pojazdów pancernych, 1 samolot rozpoznawczy
Kampania wrześniowa (1 IX – 6 X 1939)

Wybrzeże i Bałtyk (Westerplatte • Gdańsk • Kępa Oksywska • Hel) • granica państwa • Boża Góra • Żory • Krojanty • Chojnice • Lasy Królewskie • Mokra (1 IX) • Pszczyna (1–2 IX) • Częstochowa • Wyry • Mława (1–3 IX) • Grudziądz (1–4 IX) • Bory Tucholskie (1–5 IX) • Jordanów (2 IX) • Węgierska Górka (2–3 IX) • Bukowiec (3 IX) • Borowa Góra (3–6 IX) • Rajsko (4 IX) • Różan (4–6 IX) • Piotrków (5–6 IX) • Tomaszów Mazowiecki (6 IX) • Pułtusk (6–7 IX) • Łódź (6–8 IX) • Łomża • Wizna (7–10 IX) • Wola Cyrusowa (8 IX) • Barak (8 IX) • Iłża (8–9 IX) • Nowogród (8–10 IX) • Warszawa (8–28 IX) • Bzura (9–22 IX) • Jarosław (10–11 IX) • Kałuszyn (11/12 IX) • Przemyśl (11–14 IX) • Brwinów (12 IX) • Lwów (12–22 IX) • Mińsk Mazowiecki (13 IX) • Sochaczew (13–16 IX) • Boratycze (14 IX) • Brześć (14–17 IX) • Modlin (14–29 IX) • Jaworów (15–16 IX) • Hajnówka (17 IX) • Krasnystaw • Kobryń (17–18 IX) • Lasy janowskie (17–20 IX) • Tomaszów Lubelski (17–20 IX i 22–27 IX) • Wilno (18–19 IX) • Wólka Węglowa (19 IX) • Grodno (20–22 IX) • Palmiry (21 IX) • Łomianki (22 IX) • Cześniki (22 IX) • Krasnobród (23 IX) • Husynne (24 IX) • Władypol (26–27 IX) • Szack (28–29 IX) • Parczew (29–30 IX) • Wytyczno (1 X) • Kock (2–6 X)

Bitwa Pszczyńska - walki w dniach 1-2 września 1939 w okolicy miasta Pszczyna pomiędzy wojskami III Rzeszy a wojskami polskimi. Była to jedna z bitew granicznych wojny obronnej Polski w 1939 roku.


5 Dywizja Pancerna posiadała 316 czołgów.[1] Polacy mogli przeciwstawić Niemcom 13 czołgów (tankietek).

Walki można podzielić na trzy etapy:

Na skutek poniesionej przez Wojsko Polskie porażki w tym rejonie, dowództwo polskie było zmuszone w dalszej konsekwencji do wycofania wojsk z całego obszaru Górnego Śląska.

Przed bitwą[edytuj | edytuj kod]

Strona niemiecka[edytuj | edytuj kod]

Po stronie niemieckiej w walkach brała udział 5 dywizja pancerna wchodząca w skład VIII korpusu armijnego, należącego do grupy armii "Süd" (południe).

Głównym celem 5 DPanc. było zdobycie przyczółków na Wiśle, co miało ułatwić dalszy atak w głąb Polski. Przełamanie polskiej pozycji obronnej miało się odbyć w najdogodniejszym miejscu - w nieufortyfikowanym i słabo obsadzonym odcinku na południu od Pszczyny o długości około 3 km. Na podstawie doniesień wywiadu, Niemcy wiedzieli o słabości tego odcinka - obronna linia schronów pod Pszczyną nie była jeszcze w tym miejscu skończona.

Przełamanie pozycji pod Pszczyną zmusiłoby polskie siły do wycofania się z całego Górnego Śląska. Działania niemieckiej 5 DPanc były zgodne z doktryną "blitzkriegu".

Jednostki niemieckie posiadały dużą przewagę w obszarze działania armii "Kraków":

  • 3x w liczbie żołnierzy
  • 3x w uzbrojeniu piechoty
  • 20x w broni pancernej
  • 9x w lotnictwie

Strona polska[edytuj | edytuj kod]

Po stronie polskiej w bitwie brała udział 6 Dywizja Piechoty wchodząca w skład armii "Kraków".

Wojsko Polskie zostało rozmieszczone pod Pszczyną ponieważ w tym miejscu biegła główna linia obrony mająca bronić terytorium polskiego w pierwszej głównej bitwie, tzw. bitwie granicznej.

Linia obronna składała się z trzech części:

  • pozycja przysłaniająca - Rybnik, Boża Góra, Żory
  • wysunięta linia obrony - biegnąca m.in. przez przysiółek Suszec-Branica, Brzeźce, Wisłę Wielką.
  • zasadnicza (główna) linia obrony - biegnącą od południa, od rzeki Wisły, dalej na zachód od Pszczyny, po Czarków na północy.

Celem obrony na pozycji wysuniętej miała być osłona pozycji głównej do czasu obsadzenia jej przez główne siły 6. Dywizji Piechoty. Odcinka tego bronił oddział wydzielony 6.DP o kryptonimie "Ignacy", dowodzony przez płk. Ignacego Misiąga[2]. Taktyka na odcinku zasadniczym miała polegać na przyjęciu uderzenia wroga na linii zasadniczej oraz obrony zaatakowanego odcinka do czasu nadejścia odwodów.

Walki na pozycjach wysuniętych[edytuj | edytuj kod]

Po zdobyciu Wodzisławia[3], Rybnika i Żor[4], niemiecka 5 DPanc. zmierzała w kierunku punktów polskiej obrony: Brzeźc, oraz na północ od nich, przysiółka Branica (na wschód od Suszca). Brzeźce były korzystnym miejscem na obronę: miejscowość położona na wzgórzu, rzeka Pszczynka, sieć rowów melioracyjnych, podmokły teren. Odcinków broniły dodatkowo baterie artylerii.

1 września, Niemcy trzykrotnie atakowali odcinek w Brzeźcach i pomimo przedarcia się kilku czołgów, ostatecznie wszystkie trzy ataki zostały odparte przez żołnierzy 20 Pułku Piechoty, wspieranych przez trzy baterie I dywizjonu 6 Pułku Artylerii Lekkiej (6.pal)[5].

W sumie Niemcy stracili około 30 czołgów i/lub wozów pancernych (według wspomnień J. Pabicha, artyleria zniszczyła ich ok. 10)[5]. Utracono przy tym jedno działo 75 mm plutonu artylerii piechoty 20 pp[6].

Wieczorem 1 września przyszedł zaskakujący dla żołnierzy polskich rozkaz, nakazujący wycofanie się na zasadnicze pozycje obronne koło Pszczyny.

Walki na pozycji zasadniczej[edytuj | edytuj kod]

Według polskich sztabowców, walki o odcinek zasadniczy miały trwać długo. Niestety proporcje sił były na niekorzyść Polaków.

Dodatkowo podczas rozmieszczania wojska na pozycji zasadniczej popełniono błędy oraz pojawiły się niekorzystne czynniki: sam 3 km południowy odcinek linii obronnej (na południe od Pszczyny) było słabo obsadzony i nieufortyfikowany, posiadał mało broni przeciwpancernej. Żołnierze obsadzający odcinek byli wyczerpani; jedni walką na pozycji wysuniętej, inni długim marszem na linie obrony. Przybyli żołnierze nie zdawali sobie również sprawy, z jakimi jednostkami niemieckimi przyjdzie im walczyć. Dodatkowo sztab dywizji znajdował się za daleko od jednostek, żeby prowadzić skuteczne dowodzenie.

Zaskakujący atak tak dużą liczbą czołgów na niewielkim odcinku spowodował szybkie pękniecie polskiej linii obronnej. Zniweczyło to plan długotrwałej obrony na linii zasadniczej i uniemożliwiło ewentualną pomoc odwodów na zaatakowanym odcinku.

Rankiem 2 września Niemcy uderzyli czołgami (w liczbie około 130) z pozycji położonej we wsi Łąka w kierunku Goczałkowic i wzgórza. Zdobywając te pozycje w Goczałkowicach mieli dogodne położenie do kolejnego ataku z południa na północ na następny fragment polskiej linii obrony. Polacy stawiali opór, ale ulegli z powodu przewagi wroga. Na południe od Pszczyny powstała 2-3 kilometrowa wyrwa w polskiej obronie. Przez wyrwę niemieckie wojska pancerne (w tym około 280 czołgów) uderzyły głównie w kierunku na Ćwiklice i Jankowice. Z powodu przytłaczającej przewagi, wynik walki był przesądzony.

Gdy wojska niemieckie minęły Ćwiklice, płk Misiąg wydał fatalny rozkaz wyjścia odwodów 6 DP - II i III batalionu 16 pp z lasu "Brzeziny" i przemieszczenia się do Ćwiklic. Doszło do masakry - II batalion został dosłownie rozjechany przez czołgi. Poległo 217 żołnierzy.

I dywizjon 6. pal został rozbity przez atak czołgów, tracąc wszystkie 12 armat, a II dywizjon zdołał wycofać jedynie ich połowę (6 armat)[7]. Utracono też jedną baterię 6 Dywizjonu Artylerii Ciężkiej i pluton armat 16 Pułku Piechoty (wzmocniony wcześniej do 3 dział przez dołączenie pozostałego działa z plutonu armat 20 pp)[6][7].

W dalszej kolejności, wojska niemieckie skierowały się w kierunku przeprawy na Wiśle w pobliżu wsi Góra.

Skutki przegranej bitwy miały wpływ na losy całej armii "Kraków"; musiała ona wycofać się z całego obszaru Górnego Śląska.

Przypisy

  1. 5 Dywizja Pancerna w Leksykonie Wehrmachtu
  2. Jan Pabich, Niezapomniane karty ..., s. 63
  3. Piotr Hojka, Wodzisław Śląski w czasie II wojny światowej, Wodzisław Śląski 2011
  4. Jan Delowicz, Ziemia rybnicko-wodzisławska i jej mieszkańcy w wojnie obronnej 1939 roku, Żory 2009
  5. 5,0 5,1 Jan Pabich, Niezapomniane karty ..., ss. 128-129.
  6. 6,0 6,1 Jan Pabich, Niezapomniane karty ..., s. 157.
  7. 7,0 7,1 Jan Pabich, Niezapomniane karty ..., ss. 186-187.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Delowicz Ziemia rybnicko-wodzisławska i jej mieszkańcy w wojnie obronnej 1939 roku, Żory 2009
  • Piotr Hojka Wodzisław Śląski i ziemia wodzisławska w czasie II wojny światowej, Wodzisław Śląski 2011
  • Józef Kuropieska, Wspomnienia oficera sztabu 1934 – 1939, Kraków 1984
  • Marian Małecki, Bitwa Graniczna pod Pszczyną
  • Janusz Ryt, Bitwa pszczyńska 1939, Pszczyna 2007
  • Jan Pabich, Niezapomniane karty. Z dziejów 6 Pułku Artylerii Lekkiej, Wydawnictwo Literackie, Kraków, 1982, ISBN 83-08-00402-4.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]