Bogusław I

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bogusław I
Bogislaw-I-Duke-of-Pomerania.png
książę pomorski
Okres panowania od 1155 lub 1156
do 1180
Poprzednik Racibor I
Następca on sam
książę pomorski
Okres panowania od 1180
do 1187
Poprzednik Kazimierz I dymiński
Następca Bogusław II,
Kazimierz II pomorski
książę szczeciński
Okres panowania od 1155 lub 1156
do 1160
Poprzednik brak
Następca on sam
książę sczeciński
Okres panowania od 1160
do 1187
Poprzednik Kazimierz I dymiński
Następca Bogusław II,
Kazimierz II pomorski
Dane biograficzne
Dynastia Gryfici
Urodziny najp. 1127
Śmierć 18 marca 1187
Ojciec Warcisław I
Matka Heila (Helena)?
Żona Walpurga, Anastazja
Dzieci Racibor, Warcisław, Dobrosława, Bogusław II, Kazimierz II

Bogusław I (ur. najp. 1127, zm. 18 marca 1187[1]) – książę pomorski i szczeciński z dynastii Gryfitów. Syn Warcisława I i Heili?. Do 1180 – lennik Polski, od 1180 – książę całego Pomorza Zachodniego, od 1181 – lennik cesarski i od 1185duński[2].

Okres panowania[edytuj | edytuj kod]

Objął władzę w Księstwie Pomorskim po śmierci swego stryja Racibora I w 1155 lub 1156. Początkowo rządził wspólnie ze swoim bratem Kazimierzem I. W wyniku podziału księstwa dokonanego w 1160 – Bogusław I otrzymał dzielnicę, która objęła część ziem pomorskich z Przecławem, Gardźcem, Widuchową oraz Pyrzycami. Terytorium księstwa objęło również wyspę Uznam, natomiast ziemie: kołobrzeska, koszalińska i świdwińska stanowiły współwłasność obu braci[3]. W 1180 po śmierci Kazimierza I Bogusław zjednoczył je[4][5].

W 1164 nastąpił najazd wojsk księcia saskiego Henryka Lwa i Waldemara Duńskiego na Pomorze. W dniu 5 lipca koło Dymina Bogusław stoczył zwycięską bitwę z najeźdźcami. Zajęte plądrowaniem oddziały pomorskie zostały jednak rozbite przez spóźniony oddział dowodzony przez grafa Guncelina. W konsekwencji, Dymin, stołeczny gród Kazimierza I został zdobyty i spalony, a Bogusław musiał wycofać się za rzekę Pianę. Wkrótce potem zawarto pokój w Wierzchnie, na mocy którego książę Kazimierz został lennikiem Henryka Lwa z części ziemi plemienia Czrezpienian i uznawał na tym terytorium władzę biskupa zwierzyńskiego. Wobec Danii Bogusław i Kazimierz zobowiązali się do powstrzymania wszelkich pomorskich wypadów pirackich na wybrzeże duńskie[6][7].

W roku 1168 obaj książęta pomorscy wzięli udział w wyprawie króla Waldemara na pogańską wyspę Rugię[8][7][9].

W latach 1170-1174 trwała wojna między Pomorzem a Danią, zakończona rozejmem. Szukając sojuszników, Bogusław zwrócił się w stronę Polski. W 1174 syn Bogusława, Racibor pojął za żonę córkę Mieszka Starego – Salomeę, a po śmierci swojej pierwszej żony – duńskiej lub saskiej księżniczki Walpurgii – Bogusław ożenił się w 1181 z drugą, młodszą córką Mieszka Starego, Anastazją[10][7][11].

W 1177 cesarz rzymski Fryderyk I Barbarossa pozbawił Henryka Lwa lenna i skazał go na banicję. Henryk wezwał swoich sojuszników i rozpoczął walkę z cesarzem. Wśród sprzymierzeńców Henryka znaleźli się także książęta pomorscy, Bogusław i Kazimierz. W walkach tych zginął w 1180 Kazimierz, dzięki czemu Bogusław został władcą całego Pomorza Zachodniego. Upadek Henryka Lwa pozbawił Bogusława sojusznika w walce z Danią[7][12].

W 1181, w Lubece Bogusław szczeciński złożył hołd cesarzowi niemieckiemu Fryderykowi I Barbarossie i uznał się jego lennikiem[8][4][5]. Postępując tak pragnął Bogusław I polepszyć swoje położenie. Jego zaciętymi wrogami byli bowiem margrabiowie pograniczni, opieka samego cesarza mogła poniekąd zabezpieczyć przed ich najazdami. Polityczny związek Pomorza Zachodniego z Polską został zerwany i kraj ten po raz pierwszy, w swoich dziejach, popadł w bezpośrednią zależność od korony niemieckiej[7].

Bogusław, popierany przez cesarza, w 1184 wystawił wielką flotę i zaatakował Rugię, będącą lennem duńskim. Wyprawa ta zakończyła się całkowitą klęską Bogusława[4][13]. W tym i następnym roku Duńczycy urządzili kilka wypraw na Pomorze. Niszcząc osady i wsie, Duńczycy dochodzili aż pod Kamień Pomorski. Niepowodzenia w walkach z Duńczykami zmusiły Bogusława do kapitulacji. W 1185 złożył on królowi duńskiemu hołd lenny i zobowiązał się do płacenia rocznego trybutu. Odtąd Bogusław pozostawał wiernym sojusznikiem Danii[8][7][5][14].

W bulli papieża Grzegorza IX z dnia 19 marca 1238 nazwany został księciem Kaszub (bulla ta potwierdzała nadanie przez księcia Bogusława I posiadłości koło Stargardu Szczecińskiego na rzecz zakonu joannitów)[15].

Umarł w 1187 podczas polowania koło Sośnicy[2]. Król duński wyznaczył na opiekuna małoletnich książąt kasztelana szczecińskiego Warcisława Świętoborzyca. Po śmierci pochowany został w klasztorze grobskim[7][4].

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Małżeństwa i potomstwo[edytuj | edytuj kod]

Bogusław był dwukrotnie żonaty. Z pierwszą żoną – Walpurgą, nieznanego pochodzenia[1], miał troje dzieci:

Z małżonką Anastazją, córką księcia wielkopolskiego i zwierzchniego księcia Polski Mieszka III Starego i Eudoksji miał dwóch synów, tj.

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Świętobor?
ur. ?
zm. ?
NN
ur. ?
zm. ?
NN
ur. ?
zm. ?
NN
ur. ?
zm. ?
         
     
  Warcisław I
ur. ok. 1091
zm. najp. 9 VIII 1135
Heila (Helena)?
ur. ?
zm. 1128
     
   
1
Walpurga
ur. ?
zm. p. IV 1177
OO   ok. 1150
Bogusław I
(ur. najp. 1127, zm. 18 III 1187)
2
Anastazja Mieszkówna
ur. prawd. 1164
zm. po 31 V 1240
OO   IV 1177
                   
                   
   1    1    1    2    2
Racibor
 ur. w okr. 1150–1156
 zm. 14 lub 15 I 1183
 
Warcisław
 ur. ?
 zm. w okr. 16–18 II 1184 (1185?)
 
Dobrosława
 ur. przed 1177
 zm. zap. po 1226
 
Bogusław II
 ur. w okr. 1178–1184
 zm. 23 lub 24 I 1220 lub 1221
 
Kazimierz II
 ur. p. 1179
 zm. 1219
 


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 112-118.
  2. 2,0 2,1 E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 113.
  3. B. Dopierała, Polskie losy Pomorza Zachodniego, ss. 40, 58-59.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 K. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 25.
  5. 5,0 5,1 5,2 J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 98.
  6. Z. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, ss. 33-35.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 U. Madsen: Bogislaw I. Herzog von Slawien-Stettin (niem.). [dostęp 2012-02-23].
  8. 8,0 8,1 8,2 R. Schmidt: Bogislaw I. Herzog von Pommern (niem.). [dostęp 2012-02-23].
  9. Z. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, ss. 36-38.
  10. B. Dopierała, Polskie losy Pomorza Zachodniego, s. 55.
  11. Z. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, ss. 38-39.
  12. Z. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, ss. 40-42.
  13. Z. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, ss. 42-43.
  14. Z. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, ss. 43-44.
  15. Pommersches Urkundenbuch, T. I, nr 355, s. 427.
  16. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 123-128.
  17. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 128-135.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Pommersches Urkundenbuch, T. I, nr 355, Wien 1970.

Opracowania[edytuj | edytuj kod]

Opracowania online[edytuj | edytuj kod]

Literatura dodatkowa[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
Racibor I
Pommernwappen.jpg książę pomorski
1155 lub 1156-1180
Pommernwappen.jpg Następca
on sam
Poprzednik
Kazimierz I dymiński
Pommernwappen.jpg książę pomorski
1180-1187
Pommernwappen.jpg Następca
Bogusław II
Kazimierz II
Poprzednik
brak
Pommernwappen.jpg książę szczeciński
1155 lub 1156-1160
Pommernwappen.jpg Następca
on sam
Poprzednik
Kazimierz I dymiński
Pommernwappen.jpg książę szczeciński
1160-1187
Pommernwappen.jpg Następca
Bogusław II
Kazimierz II