Borowik ponury
| Borowik ponury | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka | |
| Królestwo | grzyby |
| Gromada | podstawczaki |
| Klasa | pieczarniaki |
| Rząd | borowikowce |
| Rodzina | borowikowate |
| Rodzaj | Boletus |
| Gatunek | borowik ponury |
| Nazwa systematyczna | |
| Boletus luridus Schaeff Fung. Bavar. Palat. 4: 78 (1774 var. luridus |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Borowik ponury (Boletus luridus) – gatunek grzyba z rodziny borowikowatych (Boletaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo [edytuj]
Nazwę polską podał F. Błoński w 1890. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też pod nazwami: świniak, grzyb ponury, grzyb świniak, podciecz, potecz[2]. Synonimy łacińskie[3]:
- Boletus luridus Schaeff. (1774)
- Boletus rubeolarius Bull. (1791)
- Boletus subvescus J.F. Gmel. (1792)
- Dictyopus luridus (Schaeff.) Quél. (1888)
- Leccinum luridum (Schaeff.) Gray, 1821
- Leccinum rubeolarium (Sowerby) Gray (1821)
- Suillellus luridus (Schaeff.) Murrill (1909)
- Tubiporus luridus (Schaeff.) P. Karst. (1871)
Występuje w dwóch odmianach[4]
- Boletus luridus var. luridus Schaeff. (1774)
- Boletus luridus var. rubriceps (Maire) Dermek (1987)
Morfologia [edytuj]
Poduszkowaty, o średnicy 8-25 cm, jasny, koloru od kremowego do brunatnooliwkowego. Powierzchnia gładka, czasami zamszowa, sucha. Skórka silnie zrośnięta z miąższem. Po przygnieceniu ciemnieje.
Długie, przy trzonie wycięte zatokowato, koloru oliwkowego. Po przekrojeniu ciemnieją. Pory drobne, początkowo żółte, na starszych okazach ciemnopomarańczowe.
Górą żółtawy, dołem czerwony. Na przekroju okrągły, lub beczułkowaty. Na całej powierzchni wyraźna siateczka czerwonych żyłek.
W kapeluszu żółty, w dolnej części trzonu czerwony. Po przecięciu mocno sinieje. W smaku łagodny, zapach słaby.
Oliwkowy. Zarodnik gładkie o średnicy 6-7 x 9-16 μm.
Występowanie [edytuj]
W Polsce średnio pospolity. Rośnie na ziemi w lasach liściastych i mieszanych, głównie pod bukami i dębami, rzadziej – spotykany w parkach lub ogrodach. Lasy liściaste i mieszane, najczęściej pod bukami, dębami, lipami. Częściej spotyka się go na podłożu wapiennym. Występuje latem i jesienią.
Znaczenie [edytuj]
Grzyb trujący: surowy jest trujący, po przegotowaniu traci większość trujących właściwości, jednak jest nadal uważany za niejadalny. Nie należy go zbierać. Ponadto łatwo pomylić go z borowikiem szatańskim. Grzyb warunkowo jadalny – zjedzony na surowo może wywołać wymioty. Nie wolno spożywać go razem z alkoholem.
Przypisy
- ↑ Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
- ↑ Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
- ↑ Index Fungorum (wykaz taksonów) (ang.). [dostęp 2013-03-05].
Bibliografia [edytuj]
- Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
- Henryk Orłoś: Atlas grzybów leśnych. Warszawa: PWRiL, 1974.
