Bolesław Zapomniany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Bolesław Mieszkowic, nazywany również Zapomnianym lub Okrutnym – legendarny król Polski mający panować w latach 1034–1038, domniemany pierworodny syn Mieszka II.

Źródła informacji[edytuj | edytuj kod]

Wspomina o nim późne, bo XIV-wieczne źródło, Kronika wielkopolska. Podaje ona, że po śmierci Mieszka II rządy objął jego pierworodny syn Bolesław. Według kroniki z powodu srogości i okropnych zbrodni „życie źle skończył”. Z przyczyny jego niegodziwości miał zostać wymazany ze spisu królów i książąt polskich i skazany na damnatio memoriae, czyli wieczne zapomnienie.

W rocznikach Kapituły Krakowskiej pod datą 1038 roku umieszczono zapis dotyczący zgonu króla Bolesława; skoro Chrobry zmarł w 1025 roku, a Szczodry ponad pół wieku później (1081 lub 1082), mogło jedynie chodzić o ich nieobecnego w poczcie królów i książąt polskich imiennika. Pośrednio jego istnienie potwierdza także Rocznik małopolski, w którym Bolesław III Krzywousty nazwany jest Bolesławem IV, oraz zniszczony w XIX wieku Kodeks tyniecki Bolesława Szczodrego z figurującą przy jego imieniu rzymską cyfrą III. To daje podstawy, by sądzić, że między Chrobrym a Śmiałym był jeszcze jeden Bolesław.

Informacje zawarte w Kronice Wielkopolskiej zostały w zbliżonej wersji, ale po licznych stylistycznych przeróbkach, powtórzone w późniejszych o cały wiek Rocznikach Mazowieckich i odleglejszych w czasie, piętnastowiecznych Rocznikach Świętokrzyskich, jednak w obu tych dziełach imię Bolesław zmieniono z nieznanych powodów na Włodzisław. Natomiast w Tabula regnum Poloniae z końca XIV wieku umieszczone jest zdanie: Jeden waleczny król wymazany został z rzędu panujących[potrzebne źródło].

Postać Bolesława Zapomnianego występuje również w wielu obcych dziełach, m.in. w niemieckiej Kronice z Braunweiler, gdzie jest mowa o okrutnym prześladowaniu Ryksy (Rychezy) przez syna, w Kronice Czechów Kosmasa i w Kronice węgierskiej Chartiritusa Biskupa – fragment o wojskowej pomocy, jakiej udzielić miał Bolesław II Węgrom[potrzebne źródło].

Stanowiska historyków[edytuj | edytuj kod]

W starszej historiografii polskiej toczył się na temat istnienia Bolesława poważny spór[1]. Argumenty zwolenników istnienia księcia, między innymi Tadeusza Wojciechowskiego, Oswalda Balzera, Romana Grodeckiego, Feliksa Konecznego, Stanisława Zakrzewskiego, Zygmunta Wojciechowskiego, były następujące:

  • Przeznaczenie Kazimierza Odnowiciela do stanu duchownego miało świadczyć o tym, że na następcę Mieszka II był przeznaczony jakiś inny syn i to starszy. Gall Anonim pisze o dzieciństwie Kazimierza: jako pacholę do klasztoru przez rodziców był ofiarowany i tamże w Piśmie świętem wykształcony.
  • Imię Kazimierz nie było dotąd spotykane w dynastii piastowskiej, natomiast pierworodny syn Mieszka II mógł zostać nazwany imieniem wielkiego dziadka, Bolesława Chrobrego.
  • Nie wiadomo, kto rządził Polską w latach 1034–1039, w tym czasie bowiem Kazimierz przebywał w Niemczech, a tron polski nie mógł aż tak długo pozostawać opróżnionym.

Milczenie Galla Anonima o Bolesławie tłumaczono pomijaniem przez kronikarza konfliktów związanych ze sporami o władzę (lub też dodatkowo jego udziałem w wystąpieniu antykościelnym w czasie powstania ludowego[1]). Ponadto sytuacja za bardzo przypominała stosunki Bolesława Krzywoustego z bratem Zbigniewem, by mogła być poruszona przez nadwornego piewcę wielkości tego pierwszego.

Życie Bolesława datowano na lata 1014–1038.

Większość współczesnych historyków[2] wyraża opinię, iż Bolesław Zapomniany stanowi wymysł kronikarza starającego się zapełnić lukę w informacjach źródłowych[3] lub też, że nastąpiło we wspomnianej kronice pomieszanie Mieszkowica z Bezprymem, pierworodnym synem Bolesława Chrobrego[4]. O Bolesławie Zapomnianym nie wspominają żadne źródła mu współczesne, nie występuje także w przekazie Galla Anonima, który odmiennie opisuje losy kraju po śmierci Mieszka II.

Postać w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Postać Bolesława Zapomnianego w literaturze polskiej pojawia się w powieściach Bogusława Sujkowskiego Bolko Zapomniany, Karola Bunscha Bracia i Bezkrólewie, Rafała Dębskiego Kiedy Bóg zasypia, Anny Grudzińskiej Mnich, Zbigniewa Wojtysia Pierścień Bolesława oraz Witolda Jabłońskiego Słowo i miecz.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Zniknął w mrokach średniowiecza - Polityka, Sławomir Leśniewski /09.10.2007
  2. Kazimierz Jasiński: Rodowód pierwszych Piastów. Warszawa: Volumen, 1993, s. 128. ISBN 83-85218-32-7.
  3. Jerzy Wyrozumski: Historia Polski do roku 1505. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1984, s. 95. ISBN 83-01-03732-6.
  4. Gerard Labuda: Mieszko II król Polski (1025–1034): Czasy przełomu w dziejach państwa polskiego. Kraków: Secesja, 1992, s. 155, seria: Rozprawy Wydziału Historyczno-Filozoficznego / Polska Akademia Umiejętności (Kraków). 73. ISBN 83-85483-46-2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Literatura dodatkowa[edytuj | edytuj kod]