Bogdan Kobułow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bogdan Kobułow
Богдан Захарович Кобулов

Samowar
Data i miejsce urodzenia 1 marca 1904
Tyflis
Data i miejsce śmierci 23 grudnia 1953
Moskwa
Przyczyna śmierci rozstrzelany
Miejsce spoczynku Cmentarz Doński
Zawód czekista
Narodowość Ormianin
Tytuł generał pułkownik
Edukacja wykształcenie średnie
Stanowisko zastępca ludowego komisarza spraw wewnętrznych
Partia Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego
Wyznanie ateista
Krewni i powinowaci Amajak Kobułow

Bogdan Zacharewicz Kobułow ps. "Samowar", ros. Богдан Захарович Кобулов, gruz. ბოგდან ქობულოვი (ur. 1 marca 1904 w Tbilisi, zm. 23 grudnia 1953 w Moskwie) – radziecki komisarz bezpieczeństwa państwowego II rangi (1943), generał pułkownik (9 lipca 1945), zastępca ludowego komisarza spraw wewnętrznych Ławrientija Berii (1938-1941), szef Głównego Zarządu Gospodarczego Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych (od 1939), deputowany do Rady Najwyższej ZSRR[1], jeden z organizatorów i wykonawców zbrodni katyńskiej.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodzony w rodzinie ormiańskiej (syn krawca Zachara Kobułowa, brat Amajaka Zacharewicza Kobułowa), od 1922 współpracownik Gruzińskiej CzeKa, od 1925 członek WKP(b). Kierował wielkimi czystkami w Gruzji, w wyniku których zginęła większość dotychczasowych przywódców. Od 1937 był zastępcą Ludowego Komisarza Spraw Wewnętrznych Gruzińskiej SRR. W 1938 Beria, którego był jednym z najbardziej zaufanych współpracowników, wezwał go do Moskwy, gdzie zajął stanowisko naczelnika Wydziału IV (kontrwywiad wojskowy) Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego NKWD (GUGB). Był jednym z wysokich funkcjonariuszy NKWD, którzy osobiście, w okrutny i sadystyczny sposób przesłuchiwali podejrzanych, m.in. na terenie tajnego więzienia Suchanówka.

5 października 1939 roku, na podstawie tajnego rozkazu nr 001186 wydanego przez Berię, został wraz z Pawłem Sudopłatowem i Trofimem Kornijenką jednym szefów trzech grup operacyjno-śledczych powołanych w celu przetłumaczenia oraz opracowania tajnych dokumentów polskiego wywiadu (w tym Oddziału II Sztabu Głównego WP), które dostały się w ręce radzieckie po agresji ZSRR na Polskę 17 września 1939 roku[2]. Do lutego 1941 roku na podstawie akt polskiego wywiadu i Policji Państwowej ogłoszono w ZSRR listy gończe za 3168 oficerami i agentami służb specjalnych II Rzeczypospolitej[2].

Na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku został członkiem Kolegium Specjalnego NKWD (tzw. centralnej trójki), które organizowało oraz nadzorowało zbrodnię katyńską na polskich jeńcach wojennych i więźniach. W skład tej trójki wchodzili także Wsiewołod Mierkułow, pierwszy zastępca ludowego komisarza spraw wewnętrznych i naczelnik Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego NKWD (GUGB), oraz Leonid Basztakow, naczelnik 1 Wydziału Specjalnego NKWD.

Od lutego 1941 roku Kobułow był Zastępcą Ludowego Komisarza Spraw Wewnętrznych, a w latach 1943–1945 Ludowego Komisarza Bezpieczeństwa Państwowego (NKGB) Wsiewołoda Mierkułowa. W 1944 kierował operacją wysiedlenia Czeczenów i Inguszów do Kazachstanu. W 1945 roku uczestniczył w przesłuchaniach uprowadzonych przywódców Polskiego Państwa Podziemnego przed procesem szesnastu[3]. Po II wojnie światowej pełnił funkcję zastępcy szefa Głównego Zarządu Mienia Radzieckiego za Granicą (GUSIMZ) przy Radzie Ministrów ZSRR i zastępcy dowódcy Radzieckiej Administracji Wojskowej w Niemczech (kierował organami bezpieczeństwa w radzieckiej strefie okupacyjnej w Niemczech). Po śmierci Stalina Beria uczynił go pierwszym zastępcą Ministra Spraw Wewnętrznych ZSRR.

27 czerwca 1953 został aresztowany razem z Berią i oskarżony o liczne nadużycia oraz o szpiegostwo, po czym skazany na śmierć i rozstrzelany.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. W. Materski, Sprawcy zbrodni – definicja i typologia, [w:] Zeszyty Katyńskie (nr 17), Warszawa 2003, str. 16
  2. 2,0 2,1 P. Kołakowski, NKWD i GRU na ziemiach polskich 1939-1945, Warszawa 2002, str. 76. ISBN 83-1109481-0
  3. A. Chmielarz, Aresztowanie "Szesnastu". Rekonstrukcja, [w:], Biuletyn IPN, nr 5–6 (52–53), maj–czerwiec 2005, str. 109

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]