Boeing P-8 Poseidon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
To jest dobry artykuł
Boeing P-8 Poseidon
Boeing P-8 Poseidon
Dane podstawowe
Państwo  Stany Zjednoczone
Producent Boeing
Typ morski samolot rozpoznawczy
Konstrukcja metalowa
Załoga 2 pilotów
7 operatorów
Historia
Data oblotu 25 kwietnia 2009
Egzemplarze 8[1]
Dane techniczne
Napęd 2× silnik turbowentylatorowy CFM International CFM56-7B
Ciąg 120 kN każdy
Wymiary
Rozpiętość 35,72 m
Długość 39,47 m
Wysokość 12,8 m
Masa
Własna 62 730 kg
Startowa 85 370 kg
Osiągi
Prędkość maks. 907 km/h
Prędkość patrolowa 815 km/h
Pułap praktyczny 12 500 m
Zasięg 7040 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
pociski manewrujące:
  • AGM-84L Harpoon
  • AGM-84H SLAM ER
Użytkownicy
 US Navy,  Indian Navy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
P-8 wraz z Orionem w locie

Boeing P-8 Poseidon – amerykański, morski samolot rozpoznawczy i patrolowy bazowania lądowego, przeznaczony do wykrywania i walki z okrętami podwodnymi (Anti-Submarine Warfare/ASW) i nawodnymi[2], skonstruowany przez firmę Boeing. Konstrukcja ma zastąpić używane do dnia dzisiejszego w United States Navy samoloty Lockheed P-3 Orion. Samolot jest zmilitaryzowaną wersją popularnej maszyny pasażerskiej Boeing 737. Obok Stanów Zjednoczonych jej użytkownikami mają również zostać Indie i Australia.

Spis treści

Historia [edytuj]

Geneza [edytuj]

Przez kilka dziesięcioleci podstawowym morskim samolotem rozpoznawczym bazowania lądowego United States Navy był P-3 Orion, który swój pierwszy lot odbył w 1958 roku[3]. Osiągi uzyskiwane przez samoloty uległy pogorszeniu wraz z upływem kolejnych lat eksploatacji, m.in. ze względu na zwiększenie masy startowej wskutek wymiany wyposażenia i uzbrojenia Orionów[4]. Aby zaradzić problemom, w 1986 roku ruszył program głębokiej modernizacji samolotów oznaczonych jako P-3G. Rok później marynarka amerykańska wysłała zapytanie ofertowe do producentów lotniczych chętnych do udziału w budowie nowego samolotu mającego zastąpić wysłużone Oriony. Pomimo udziału wytwórni Boeing i McDonnell Douglas, samolotem wybranym przez US Navy został produkt Lockheeda będący daleko posuniętą modernizacją Oriona. 5 stycznia 1989 roku marynarka podpisała kontrakt na budowę samolotu oznaczonego jako P-7A LRAAC (Long-Range Air ASW-Capable Aircraft/Samolot do Zwalczania Okrętów Podwodnych Dalekiego Zasięgu). Produkt Lockheeda był głęboką modernizacją Oriona z powiększonym kadłubem i nowymi, mocniejszymi silnikami. Dzięki takiemu rozwiązaniu wygrała oferta najtańsza. Jednak w listopadzie 1989 roku okazało się, że koszty wybudowania prototypu znacząco wzrosły. Pojawiające się problemy techniczne, wynikające z tego powodu opóźnienia i rosnące koszty doprowadziły do anulowania zamówienia ze strony marynarki 20 lipca 1990 roku. Kasacja całego programu wpłynęła również na sytuację w Wielkiej Brytanii, w której nowy P-7 miał zastąpić wysłużone Nimrody. Zakończenie prac przy P-7 zaowocowało dalszą, kolejną już modernizacją Oriona. Jasnym było jednak, że jest to rozwiązanie tymczasowe i w dalszej perspektywie konieczne jest powstanie całkiem nowej konstrukcji. Zakończenie zimnej wojny spowodowało obniżenie aktywności radzieckiej marynarki na morzach i oceanach, dlatego potrzeba znalezienia następcy P-3 nie była nagląca.

Projekt [edytuj]

Boeing P-8 Poseidon w locie nad Pacyfikiem

W 2000 roku rozpoczął się program Multimission Maritime Aircraft, mający na celu powstanie samolotu, który wypełniałby zadania patrolowe, rozpoznawcze, zwalczania okrętów nawodnych i podwodnych, prowadził rozpoznanie elektroniczne, wykrywał i oznaczał cele morskie[5]. Do konkursu na nową maszynę stanął tradycyjnie już Lockheed Martin z kolejną zmodernizowaną wersją Oriona, Boeing ze zmilitaryzowaną wersją pasażerskiego samolotu Boeing 737-700, EADS z Airbusem A320MPA, BAE Systems z Nimrodem MRA.4 i Raytheon oferujący maszynę oznaczoną jako Procyon a będącą głęboko zmodernizowanym Orionem. Alternatywą dla samolotów załogowych były bezzałogowe aparaty latające współdziałające z pilotowanymi samolotami, pieniądze na opracowanie projektu wykorzystania tego typu maszyn w planowanych misjach dostał Northrop Grumman. 10 września 2002 roku wyłoniono dwie konstrukcje, które miały przejść do dalszego etapu rywalizacji, były to maszyny Boeinga i Lockheeda. 14 czerwca 2004 roku zwycięzcą został Boeing[6]. To, co nie udało się firmie w 1987 roku z Boeingiem 757, udało się Boeingiem 737. W celu realizacji projektu Boeing powołał konsorcjum odpowiedzialne za budowe samolotu. W jego skład weszły firmy CFM International odpowiedzialny za jednostki napędowe, Northrop Grumman, odpowiedzialny za systemy obronne samolotu, Raytheon – producent radaru maszyny, GE Aviation wytwórca systemów kontroli lotu i Spirit AeroSystems odpowiedzialny za budowę kadłuba samolotu[7]. 1 kwietnia 2008 roku rozpoczęto ostateczny motaż pierwszego prototypu[8]. Wybudowano łącznie pięć prototypów biorących udział w lotach oraz próbach naziemnych (T1, T2 i T3 przeznaczone do badań w locie oraz S1 i S2 przeznaczonych do badań na ziemi). Pierwszy z nich, oznaczony jako T1, do swojego dziewiczego lotu wzbił się 25 kwietnia 2009 roku. Samolot wystartował z lotniska Renton w stanie Waszyngton, aby po trzech godzinach lotu wylądować na lotnisku Boeing Fields w Seattle[9]. Ostatni z latających prototypów dołączył do pozostałych dwóch samolotów 29 lipca 2010 roku. Testy samolotów odbywały się na lotniskach i zakładach Boeinga oraz w ośrodku doświadczalnym Sił Morskich Stanów Zjednoczonych w Naval Air Station Patuxent River[10]. 9 marca 2011 roku rozpoczął się montaż pierwszego egzemplarza seryjnego z serii liczącej sześć samolotów. Oblot gotowej maszyny odbył się 7 lipca 2011 roku[11]. 4 marca 2012 roku ukończony i gotowy pierwszy seryjny egzemplarz został przekazany US Navy[12] i trafił do Naval Air Station Jacksonville na Florydzie do jednostki Air Test and Evaluation Squadrons[13]. Jeszcze przed oficjalnym przekazaniem maszyny marynarce, 4 lutego 2012 roku samolot wziął udział w pierwszej misji operacyjnej uczestnicząc w ćwiczeniach Bold Alligator. Ćwiczenia odbywały się u wybrzeży Florydy, Karoliny Północnej i Wirginii. Ich celem było przeprowadzenie operacji desantowych przez United States Marine Corps i US Navy. P-8 biorący udział w ćwiczeniach wykonał 20 misji działając na korzyść grupy uderzeniowej lotniskowca USS Enterprise (CVN-65) (Enterprise Carrier Strike Group)[14]. W 2013 roku maszyna ma osiągnąć gotowość operacyjną[15]. 13 października 2011 roku z pokładu lecącego na wysokości 150 metrów trzeciego prototypu P-8 dokonano zrzutu lekkiej torpedy Mk 54 kalibru 324 mm. Była to pierwsza tego typu próba. Test został przeprowadzony w rejonie bazy lotniczej Naval Air Station Patuxent River[16].

Konstrukcja [edytuj]

W ostatecznej wersji Boeing użył zmodyfikowanej wersji pasażerskiego Boeinga 737-800ERX ze skrzydłami z wersji 737-900. Za skrzydłami w kadłubie znajduje się komora uzbrojenia z pięcioma węzłami do podwieszania min morskich, torped. Planowane jest zastosowanie torped Torpeda Mark 54 MAKO) lub bomb głębinowych. Torpedy Mark 54 MAKO mogą być również wyposażone w system określany kryptonimem Fish Hawk. Jest to innercyjny system nawigacyjny oparty o Global Positioning System umożliwiający kierowanie lotem torpedy po zrzucie z samolotu. Dzięki takiemu rozwiązaniu możliwe będzie zrzucanie torped z dużej wysokości a tym samym nienarażanie samolotu na środki przeciwlotnicze w jakie wyposażone mogą być okręty podwodne. Dodatkowe węzły uzbrojenia znajdują się pod skrzydłami (po dwa na każde skrzydło) i dwa kolejne pod kadłubem. Na zewnętrznych węzłach P-8 może przenosić pociski rakietowe powietrze-woda.

Wyposażenie [edytuj]

Głównym narzędziem pracy samolotu jest radar AN/APY-10 (AN/APS-137D (V)5). Jest to zmodernizowana wersja radaru używanego na samolotach P-3 Orion oraz Lockheed S-3 Viking. Stacja może pracować w dwóch trybach. Pierwszy z nich oznaczony jako SAR (Synthetic aperture radar) i ISAR (Inverse synthetic aperture radar). Radar może wykrywać i śledzić jednostki nawodne o skutecznej powierzchni odbicia (SPO) wynoszącej 1 m² z odległości do 29 mil morskich. Obiekty o SPO wynoszącej 10 000 m² wykrywa z odległości 200 mil morskich. Posiada możliwość jednoczesnego śledzenia do 256 celów, wykrywania i śledzenia peryskopów okrętów podwodnych w odległości do 32 mil morskich (w trybie ISAR). Klasyfikacji celów, mapowania terenu, rozpoznawania i sporządzania obrazów obiektów brzegowych (tryb SAR i ISAR). Pełni również rolę radaru nawigacyjnego i pogodowego. Cechą charakterystyczną radaru jest jego bardzo niewielki pobór mocy, przy ciężarze 408 kg zaledwie 4 kW. Na swoim wyposażeniu Poseidon posiada również dwie automatyczne, obrotowe wyrzutnie boi sonarowych wyrzucanych do morza. Dzięki umieszczeniu ich w hermetycznych przedziałach możliwe jest wyrzucanie boi z dużej wysokości[17]. Pierwotnie na swoim wyposażeniu P-8 miał posiadać detektor anomalii magnetycznych (MAD) służący wykrywaniu okrętów podwodnych jednak w połowie 2008 roku marynarka zdecydowała o usunięciu go z pokładu co pozwoliło zmniejszyć masę maszyny o 1600 kg, system kierunkowych zakłóceń w podczerwieni (Terma AN/ALQ-213), systemy łączności satelitarnej i holowanych pułapek przeciwko rakietom powietrze-powietrze. Umieszczone w stabilizowanej żyroskopowo głowicy czujniki elektrooptyczne MX-20HD. W skład głowicy wchodzi laserowy dalmierz/znacznik celów, kamera TV o dużej czułości wykorzystującą technologię CCD, kamera pracująca w podczerwieni. 31 lipca 2009 roku Raytheon poinformował oficjalnie o rozpoczęciu prac nad wyposażeniem Poseidona w system radiolokacyjny do obserwacji ziemi Advanced Airborne Sensor (AAS). Otwarta architektura wyposażenia samolotu umożliwia swobodną konfigurację systemów, dopasowaną do wymagań potencjalnych nabywców samolotu oraz jego dalsze modyfikacje. W ramach programu Broad Area Maritime Surveillance Poseidon ma być przystosowany do współpracy z bezzałogowymi aparatami latającymi MQ-4 Global Hawk. Ich zadaniem ma być patrolowanie wybranych obszarów a w przypadku wykrycia zagrożenia kierowanie w to miejsce załogowych P-8.

Użytkownicy [edytuj]

Podstawowym użytkownikiem będzie US Navy, która zamówiła 117 P-8A (bo takie oznaczenie mają nosić Poseidony przeznaczone dla amerykańskiej marynarki) mających zastąpić 196 używanych do dnia dzisiejszego Orionów[18]. Pierwsze sześć egzemplarzy partii wstępnej US Navy zamówiła w styczniu 2011 roku[19]. Sfinalizowano również negocjacje dotyczące zakupu kolejnych dwóch transzy zamówienia liczących 7 i 11 maszyn[19]. Swoje zainteresowanie nowym samolotem wyraziła również Australia, dla której byłaby to już druga militarna wersja Boeinga w użyciu, pierwszym jest Boeing Wedgetail. Australijskie Poseidony mają zastąpić osiemnaście używanych do dnia dzisiejszego samolotów AP-3C Orion, których wycofanie Australia planuje w 2018 roku[20]. 5 maja 2009 roku Australia podpisała porozumienie z Boeingiem na mocy którego weźmie udział w pracach nad rozwojem konstrukcji, jej wkład w pracę nad samolotem ma wynieść około 10% wszystkich kosztów[21][9]. Porozumienie zaowocowało podpisaniem umowy pomiędzy Boeingiem a dwiema australijskimi firmami Lovitt Technologies Australia i Ferra Engineering o czym Boeing poinformował w lipcu 2012 roku. Obdwie firmy współpracować będą przy produkcji elementów płatowca samolotu oraz zainstalowanych na Poseidonie systemów. P-8 został również zamówiony przez Indyjską Marynarkę Wojenną (12 sztuk) jako samolot mający zastąpić używane obecnie Ił-38 oraz Tu-142 (maszyny przeznaczone dla Indii otrzymały oznaczenie P-8I)[22]. Umowa na zakup pierwszych pięciu egzemplarzy P-8 została podpisana pod koniec 2008 roku (maszyny mają zostać dostarczone do końca 2012 roku)[23]. 3 lutego 2011 roku Dowództwo Sił Morskich Indii podało, że zainteresowane jest kolejnymi czterema egzemplarzami samolotu[24]. 28 września 2011 roku dokonano oblotu pierwszej maszyny przeznaczonej dla Indii. Podczas trwającego 2,5 godziny lotu dokonano przeglądu funkcjonowania instalacji pokładowych i jednostek napędowych[25]. 12 lipca 2012 roku do swojego dziewiczego lotu wzbił się drugi egzemplarz P-8I[26]. Dzięki porozumieniu z Boeingiem, hinduskie przedsiębiorstwa wezmą udział w procesie wyposażania indyjskich maszyn. Na ich pokładzie zamontowane zostaną między innymi rodzime systemy łączności, łącza danych i system IFF (Identification Friend or Foe - identyfikacja swój czy wróg)[27]. Wśród dalszych potencjalnych użytkowników wymienia się Kanadę i Włochy. Boeing promuje również P-8 jako potencjalnego następce samolotów Northrop Grumman E-8 Joint STARS. Opiera się przy tym na wyliczeniach, wskazujących, iż wykorzystanie płatowca P-8 z nowym systemem AAS będzie zdecydowanie tańsze niż koszty jakie poniesie Departament Obrony Stanów Zjednoczonych modernizując 17 wykorzystywanych do tej pory maszyn E-8[19].

Przypisy

  1. ↑ Boeing Delivers 5th Production P-8A Poseidon Aircraft to US Navy.
  2. ↑ Piotr Abraszek, P-8 Poseidon nabiera kształtów, "Nowa Technika Wojskowa", nr 7 (2008), s. 84-87, ISSN 1230-1655
  3. ↑ The World's great stealth and reconnaissance aircraft, Oriole Publishing Lid, 1991, s. 44-54, ISBN=1-870318-40-4
  4. ↑ Richard Dann P-3 Orion in action, Squadron/Signal Publication, 2004, s. 16-27, ISBN=0897474783
  5. ↑ P-8A Poseidon (ang.). [dostęp 2011-04-20].
  6. ↑ Boeing wygrał konkurs MMA, "Nowa Technika Wojskowa", nr 7 (2004), s. 4, ISSN 1230-1655
  7. ↑ P-8A Poseidon (ang.). [dostęp 2011-05-3].
  8. ↑ Rozpoczęcie montażu ostatecznego prototypu P-8, "Nowa Technika Wojskowa", nr 5 (2008), s. 6, ISSN 1230-1655
  9. ↑ 9,0 9,1 Pierwszy lot P-8A, "Nowa Technika Wojskowa", nr 6 (2009), s. 5-6, ISSN 1230-1655
  10. ↑ Trzeci P-8A Poseidon dołączył do badań, "Lotnictwo", nr 9 (2010), s. 9, ISSN 1732-5323
  11. ↑ Pierwszy seryjny P-8A Poseidon wystartował, "Lotnictwo", nr 9 (2011), s. 7, ISSN 1732-5323
  12. ↑ Pierwszy seryjny P-8A Poseidon dostarczony, "Lotnictwo", nr 4 (2012), s. 6, ISSN 1732-5323
  13. ↑ Christopher P. Cavas: P-8A makes debut in Bold Alligator exercise (ang.). 7 luty 2012. [dostęp 2012-04-07].
  14. ↑ U.S. Fleet Forces Command Public Affairs: Bold Alligator 2012 to Revitalize Amphibious Operations (ang.). 25 stycznia 2012. [dostęp 2012-04-07].
  15. ↑ Montaż ostateczny pierwszego seryjnego P-8, "Nowa Technika Wojskowa", nr 4 (2011), s. 6, ISSN 1230-1655
  16. ↑ Boeing P-8A zrzuca torpedy, "Lotnictwo", nr 12 (2011), s. 6, ISSN 1732-5323
  17. ↑ Rozpoczęcie dostaw Poseidonów, "Raport", nr 4 (2012), s. 73, ISSN 1429-270X
  18. ↑ John Keller: Navy orders six P-8A Poseidon advanced maritime patrol jets from Boeing in $1.5 billion contract (ang.). 5 January 2011. [dostęp 2011-04-19].
  19. ↑ 19,0 19,1 19,2 Łukasz Pacholski,Nowości programu P-8 Poseidon, "Nowa Technika Wojskowa", nr 11 (2011), s. 80-82, ISSN 1230-1655
  20. ↑ Modernizacja australijskich Orionów, "Lotnictwo", nr 9 (2009), s. 8, ISSN 1732-5323
  21. ↑ Australia dołącza do programu P-8 Poseidon?, "Lotnictwo", nr 4 (2009), s. 10, ISSN 1732-5323
  22. ↑ Indie planują zakup kolejnych P-8I, "Lotnictwo", nr 11 (2010), s. 4, ISSN 1732-5323
  23. ↑ P-8I dla Indii, "Nowa Technika Wojskowa", nr 2 (2009), s. 6, ISSN 1230-1655
  24. ↑ Kolejny P-8I Poseidon dla Indii, "Lotnictwo", nr 4 (2011), s. 16, ISSN 1732-5323
  25. ↑ Oblot pierwszego P-8I, "Raport", nr 10 (2011), s. 81, ISSN 1429-270x
  26. ↑ Nowości programu P-8 Poseidon, "Lotnictwo", nr 9 (2012), s. 6, ISSN 1732-5323
  27. ↑ Oblot pierwszego P-8I, "Raport", nr 10 (2011), s. 81, ISSN 1429-270X

Bibliografia [edytuj]

  • Richard Dann: P-3 Orion in action. Carrollton: Squadron/Signal Publication, 2004, s. 16-27. ISBN 0897474783.
  • The World's great stealth and reconnaissance aircraft. Hongkong: Oriole Publishing Lid, 1991, s. 84-90. ISBN 1-870318-40-4.
  • Piotr Abraszek, P-8 Poseidon nabiera kształtów, "Nowa Technika Wojskowa", nr 7 (2008), s. 84-87, ISSN 1230-1655.
  • Rozpoczęcie montażu ostatecznego prototypu P-8, "Nowa Technika Wojskowa", nr 5 (2008), s. 6, ISSN 1230-1655.
  • P-8I dla Indii, "Nowa Technika Wojskowa", nr 2 (2009), s. 6, ISSN 1230-1655.
  • Australia dołącza do programu P-8 Poseidon?, "Lotnictwo", nr 4 (2009), s. 10, ISSN 1732-5323.
  • Pierwszy lot P-8A, "Nowa Technika Wojskowa", nr 6 (2009), s. 5-6, ISSN 1230-1655.
  • Modernizacja australijskich Orionów, "Lotnictwo", nr 9 (2009), s. 8, ISSN 1732-5323.
  • Trzeci P-8A Poseidon dołączył do badań, "Lotnictwo", nr 9 (2010), s. 9, ISSN 1732-5323.
  • Kolejny P-8I Poseidon dla Indii, "Lotnictwo", nr 4 (2011), s. 16, ISSN 1732-5323.
  • Montaż ostateczny pierwszego seryjnego P-8, "Nowa Technika Wojskowa", nr 4 (2011), s. 6, ISSN 1230-1655.
  • Łukasz Pacholski, Nowości programu P-8 Poseidon, "Nowa Technika Wojskowa", nr 11 (2011), s. 80-82, ISSN 1230-1655.

Linki zewnętrzne [edytuj]

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Boeing_P-8_Poseidon&oldid=35529035”