Bogusława Jeżowska-Trzebiatowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Bogusława Jeżowska-Trzebiatowska (ur. 19 listopada 1908 w Stanisławowie, zm. 16 grudnia 1991 we Wrocławiu) - polska fizykochemik, specjalizująca się w fizykochemii strukturalnej, spektroskopii, magnetochemii, chemii jądrowej i radiacyjnej. Współtwórczyni wrocławskiej szkoły chemii koordynacyjnej.

W 1935 jako pierwsza kobieta obroniła doktorat na Politechnice Lwowskiej. Od 1954 była profesorem Uniwersytetu Wrocławskiego. członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Jej ojcem był Seweryn Jeżowski, doktor praw, matką - Stefania z domu Wartanowicz, polska Ormianka.

W roku 1913 rodzina Jeżowskich przeprowadziła się do Lwowa, gdzie Bogusława ukończyła Gimnazjum Królowej Jadwigi. Później - zainspirowana sukcesem naukowym Marii Skłodowskiej-Curie, która podczas swej wizyty we Lwowie spotkała się z młodzieżą w miejscowym ratuszu - zdecydowała się wbrew rodzicom studiować chemię, jako jedna z dziesięciu dziewcząt na stu studentów tego wydziału Politechniki.

Na trzecim roku studiów uzyskała tu posadę zastępcy asystenta u profesora Wiktora Jakóba. Pod jego kierunkiem zajmowała się badaniami właściwości renu, który był też potem tematem jej doktoratu. Pierwsze prace naukowe, które publikowała w latach 1931-1932, także poświęcone były temu metalowi. Jej praca dotycząca 5-wartościowej postaci tego pierwiastka, spotkała się z surową krytyką Waltera Noddacka i jego żony Idy, odkrywców renu. W roku 1939, na Kongresie Chemii w Rzymie Noddack jednak publicznie, przed 2-tysięcznym audytorium, przyznał Trzebiatowskiej rację[1][2].

Podczas wojny pracowała w chemicznej fabryce "Galikol" we Lwowie, produkującej ciężkie alkohole. Od 1942 była członkiem Armii Krajowej, przyjęła pseudonim "Ren". W "Galikolu" ze stężonego kwasu siarkowego i amoniaku produkowała dla AK bomby dymne i parzące. Po przejściu frontu radziecko-niemieckiego przez Lwów w 1944, ponownym zajęciu Lwowa przez ZSRR i przekształceniu niemieckiej fabryki w "Chemtrud" pracowała w niej jeszcze przez pewien czas, a po wojnie, w grudniu 1945 przeniosła się wraz z mężem do Wrocławia.

Wkrótce po przyjeździe, w powstającej w tym czasie wspólnej uczelni - Politechnice i Uniwersytecie Wrocławskim stworzyła Zakład Chemii Nieorganicznej i Analitycznej Wydziału Farmacji, a w 1948 powierzono jej kierownictwo Katedry Chemii Ogólnej, którą kierowała także na początku lat 50., w okresie reorganizacji uczelni wrocławskich. W tym okresie jej katedra była m.in. częścią Wydziału Rolniczego Politechniki Wrocławskiej. Organizowała chemię uniwersytecką oraz Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego. Piastowała kierownictwo Katedry Chemii Nieorganicznej.

Później, w latach 1958-1962, była dziekanem Wydziału Mat-Fiz-Chem UWr, w tym też czasie (1961) wstąpiła do PZPR. Była założycielką i pierwszym dyrektorem (1969-1979) Instytutu Chemii UWr.

Przewodnicząca (od 1978 do śmierci) Oddziału Wrocławskiego PAN.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Inne[edytuj | edytuj kod]

grób małżeństwa Trzebiatowskich

Zmarła w wyniku obrażeń, jakie odniosła potknąwszy się na schodach we własnym domu, nie zdążywszy posadzić drzewka w Jerozolimie. Została pochowana obok męża na cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu.

Siostra Krzysztofa Jeżowskiego (1917-1970), profesora i byłego rektora Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu. Od 1935 r. żona Włodzimierza Trzebiatowskiego.

Przypisy

  1. Wanda Dybalska, "Taki zwyczajny", Wrocław 2005, ISBN 83-7432-012-5
  2. Fragmenty wspomnień Bogusławy Jeżowskiej-Trzebiatowskiej w: Spotkajmy się we Wrocławiu nr 3/2008, str. 16
  3. ’’Tytuły doktora honoris causa nadane przez Politechnikę Wrocławską. portal.pwr.wroc.pl. [dostęp 23 lutego 2011].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]