Boris Pasternak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Borys Pasternak)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Boris Pasternak
Fotografia Pasternaka podczas I Zjazdu Związku Pisarz ZSRR, 1934
Fotografia Pasternaka podczas I Zjazdu Związku Pisarz ZSRR, 1934
Podpis Boris Pasternak
Imiona i nazwisko Boris Leonidowicz Pasternak
(Борис Леонидович Пастернак)
Data i miejsce urodzenia 10 lutego 1890
Imperium Rosyjskie Moskwa
Data i miejsce śmierci 30 maja 1960
Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka Pieriediełkino
Zawód pisarz, tłumacz
Narodowość rosyjska, żydowska
Język rosyjski
Obywatelstwo rosyjskie, radzieckie
Alma Mater Uniwersytet w Marburgu
Okres 1911–1960
Gatunki proza, publicystyka, liryka
Ważne dzieła Doktor Żywago
Muzeum artysty Dom-muzeum Pasternaka w Pieriediełkinie
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Źródła Boris Pasternak w Wikiźródłach
Wikicytaty Boris Pasternak w Wikicytatach

Boris Leonidowicz Pasternak (ros. Борис Леонидович Пастернак; ur. 29 stycznia?/10 lutego 1890 w Moskwie, Imperium Rosyjskie - zm. 30 maja 1960 w Pieriediełkinie, ZSRR) – poeta i prozaik rosyjski pochodzenia żydowskiego. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1958. Nagrody nie odebrał z powodu ostrej nagonki i kampanii prasowej zorganizowanej w ZSRR po ogłoszeniu powieści Doktor Żywago.

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Jego ojciec, Leonid Pasternak, był żydowskim malarzem i profesorem w szkole malarstwa w Moskwie. Jego matka, Rosa Kaufman - pianistką koncertową. We wczesnym dzieciństwie jego ojciec przeszedł na prawosławie. Wywarło to duży wpływ na Borisa. Wiele z jego późniejszych wierszy dotyka tematyki chrześcijańskiej.

Uprawiał intelektualną poezję refleksyjną, opartą na własnym systemie filozoficzno-estetycznym, tematycznie związaną z przyrodą i miłością. Syn znanego malarza i pianistki, odebrał staranne wykształcenie humanistyczne i muzyczne. Początkowo związany był z nurtem poezji futurystycznej (debiut w 1914 roku). Jego późniejsze wiersze nawiązywały do niemieckiego romantyzmu i rosyjskiego symbolizmu. W latach 20. opublikował poematy Porucznik Szmidt i Rok 1905.

Lata trzydzieste[edytuj | edytuj kod]

Lata 30. to okres twórczego kryzysu poety sprzeciwiającego się komunistycznemu reżimowi. W 1936 z powodu swojej bezpartyjności padł ofiarą nagonki ze strony reżimowych krytyków literackich (prowadzonej m.in. na łamach Litieraturnaj Gaziety). W 1937 – w apogeum Wielkiej Czystki – jako jedyny nie podpisał się pod apelem pisarzy o rozstrzelanie "gadzin – zdrajców i szpiegów"[1]. Udało mu się uniknąć aresztowania mimo iż niektórzy represjonowani artyści (m.in. reżyser Wsiewołod Meyerhold) złożyli pod wpływem tortur obciążające go zeznania[2].

Lata powojenne[edytuj | edytuj kod]

W latach powojennych Pasternak napisał swoją najsłynniejszą powieść, Doktor Żywago (ukończoną w 1954 roku), opowiadającą o przed- i porewolucyjnych losach inteligencji rosyjskiej. W cztery lata później, w 1958 roku, otrzymał za nią literacką Nagrodę Nobla, władze komunistyczne jednak uznały utwór za antyradziecki i zmusiły autora do odmowy jej przyjęcia. Na motywach tej powieści został nakręcony znany, nagrodzony Oscarami film Davida Leana pod tym samym tytułem a w 2002 roku powstał film telewizyjny w reżyserii Giacomo Campiottiego nominowany do nagrody BAFTA. Boris Pasternak dziś uważany jest za jednego z czołowych rosyjskich pisarzy dysydentów. Zajmował się również tłumaczeniami, m.in. utworów J. Słowackiego, a także poetów zachodnioeuropejskich (m.in. W. Szekspira i J.W. Goethego) i gruzińskich.

Kartka pocztowa wydana przez pocztę ZSRR z okazji setnej rocznicy urodzin twórcy

Wybrana twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • Bliźniak w chmurach (1914)
  • Ponad barierami (1917)
  • Życie – moja siostra (1922)
  • Tematy i wariacje (1923)
  • Rok 1905 (1925-1926)
  • Lejtnant Szmidt (1926-1927)
  • Wzniosła choroba (1924-1928)
  • Opowiadania (1925)
  • List żelazny (1931)
  • Drogi powietrzne (1933)
  • Powtórne narodziny (1932)
  • W porannych pociągach (1943)
  • Przestwór ziemski(1945)
  • Doktor Żywago (1957)
  • Gdy się rozpogodzi (1956-1959)

Ekranizacje[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów Borysa Pasternaka.

Przypisy

  1. Edward Radziński: Stalin. Warszawa: Wydawnictwo Magnum, 2001, s. 439 i 441. ISBN 83-85852-22-0.
  2. Edward Radziński: Stalin. op.cit., s. 459.

Źródła[edytuj | edytuj kod]

Źródła w języku angielskim

Źródła w języku rosyjskim