Boczniak ostrygowaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Boczniak ostrygowaty
Boczniak ostrygowaty na wierzbie
Boczniak ostrygowaty na wierzbie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina boczniakowate
Rodzaj boczniak
Gatunek boczniak ostrygowaty
Nazwa systematyczna
Pleurotus ostreatus (Jacq.) P. Kumm.
Führ. Pilzk. (Zerbst): 104 (1871)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Pleurotus ostreatus BP2 (2).JPG
Pleurotus ostreatus G7 (1).JPG
Pleurotus ostreatus - Pleurote en huître cropped.jpg

Boczniak ostrygowaty (Pleurotus ostreatus (Jacq.) P. Kumm.) – gatunek grzybów z rodziny boczniakowatych (Pleurotaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Pleurotus, Pleurotaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozowany został w 1774 przez Jacquina, który nadał mu nazwę Agaricus ostreatus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1871 P. Kummer, przenosząc go do rodzaju Pleurotus[1]. Synonimów nazwy naukowej ma ok. 70. Niektóre z nich[2]:

  • Agaricus ostreatus Jacq. 1774
  • Agaricus revolutus J.J. Kickx 1867
  • Agaricus salignus Pers. 1801
  • Crepidopus ostreatus (Jacq.) Gray 1821
  • Dendrosarcus ostreatus (Jacq.) Kuntze 1898
  • Dendrosarcus revolutus (J. Kickx f.) Kuntze 1898
  • Pleurotus revolutus (J. Kickx f.) Gillet 1876
  • Pleurotus salignus (Schrad.) P. Kumm. 1871

Nazwę polską nadał Henryk Orłoś w 1951. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako bedłka ostrygowata, bocznotrzonowiec ostrygokształtny, przyuszek ostrygowaty[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica od 5 do 25 cm. Kształt początkowo łukowaty, z długo podwiniętym brzegiem, później muszlowaty, wachlarzowaty bądź lejkowaty. Do podłoża przyrasta bokiem. Jest miękki i spręzysty, powierzchnia gładka i naga, tylko przy trzonie pokryta białą pilśnią. Kolor dość zróżnicowany; może być w różnych odcieniach brązowego, popielatego, siwobrązowego, stalowoniebieskiego i fioletowego[4].

Blaszki

Gęste i głęboko zbiegające na trzon, w kolorze od białawego do siwego, u starszych okazów nawet fioletowe[4].

Trzon

Biały, krótki, gruby, o wysokości od 1 do 4 cm[5]. Kolor biały lub siwy. Jest nagi, tylko przy podstawie pokryty szczecinkami[4].

Miąższ

U młodych okazów w kapeluszu jest miękki, u starszych sprężysty, w trzonie u starszych staje się korkowaty i zdrewniały. Kolor biały, smak grzybowy, kwaskowaty, przyjemny[4].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, o średnicy 8-11 x 3-4 µm[6].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Poza Antarktydą występuje na wszystkich kontynentach, a także na wielu wyspach[7]. W Polsce jest pospolity[3].

Grzyb nadrzewny występujący na martwym drewnie gatunków drzew liściastych takich jak: grab, buk, wierzba, topola i brzoza oraz orzech włoski. Zazwyczaj rośnie w postaci skupionych grup. Składają się z wielu większych i mniejszych okazów, często kępkowato pozrastanych (jak ławice ostryg i stąd pochodzi nazwa tego gatunku[5]. Owocniki pojawiają się dopiero późną jesienią; od końca października do zimy, a gdy zima jest łagodna, również zimą. Czasami pojawiają się na przedwiośniu[8]. Jest dość wytrzymały na mróz, jednak w okresie wytwarzania owocników potrzebuje dużo światła. Przy zbyt małej ilości światła nie wytwarza owocników, lub są one małe[9].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny. Jest bardzo smaczny, ale na starość staje się łykowaty. Owocniki boczniaka dostarczają łatwo przyswajalnego białka, kwasu foliowego, aminokwasów, witamin z grupy B i soli mineralnych; wykryto w nich także obecność lowastatyny obniżającej poziom cholesterolu we krwi[10]. Jest saprotrofem rosnącym na martwym drewnie, ale również pasożytem atakującym jeszcze żywe drzewa, jednak głównie stare, osłabione lub uszkodzone[8].

Wdychanie dużych ilości zarodników tego grzyba (co np. ma miejsce u ludzi zajmujących się jego uprawą) jest niebezpieczne i może zakończyć się problemami z płucami[8].

W wielu krajach, w tym w Polsce, prowadzi się uprawę boczniaka ostrygowatego. Uprawia się go na słomie[8]. W uprawie istnieje wiele odmian uprawnych, w tym również o kolorze różowym[9].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2014-09-01].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  3. 3,0 3,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. 5,0 5,1 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 218. ISBN 83-7404-513-2.
  6. 6,0 6,1 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  7. Discover Life Maps. [dostęp 2014-10-27].
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  9. 9,0 9,1 Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  10. Nina Gunde-Cimerman, Aleksa Cimerman. Pleurotus Fruiting Bodies Contain the Inhibitor of 3-Hydroxy-3-Methylglutaryl-Coenzyme A Reductase—Lovastatin. „Experimental Mycology”. 19 (1), s. 1-6, marzec 1995. doi:10.1006/emyc.1995.1001.