Boris Sawinkow

Boris Wiktorowicz Sawinkow Борис Викторович Савинков
Data i miejsce urodzenia	19 (31) stycznia 1879 Charków
Data i miejsce śmierci	7 maja 1925 Moskwa
Multimedia w Wikimedia Commons

Aleksander Kiereński (drugi od prawej) i Borys Sawinkow (pośrodku) w otoczeniu kierownictwa ministerstwa wojny Rosji 1917.

Boris Wiktorowicz Sawinkow, ros. Борис Викторович Савинков (ur. 19 (31) stycznia 1879 w Charkowie, zm. 7 maja 1925 w Moskwie) – rosyjski pisarz, polityk, terrorysta.

Biografia

Jako członek Organizacji Bojowej Partii Socjalistów Rewolucjonistów był odpowiedzialny za zamachy na carskich urzędników w 1904 i 1905 roku. W 1906 został za nie skazany na śmierć, jednak uciekł z Rosji.

Wrócił do Rosji po wybuchu w 1917 rewolucji lutowej. W Rządzie Tymczasowym Rosji w roku 1917, po przejęciu teki premiera od Georgija Lwowa przez Aleksandra Kiereńskiego, wiceminister spraw wewnętrznych.

W czasie wojny polsko-bolszewickiej organizował struktury Rosyjskiej Armii Ludowej, która walczyła pod polskim dowództwem przeciwko Armii Czerwonej. Po wojnie osiadł w Warszawie, gdzie założył Ludowy Związek Obrony Ojczyzny i Wolności (NSZRiS). W tym czasie był najgroźniejszym przebywającym na emigracji przeciwnikiem bolszewików. Władze radzieckie zaczęły wywierać nacisk na rząd polski twierdząc, że tolerowanie działalności Sawinkowa na terenie Polski jest wyrazem popracia dla polityki antyradzieckiej. W październiku 1921 roku został wydalony z Polski. Osiadł na Zachodzie, szukał związków z podziemiem antykomunistycznym w Rosji Sowieckiej i ZSRR.

Podstępem został zwabiony przez OGPU do ZSRR; miał tam stanąć na czele antybolszewickich sił i przejąć władzę. W styczniu 1924 zmarł przywódca Rosji Radzieckiej Włodzimierz Lenin. Sawinkow przewidział, że śmierć Lenina będzie oznaczać walkę o władzę, co osłabi czujność i siłę władz bolszewickich, jednak zamieszanie było krótkie. Przekroczył granicę sowiecką 15 sierpnia 1924 roku i natychmiast został aresztowany. Po procesie pokazowym został skazany na rozstrzelanie, karę zamieniono na dziesięć lat więzienia, gdzie napisał zbiór opowiadań satyrycznie ujmujących postaci białej emigracji.

7 maja 1925 roku, według oficjalnej wersji, popełnił samobójstwo. Według niektórych źródeł (np. Aleksandra Sołżenicyna w książce "Archipelag GUŁag") został zamordowany na Łubiance przez funkcjonariuszy OGPU.

W 2004 roku reżyser Karen Szachnazarow nakręcił film pt. Всадник по имени Смерть na podstawie książki Sawinkowa. Opowiadał o nim również odcinek Tajna sprawa serii Sensacje XX wieku.

Twórczość

• Воспоминания террориста (1909), wyd. pol. Wspomnienia terrorysty (1991)
• Конь бледный (1909)
• То, чего не было (1912)
• Конь вороной (1923), wyd. pol. Koń wrony (1991)

Zobacz też

• terroryzm
• eserowcy
• Rosyjski Komitet Polityczny

Bibliografia

• Richard Pipes The Russian Revolution (1990); wyd. polskie - Rewolucja Rosyjska Warszawa 1994; Wyd. PWN; ISBN 83-01-11521-1
• Richard Pipes Russia under the Bolshevik Regime Random House, New York 1994. ISBN 0-394-50242-6., wyd polskie Rosja bolszewików Warszawa 2005 ISBN 83-89656-15-9
• Karol Wędziagolski Pamiętniki: wojna i rewolucja, kontrrewolucja, bolszewicki przewrót, warszawski epilog , wyd. I krajowe, Warszawa 2007, Wyd. Iskry, ISBN 978-83-244-0036-2 .