Borowik usiatkowany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Borowik usiatkowany
Boletus.JPG
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina borowikowate
Rodzaj borowik
Gatunek borowik usiatkowany
Nazwa systematyczna
Boletus reticulatus Schaeff
Fung. Bavar. Palat. 4: 78 (1774)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Charakterystyczne usiatkowanie trzonu

Borowik usiatkowany (Boletus reticulatus Schaeff.) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda z współautorami w 1992. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też pod nazwami: borowik prawdziwy, podgat. siateczkowaty i borowik szlachetny, odmiana usiatkowana[2]. Niektóre synonimy łacińskie[1]:

  • Boletus aestivalis (Paulet) Fr. (1838)
  • Boletus edulis f. reticulatus (Schaeff.) Vassilkov (1966)
  • Boletus edulis subsp. reticulatus (Schaeff.) Konrad & Maubl. (1926)
  • Boletus reticulatus Schaeff. (1763)
  • Tubiporus aestivalis Paulet (1793)

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica dochodzi do 25 cm, u młodych egzemplarzy półkolisty, gładki i ciemnobrązowy, do rozpostartego, poduszkowatego i jaśniejszego u starszych[3]. Gdy przez dłuższy okres jest sucho, na niektórych starszych egzemplarzach można zaobserwować drobne spękania[3]. Uszkodzony nie zmienia zabarwienia.

Trzon

Wysokość do 20 cm, młodych okazów pękaty, beczułkowaty.

Miąższ

Biały do kremowego, brązowawy pod skórką[3], czasem lekko żółtawy nad rurkami; nie zmienia zabarwienia na powietrzu. Smak łagodny, orzechowy, zapach przyjemny[3].

Rurki

Do 35 mm długości, u młodych owocników białe do szarobiałych, u starszych żółtozielone do oliwkowozielonych. Wycięte przy trzonie[3]. Pory drobne, koloru rurek.

Trzon

Grubość do 7 cm. Jasnobrązowy lub szarobrązowy[3]. Siateczka biała do brązowawej[3], zawsze jaśniejsza od trzonu, wypukła, sięga do podstawy. U młodych egzemplarzy trzon zazwyczaj jest pękaty, następnie maczugowaty[3]. Zdarza się również cylindryczny[3]. Pełny.

Wysyp zarodników

Oliwkowy[3] do oliwkowobrązowego. Zarodniki wrzecionowate, jasnooliwkowe, o rozmiarach 13,5–17 x 4–5 μm[3].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Lasy liściaste koło dębów i buków na wapiennych glebach[3]. Od maja do sierpnia[3]. Jest jednym z najwcześniej pojawiających się grzybów rurkowych[3]. Częściej występuje na niżu, w górach występuje tylko w niższych położeniach.

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb mikoryzowy[2]. Grzyb jadalny: Wysoko ceniony ze względu na walory smakowe[3].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Można go pomylić z goryczakiem żółciowym (Tylopilus felleus). Ten jednak rośnie głównie w lasach iglastych i ma bardzo gorzki smak. Pomylenie go z kilka innymi podobnymi gatunkami borowików, np. borowikiem szlachetnym lub borowikiem ciemnobrązowym (Boletus aereus) z punktu widzenia grzybiarzy jest mało istotne, gdyż również są one jadalne[4].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 Markus Flück: Atlas grzybów oznaczanie, zbiór, użytkowanie. Warszawa: Delta, s. 137. ISBN 83-7175-337-3.
  4. Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.