Bluszcz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy rodzaju roślin. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Bluszcz
Kwitnący bluszcz pospolity
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad astrowych
Rząd selerowce
Rodzina araliowate
Rodzaj bluszcz
Nazwa systematyczna
Hedera L.
Sp. Pl. 202. 1753
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Korzenie przybyszowe bluszczu pospolitego

Bluszcz (Hedera L.) – rodzaj roślin z rodziny araliowatych (Araliaceae Juss.). Zalicza się do niego około 15–16 gatunków występujących w Europie, Afryce Pn., na Wyspach Kanaryjskich i Azorskich, Maderze, Kaukazie oraz we zachodniej, centralnej i wschodniej Azji. W paleoekologii wskaźnik klimatu ciepłego. Gatunkiem typowym jest bluszcz pospolity (Hedera helix L.)[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Pnącza wspinają się dzięki drobnym korzeniom przybyszowym, tworzącym się na płonnych pędach.
Liście
Pojedyncze, zimozielone, skrętoległe. Charakterystyczne dla rodzaju jest występowanie u wszystkich gatunków liści dwupostaciowych – na pędach kwitnących liście są zawsze bez klap, na pędach wegetatywnych są klapowane lub grubo ząbkowane.
Kwiaty
Drobne, zebrane w szczytowe, półkoliste baldachogrona. Obupłciowe, 5-krotne, zielonkawożółte. Działek kielicha 5, całobrzegich lub ząbkowanych. Płatków korony 5, krótkich, klapowanych. Pręcików i owocolistków po 5. Zalążnia 5-komorowa, szyjka słupka zrośnięta. Kwiaty są miododajne.
Owoce
Okrągłe, czarne lub żółte pestkowce podobne do jagód, zawierające 3-5 nasion. Dojrzewają wiosną lub latem następnego roku po kwitnieniu.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna rodzaju[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)[1]

Jeden z 41 rodzajów wyróżnianych w obrębie podrodziny Aralioideae Eaton w rodzinie araliowatych (Araliaceae). Rodzina ta należy do rzędu selerowców (Apiales) w obrębie grupy euasterids II wchodzącej w skład kladu astrowych (asterids) reprezentującego dwuliścienne właściwe (eudicots).

Pozycja systematyczna według systemu Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa dereniowe (Cornidae Frohne & U. Jensen ex Reveal), nadrząd Aralianae Takht., rząd araliowce (Araliales Reveal), rodzina araliowate (Araliaceae Juss.), podrodzina Hederoideae Seem., plemię Hedereae Dumort., rodzaj bluszcz (Hedera L.)[3].

Podział rodzaju[edytuj | edytuj kod]

Niektóre gatunki zaliczane do tego rodzaju są czasem traktowane jako podgatunki czy odmiany gatunku H. helix, który był opisany jako pierwszy. Dlatego zalicza się do rodzaju od 5[4] do 16 gatunków[5]. W obrębie rodzaju wyróżnia się dwa klady. Jeden obejmuje gatunki diploidalne (w tym bluszcz pospolity) wraz z pochodzącymi od nich taksonami poliploidalnymi, których centrum zróżnicowania jest Makaronezja i zachodnia część basenu Morza Śródziemnego. Centrum różnicowania drugiej linii rozwojowej jest wschodnia część basenu Morza Śródziemnego oraz zachodnia część Azji[5].

Gatunek flory Polski[6]
Inne gatunki (wybór)

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o bluszczu
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło bluszcz w Wikisłowniku

Przypisy

  1. 1,0 1,1 P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-27].
  2. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-04].
  3. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Hedera (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-04].
  4. Władysław Bugała: Drzewa i krzewy dla terenów zieleni. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1991. ISBN 83-09-00013-8.
  5. 5,0 5,1 Jennifer Ackerfield, Jun Wen. Evolution of Hedera (The Ivy Genus, Araliaceae): Insights from Chloroplast DNA Data. „International Journal of Plant Sciences”. 164, 4, s. 593-602, 2003 (ang.). [dostęp 2010-04-27]. 
  6. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Władysław Bugała: Drzewa i krzewy dla terenów zieleni. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1991. ISBN 83-09-00013-8.
  2. Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy liściaste D-H. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996. ISBN 83-01-12029-0.