Bolesław Jerzy II

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jerzy II
z Bożej łaski książę i dziedzic królestwa Rusi
Wizerunek księcia Jerzego II na pieczęci z napisem regis Russiae
Książę halicko-wołyński
Okres panowania od 1325
do 1340
Poprzednik Andrzej II i Lew II
Następca Lubart
Dane biograficzne
Dynastia Piastowie
Urodziny 1310
Śmierć 21 marca 1340
Ojciec Trojden I
Matka Maria Halicka
Żona Eufemia
Rodzeństwo Siemowit III
Kazimierz I
Eufemia
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Bolesław Jerzy II, łac. Georgius dei gracia dux et heres Regni Russie, ukr. Юрій II Болеслав Тройденович (ur. ok. 1310[1], zm. 21 marca 1340[2]) – natus dux et dominus Russiae[3] – książę halicko-wołyński w latach 1325-1340. Ożeniony z córką wielkiego księcia Giedymina (dziadek Jagiełły) księżniczką Eufemią[4], siostrą królowej Aldony Anny Giedyminówny, pierwszej żony Kazimierza Wielkiego. Bolesław Jerzy był po kądzieli i po mieczu praprawnukiem księcia Konrada mazowieckiego.

Bolesław Jerzy II był najstarszym synem księcia mazowieckiego Trojdena I księcia z rodu Piastów i Marii Halickiej (Marija Jurijiwna), córki księcia halicko-wołyńskiego Jerzego I Lwowicza.

Na chrzcie książę otrzymał imię Bolesław, dopiero po objęciu tronu w Haliczu i przyjęciu prawosławia przybrał miano na cześć dziadka, Jerzego I. Obrządek prawosławny wkrótce jednak porzucił za namową papieża Jana XXII.

W 1323 zmarli (zapewne otruci) dwaj ostatni książęta z dynastii Rurykowiczów halickich, Andrzej II i Lew II, a pretensje do bogatej ziemi wysunęli władcy: polski Władysław Łokietek, węgierski Karol Robert, mazowiecki Trojden I, oraz litewski Giedymin. Kandydatura mazowiecka początkowo wydawała się najsłabsza, syn Trojdena I – Bolesław był jednak osobą, na którą mogły się zgodzić wszystkie strony konfliktu, licząc że będą w stanie roztoczyć pełne zwierzchnictwo nad młodym (15-letnim) Piastowiczem. Wyprawa zbrojna na Ruś pod wodzą Władysława Łokietka, z posiłkami Karola Roberta, ruszyła jeszcze pod koniec 1323 lub na początku roku następnego.

Na przełomie lat 1324-1325 na prośbę bojarów na tronie halicko-wołyńskim zasiadło dwóch braci ze Śląska, lecz na poczatku 1325 roku władzę książęcą przejął wybrany przez bojarów wołyńskich Bolesław Trojdenowicz. Po przejściu na prawosławie, jako Jerzy (Jurij), otrzymał on tytuł "urodzonego księcia i wladcy Rusi" (natus dux et dominus Russiae). Objął tron we Włodzimierzu, któremu nadał status stolicy.[5]

Przez cały okres rządów Bolesław Jerzy II musiał się liczyć z dość silną opozycją wewnętrzną – niechętną zbyt mocnej władzy. Drugim czynnikiem potęgującym stan ciągłego zagrożenia byli – ciągle niezwykle silni – Tatarzy uzurpujący sobie prawo swobodnego osadzania w Haliczu książąt.

Bolesław Jerzy II chcąc zneutralizować niebezpieczeństwo utraty tronu swoje rządy oparł na dobrych stosunkach z Polską Władysława Łokietka i Kazimierza Wielkiego. Na swoją stronę księcia bezskutecznie próbowała przeciągnąć dyplomacja krzyżacka. W celu zabezpieczenia swoich włości przed niebezpieczeństwem litewskim Bolesław Jerzy za pośrednictwem stryja Wacława płockiego nawiązał kontakty z tamtejszym władcą Giedyminem. W 1331 został zawarty nawet formalny sojusz umocniony ślubem księcia z córką Giedymina Eufemią.

Stolicę swojego księstwa ustanowił we Włodzimierzu Wołyńskim. Zarzucano mu nadmierną opiekę nad mieszczanami i cudzoziemcami, zbyt łagodne traktowanie katolickiego kleru i ograniczenie wpływów panów wołyńskich. Jak zapisał jeden z roczników polskich Bolesław Jerzy "usiłował zmienić ich prawa i obyczaje", co nie wpłynęło pozytywnie na jego popularność wśród miejscowych bojarów.

W 1338 książę halicki udał się na zjazd w Wyszehradzie, gdzie wspólnie z Kazimierzem Wielkim i Karolem Robertem zastanawiano się m.in. nad kwestią pomocy wojskowej dla Halicza w celu rozgromienia opozycji. Na spotkaniu tym podpisano również układ przewidujący, że w razie bezpotomnej śmierci Bolesława władzę nad jego księstwem miał przejąć król Polski. W 1339 Bolesław lokował na prawie magdeburskim miasto Sanok jako pierwsze na Rusi Halickiej[6].

Bolesław Jerzy II zmarł bezpotomnie 21 marca 1340, jak zgodnie informują współczesne źródła, otruty przez bojarów. W tym czasie m.in. podpisany dwa lata wcześniej układ otworzył przed Kazimierzem III Wielkim widoki do ponownego inkorporowania ziem na których zbudowano Ruś Halicką do Polski.

Wywód rodowodowy[edytuj | edytuj kod]

4. Bolesław II mazowiecki[7]      
    2. Trojden I
5. Gaudemunda Zofia[8]        
      1. Bolesław Jerzy II
6. Jerzy I[9]    
    3. Maria Halicka    
7. Eufemia kujawska[10]      
 

Przypisy

  1. Inne daty urodzenia: 1308 (M. Wilamowski, Bolesław Jerzy II, (w:) Piastowie. Leksykon biograficzny, Kraków 1999, s. 286-287), przed 1311 (Encyklopedia PWN), przed 1313 (O. Balzer, Genealogia Piastów, wyd. 2, Kraków 2005, s. 785).
  2. J. Grabowski, Dynastia Piastów mazowieckich, Kraków 2012, s. 442–443.
  3. «dux totius Rusia Minoris» op.cit О. В. Русина. Україна під татарами і Литвою.
  4. C. S. Rowell. Lithuania Ascending: A Pagan Empire Within East-Central Europe, 1295-1345. 1994
  5. Natalia Jakowenko, Historia Ukrainy do 1795 roku, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011, s.108
  6. 20 stycznia 1339 książę Jerzy wydał mieszczaninowi sandomierskiemu Benedyktowi przywilej lokacyjny na zorganizowanie gminy miejskiej na prawie magdeburskim. (Nadanie Bartkowi z Sandomierza wójtostwa w Sanoku, 20 I 1339, Włodzimierz Wołyński). Zbiór Dokumentów Pergaminowych AGAD 1155-1370. AGAD, Zb. dok. perg. nr 7226.
  7. wnuk Konrada I
  8. Gaudemunda Zofia (ur. - zm.), córka wielkiego księcia litewskiego Trojdena (lit.Traidenis, - zm. 1282)
  9. Po kądzieli prapraprawnuk Bolesława Krzywoustego
  10. Eufemia kujawska (zm. 1308), córka Kazimierza kujawskiego, wnuczka Konrada I, żona księcia Jerzego I

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Řežabek, "Jiří II", poslední kníže veśkeré Malé Rusi, kritickí pokus, «Časopis musea království českého», ročnik LVII, Praha, 1883.
  • Stephen Christopher Rowell. Lithuania Ascending: A Pagan Empire Within East-Central Europe, 1295-1345, Cambridge Studies in Medieval Life and Thought: Fourth Series. Cambridge University Press, 224. ISBN 978-0-521-45011-9. (1994)
  • Олена Русина. Україна під татарами і Литвою. — Київ: Видавничий дім «Альтернативи» (1998), ISBN 966-7217-56-6 — str. 274.

Literatura dodatkowa[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Andrzej II i Lew II
Alex K Halych-Volhynia.svg Książę halicko-wołyński
1323-1340
Alex K Halych-Volhynia.svg Następca
Lubart