Bogusław V
| Bogusław V (Wielki) |
|
| książę wołogosko-rugijski | |
| Okres panowania | od 1326 do 1368 |
| Poprzednik | Warcisław IV |
| Następca | Bogusław VI, Warcisław VI |
| książę słupski | |
| Okres panowania | od 1368 do 1372 |
| Poprzednik | wyodrębnione z Księstwa Wołogosko-Słupskiego |
| Następca | on sam |
| książę słupski | |
| Okres panowania | od 1372 do 1373 |
| Poprzednik | on sam |
| Następca | Kazimierz IV słupski |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | Gryfici |
| Urodzony | w okr. 1317–1318 |
| Zmarł | w okr. 3 lutego– 24 kwietnia 1374 |
| Ojciec | Warcisław IV |
| Matka | Elżbieta |
| Żona |
Elżbieta Kazimierzówna, |
| Dzieci |
NN córka?, Elżbieta, |
Bogusław V (Wielki) (ur. w okr. 1317–1318, zm. między 3 lutego a 24 kwietnia 1374[1]) – książę wołogosko-rugijski w latach 1326-1365 (wraz z braćmi Warcisławem V i Barnimem IV) i 1365-1368 (wespół z Warcisławem V) z dynastii Gryfitów. Po podziale księstwa w 1368 r. książę słupski. Syn Warcisława IV i Elżbiety.
Spis treści |
[edytuj] Lata panowania
Z chwilą śmierci ojca Warcisława IV w 1326 – Bogusław miał zaledwie 8–9 lat. Rządy opiekuńcze do uzyskania przez niego wieku sprawnego przejęła matka Elżbieta oraz Otton I i Barnim III (do 1331). Nad Rugią, która była lennem Danii wyznaczono natomiast kuratora w osobie Burcharda, hrabiego Schwalenbergu[2].
Od 29 lipca 1332 książę wystawiał samodzielne dokumenty[2]. Od 1338 zarządzał całym księstwem, także w imieniu swoich młodszych braci, nad którymi sprawował opiekę. W trzy lata później odzyskał ziemię słupską, która była dana pod zastaw Krzyżakom. 11 lipca 1343, wespół z młodszym bratem Barnimem IV Dobrym zawarł sojusz/pakt z Kazimierzem Wielkim przeciw Krzyżakom[3][4][5]. Porozumienie to miało gwarantować postanowienia zawarte 8 lipca 1343 pomiędzy królem Polski a Krzyżakami (pokój kaliski)[6][7][5].
W poł. XIV w. doszło do kilkuletniego konfliktu z władcami meklemburskimi, którzy zamierzali inkorporować Księstwo Rugii do swoich domen. Przez kilka lat prowadzono walki zbrojne, które zakończyły się w 1354. 12 lutego tego roku podpisane zostało porozumienie przy udziale króla rzymskiego i czeskiego Karola IV Luksemburskiego i króla polskiego Kazimierza Wielkiego, w którym książęta meklemburscy zrzekli się ziemi wkrzańskiej i rugijskiej[8][9].
W okresie jego rządów przeprowadzono dwukrotnie podział kraju. Pierwszy, datowany na 25 maja 1368 doprowadził do przekazania na jego rzecz (na cztery lata) części księstwa na wschód od Świny. Drugi, który został przeprowadzony 8 czerwca 1372, nadawał jemu wschodnie obszary z siedzibą w Słupsku[10]. Księstwo Słupskie obejmowało: Stargard, Trzebiatów, Gryfice, Darłowo, Sławno i Słupsk[9].
Do jego samodzielnych inicjatyw politycznych należały – podpisanie ugody strzałowskiej w 1370, które kończyły długoletni zatarg pomiędzy miastami hanzeatyckimi a Danią oraz podpisanie pokoju z Meklemburgią w 1372[8].
[edytuj] Rodzina
W zapusty 24/25 lutego 1343 ożenił się z Elżbietą, córką króla Polski Kazimierza III Wielkiego. Miał z nią dwie córki oraz jednego syna, tj.
- NN? (ur. ?, zm. ?),
- Elżbietę (ur. zap. 1346, najp. 1347, zm. 15 lutego 1393) – żonę cesarza Karola IV Luksemburskiego,
- Kazimierza IV (Kaźka słupskiego) (ur. 1351, zm. 2 stycznia 1377) – księcia dobrzyńskiego, inowrocławskiego i słupskiego[11].
W okr. 1362–1363 po śmierci pierwszej żony, związał się z Adelajdą Welf, córką księcia brunszwickiego na Grubenhagen Ernesta I. Miał z nią trzech synów i jedną córkę, tj.
- Warcisława VII (ur. w okr. 1362–1363, najp. 1365, zm. 25 lutego 1395) – księcia słupskiego,
- Bogusława VIII (ur. w okr. 1363–1364, najp. 1368, zm. 11 lutego 1418) – księcia stargardzkiego i słupskiego,
- Barnima V (ur. przed 20 września 1369, zm. przed 7 lutego 1403) – księcia stargardzkiego, słupskiego, sławieńskiego, darłowskiego i szczecineckiego,
- Małgorzatę (w okr. 1370–1374, zm. 12 czerwca 1410) – żonę arcyksięcia Ernesta I Żelaznego[12].
[edytuj] Genealogia
| Bogusław IV ur. w okr. 1254–1255 zm. 19 II 1309 |
Małgorzata ur. w okr. 1265–1271 zm. po 4 XII 1315, p. 1317 |
Herman III Długi ur. ok. 1275 zm. 1 II 1308 |
Anna Habsburżanka ur. 1280 zm. 1327 |
||||||||||
| Warcisław IV ur. w okr. 11–27 V 1291 zm. w okr. 31 VII–1 VIII 1326 |
Elżbieta ur. w okr. 1300–1304 zm. w okr. II–III 1355 lub przed 2 II 1356 |
||||||||||||
| 1 Elżbieta Kazimierzówna ur. ok. 1326 zm. 1361 OO w okr. 24–25 II 1343 |
Bogusław V (Wielki) (ur. w okr. 1317–1318 zm. w okr. 3 II–24 IV 1374) |
2 Adelajda Welf ur. ok. 1341 zm. być może 5 II 1407 OO w okr. 1362–1363 |
|||||||
| 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | |||||
| NN, córka? ur. ? zm. ? |
Elżbieta ur. zap. 1346, najp. 1347 zm. 15 II 1393 |
Kazimierz IV (Kaźko słupski) ur. 1351 zm. 2 I 1377 |
Warcisław VII ur. w okr. 1362–1363, najp. 1365 zm. 25 II 1395 |
Bogusław VIII ur. w okr. 1363–1364, najp. 1368 zm. 11 II 1418 |
|||||
| 2 | 2 | ||||||||
| Barnim V ur. przed 20 IX 1369 zm. przed 7 II 1403 |
Małgorzata ur. w okr. 1370–1374 zm. 12 VI 1410 |
||||||||
[edytuj] Śmierć
Bogusław V zmarł między 3 lutego a 24 kwietnia 1374. Do dziś nie wiadomo, gdzie został pochowany. Według części badaczy jego ciało spoczęło w klasztorze białobockim, według innych, w katedrze kamieńskiej[13][9][8].
Przypisy
- ↑ E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 308-312.
- ↑ 2,0 2,1 E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 308.
- ↑ K. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, ss. 43, 65.
- ↑ J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, ss. 107-108.
- ↑ 5,0 5,1 B. Dopierała, Polskie losy Pomorza Zachodniego, s. 84.
- ↑ J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 79.
- ↑ E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 310.
- ↑ 8,0 8,1 8,2 K. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 65.
- ↑ 9,0 9,1 9,2 J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 108.
- ↑ E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 309.
- ↑ E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 308-312, 317-323.
- ↑ E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 308-312, 323-331.
- ↑ E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 309-310.
[edytuj] Bibliografia
[edytuj] Opracowania
- Dopierała B., Polskie losy Pomorza Zachodniego, Poznań 1970.
- Kozłowski K., Podralski J., Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, Szczecin 1985, ISBN 83-03-00530-8.
- Rymar E., Rodowód książąt pomorskich, Szczecin 2005, ISBN 83-87879-50-9.
- Szymański J. W., Książęcy ród Gryfitów, Goleniów – Kielce 2006, ISBN 83-7273-224-8.
[edytuj] Literatura dodatkowa (opracowania)
- Nowogrodzki S., Bogusław V [w:] Polski Słownik Biograficzny, T. 2, Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, Kraków 1936, ss. 204–205, reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, ISBN 8304032910.
[edytuj] Literatura dodatkowa (online)
- Madsen U., Bogislaw V. Herzog von Pommern-Stolp (niem.), [dostęp 2012-02-26].
- Schmidt R., Bogislaw V. Herzog von Pommern-Wolgast (niem.) [w:] NDB, ADB Deutsche Biographie (niem.), [dostęp 2012-02-26].
| Poprzednik Warcisław IV |
książę wołogosko-rugijski 1326-1368 |
Następca Bogusław VI Warcisław VI |
| Poprzednik wyodrębnione z Księstwa Wołogosko-Słupskiego |
książę słupski 1368-1372 |
Następca on sam |
| Poprzednik on sam |
książę słupski 1372-1373 |
Następca Kazimierz IV słupski |