Borów Wielki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Borów Wielki
Kościół pw. św. Wawrzyńca
Kościół pw. św. Wawrzyńca
Państwo  Polska
Województwo lubuskie
Powiat nowosolski
Gmina Nowe Miasteczko
Strefa numeracyjna (+48) 68
Kod pocztowy 67-124
Tablice rejestracyjne FNW
SIMC 0912356
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Borów Wielki
Borów Wielki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Borów Wielki
Borów Wielki
Ziemia 51°40′54″N 15°37′28″E/51,681667 15,624444

Borów Wielkiwieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie nowosolskim, w gminie Nowe Miasteczko.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pochodzi od polskiej nazwy bór określającej las, w którym wszystkie albo większość drzew to drzewa iglaste. Pierwsza wzmianka o wsi Borov z 1220 roku. W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Boraw.[1][2]

W historii notowano również Grossenbora 1376, Grossenborau 1936-1945, Wielki Borów 1945, Borów Kożuchowski 1945-1948, Borów 1948-2001, Borów Wielki od 2001

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z początków XIII wieku. Już od średniowiecza wieś ta należała do największych w okolicy. Prawdopodobnie od przełomu XIV i XV wieku występuje podział wsi na Borów Wielki Dolny i Borów Wielki Górny. W późniejszym okresie dodatkowo wydziela się Borów Środkowy. Od początku XV wieku wieś jest własnością rycerskiego rodu von Rechenberg. W latach powojennych Borów Wielki był siedzibą gminy.

W latach 1946-54 siedziba gminy Borów. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Właściciele wsi Borów Wielki Dolny

  • XV- XVII w. ród von Rechenberg
  • 1676 von Knobelsdorff
  • do 1945 Robert von Trüschler

Właściciele wsi Borów Wielki Górny

  • od XV wieku do 1713 roku rodzina von Unruh
  • 1713 von Globen
  • 1804 - 1945 von Neumman.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[3]:

  • kościół filialny pod wezwaniem św. Wawrzyńca[4]. Wczesnogotycki, jednonawowy, murowany z kamienia i rudy darniowej z XIII wieku. W XV wieku dobudowano kwadratową wieżę oraz zakrystię. W XVIII wieku do nawy dobudowano kruchtę. W początkach XIX wieku zbudowano neogotyckie mauzoleum rodzin von Arnhold oraz Unruh. Pod koniec XIX wieku kościół otrzymał neogotycki hełm na wieży. W kościele zachował się późnogotycki tryptyk z około 1500 roku oraz renesansowa chrzcielnica z roku 1593 ufundowana przez Henryka von Rechenberga
  • plebania, nr 56, z XVIII wieku/XIX wieku
  • zespół pałacowy, z XVIII wieku-XIX wieku:
    • pałac z XVIII/XIX wieku. Klasycystyczny z elementami architektury późnobarokowej.Założony na rzucie prostokąta, dwukondygnacyjny, podpiwniczony. Dach mansardowy z wystawkami i wolimi oczami. Wybudowany na zlecenie Jana Ernesta Fryderyka von Arnold. Po II wojnie światowej pałac przechodził burzliwe dzieje. Do 1956 roku mieścił się tutaj Ośrodek Szkolenia Traktorzystów. Następnie w latach 1961-1967 funkcjonowało w pałacu więzienie dla kobiet. W latach 1967-1969 w budynku pałacu mieściła się szkoła. Od 1969 roku pałac jest w gestii PGR. W połowie lat 90 przechodzi w ręce prywatne. Obecnie jest zaniedbany
    • oficyna
    • park
    • dwór, z XVII wieku wybudowany na części murów wcześniejszego XV-wiecznego dworu.W 1962 roku dokonano adaptacji dworu na magazyn zbożowy. Obecnie w rękach prywatnych popada w ruinę

Borów Dolny:

  • park.

Osoby urodzone w Borowie Wielkim[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  2. H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
  3. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2.2.13]. s. 49.
  4. Oficjalna strona Diecezji Zielonogórsko-Gorzowskiej. [dostęp 23.08.2008].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzejewski, T., Budowle sakralne powiatu nowosolskiego. Nowa Sól 2007, str 17
  • Andrzejewski, T., Miejscowości powiatu nowosolskiego. Nowa Sól: Muzeum Miejskie w Nowej Soli 2004, str 35-38
  • Lutsch, H., Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien [Bd. 3]: Die Kunstdenkmäler des. Reg.-Bezirks Liegnitz Breslau: Wilh. Gottl. Korn. 1891, str 70