Borys Szaposznikow

Borys Michajłowicz Szaposznikow Борис Михайлович Шапошников
marsz. Borys Szaposznikow
Marszałek Związku Radzieckiego
Data i miejsce urodzenia	2 października 1882 Złotoust
Data i miejsce śmierci	26 marca 1945 Moskwa
Przebieg służby
Lata służby	1901-1945
Siły zbrojne	armia carska Armia Czerwona
Stanowiska	d-ca 16. Pułku Piechoty, d-ca Kaukaskiej Dywizji Grenadierów, d-ca OW: Leningradzkiego, Moskiewskiego, Nadwołżańskiego
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa, wojna domowa w Rosji, II wojna światowa, Wielka Wojna Ojczyźniana: bitwa pod Moskwą
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons
Borys Szaposznikow w Wikicytatach

Znaczek Poczty ZSRR z marsz. Borysem Szaposznikowem, 1982

Borys Michajłowicz Szaposznikow, ros. Борис Михайлович Шапошников (ur. 2 października 1882 we wsi Złatoust, zm. 26 marca 1945 Moskwie) – pułkownik Sztabu Generalnego Armii Imperium Rosyjskiego, radziecki dowódca i teoretyk wojskowy, profesor (1935), komendant Akademii Wojskowej im. Michaiła Frunzego, komendant Wyższej Akademii Wojskowej im. Klimenta Woroszyłowa, szef Sztabu Generalnego RKKA, zastępca ministra obrony ZSRR, Marszałek Związku Radzieckiego (1940), członek Centralnego Komitetu Wykonawczego Rad ZSRR, deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 1. kadencji (1937–1945).

Życiorys

Urodził się 2 października 1882 we wsi Złotoust, województwo czelabinskie, w rodzinie urzędnika carskiego. Służbę wojskową rozpoczął w 1901. W 1903 ukończył Moskiewską Szkołę Oficerską, a w 1910 Mikołajewską Akademię Sztabu Generalnego. Przed 1914 służył w Warszawskim Okręgu Wojskowym.

I wojna światowa

Brał udział w I wojnie światowej na stanowiskach sztabowych. Od listopada 1917 dowódca 16. Pułku Piechoty. Od grudnia 1917, w stopniu pułkownika, dowodził Kaukaską Dywizją Grenadierów. W 1918 wstąpił do Armii Czerwonej. Zajmował różne stanowiska sztabowe w Radach Wojennych i Ministerstwie Obrony Ukrainy. Od sierpnia 1919 szef oddziału rozpoznania , a od listopada 1919 szef Zarządu Operacyjnego Sztabu Polowego Rewolucyjnych Sił Zbrojnych Republiki.

Po wojnie domowej w latach 1921–1925 I pomocnik szefa Sztabu Robotniczo Chłopskiej Armii Czerwonej (RKKA), wziął udział w konferencji w Lozannie. W latach 1925–1928 był kolejno dowódcą Leningradzkiego i Moskiewskiego Okręgu Wojskowego. W latach 1928–1931 szef Sztabu RKKA, 1931–1932 dowódca Nadwołżańskiego Okręgu Wojskowego, w latach 1932–1935 komendant Akademii Wojskowej im Michaiła Frunzego, w latach 1935–1937 ponownie dowódca Leningradzkiego Okręgu Wojskowego. Od maja 1937 do lipca 1940 szef Sztabu Generalnego RKKA i zastępca ministra obrony. Od sierpnia 1940 do lipca 1941 zastępca ministra obrony.

W czasie Wielkiej Wojny Ojczyźnianej, od lipca 1941 do maja 1942 szef Sztabu Generalnego RKKA, a od maja 1942 do czerwca 1943 zastępca ministra obrony ZSRR. W latach 1943–1945 komendant Wyższej Akademii Wojskowej im. Klimenta Woroszyłowa. Opracował i przygotował przeprowadzenie radzieckiego ataku na Polskę w 1939.

Pracował nad wzmocnieniem i unowocześnieniem Armii Czerwonej, a szczególnie jej oficerów działających na szczeblach operacyjnych i strategicznych. Swoją wiedzę bojowa przekazał w pracach "Konnica" (1923), "Na Wiśle. Do historii kampanii 1920 r." (1924). Działał w komisjach związanych z tworzeniem regulaminów sił zbrojnych, w których została wyrażona radziecka doktryna wojenna.

W pracy "Mózg armii" przedstawił charakter przyszłej wojny na bazie I wojny światowej oraz pokazał osobliwości dowodzenia wojną współczesną, pokazał role i funkcje sztabu generalnego jako organu naczelnego dowódcy. W 1933 została wydana praca "Warszawska operacja".

Członek Centralnego Komitetu Wykonawczego Rad ZSRR, deputowany do Rady Najwyższej ZSRR.

Zmarł 26 marca 1945 i został pochowany pod murem kremlowskim na Placu Czerwonym w Moskwie.

Awanse

• podporucznik – 1903
• porucznik – 1906
• kapitan – 1912
• podpułkownik – 1915
• pułkownik – 1917
• komandarm 1 rangi – 1935
• Marszałek Związku Radzieckiego – 7 kwietnia 1940

Ordery i odznaczenia

• Order Lenina – trzykrotnie (1939, 1945)
• Order Czerwonego Sztandaru – dwukrotnie (1921, 1944)
• Order Suworowa I klasy (1944)
• Order Czerwonej Gwiazdy – dwukrotnie (1934, 1938)
• Medal za Obronę Moskwy (1944)
• Medal jubileuszowy XX-lecia Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej (1938)
• Order św. Włodzimierza (Imperium Rosyjskie)
• Order św. Anny (Imperium Rosyjskie)
• Order św. Stanisława (Imperium Rosyjskie)
• I inne

Bibliografia

• B. Potyrała, H. Szczegóła – Czerwoni marszałkowie. Elita Armii Radzieckiej 1935-1991, Wyd. WSP im. Tadeusza Kotarbińskiego, Zielona Góra 1997, ISBN 83-86832-23-1
• B. Potyrała, W. Szlufik – Who is who? Trzygwiazdkowi generałowie i admirałowie radzieckich sił zbrojnych z lat 1940-1991, Wyd. WSP, Częstochowa 2001, ISBN 83-7098-662-5
• Słownik biograficzny marszałków Związku Radzieckiego, t. III, Koszalin 2004
• Mała Encyklopedia Wojskowa, t. III, s. 249, Wyd. MON, Warszawa 1971
• Encyklopedia II wojny światowej, Wyd. MON, Warszawa 1975
• (ros.) W. Jegorszyn – Feldmarszałkowie i marszałkowie, Moskwa 2000
• (ros.) B. Szaposznikow Mózg armii w 3. t. (tyt. oryginalny Мозг армии), Moskwa 1927-1929
• (ros.) K. Zalesskij – Imperium Stalina. Biograficzny słownik encyklopedyczny, Moskwa 2000
• (ros.) Radziecka Encyklopedia Wojskowa, Moskwa
• (ros.) Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 29, s. 288, Moskwa 1969-1978
• (ros.) Wojskowy słownik encyklopedyczny, Moskwa 1986
• Борис Михайлович Шапошников – Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898-1991 (ros.)
• Борис Михайлович Шапошников – Проект ХРОНОС (ros.)
• Wyżsi dowódcy Związku Radzieckiego (ros.)