Botswana

Republic of Botswana Republika Botswany
Flaga Botswany Herb Botswany
Dewiza: (tswana) Pula (Deszcz)
Hymn: Fatshe leno la rona
Język urzędowy	angielski, tswana
Stolica	Gaborone
Ustrój polityczny	republika
Głowa państwa	prezydent Seretse Ian Khama
Szef rządu	prezydent Seretse Ian Khama
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	46. na świecie 600 370 km² 15 000 km² (2,5%)
Liczba ludności (2011)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	147. na świecie 2 038 228 3 osób/km²
PKB (2012)  • całkowite   • na osobę	17,6 mld USD 9398 USD
PKB (PPP) (2012)  • całkowite   • na osobę	31,5 mld USD 16 820 USD
Jednostka monetarna	pula (BWP)
Niepodległość	od Wielkiej Brytanii 30 września 1966
Religia dominująca	chrześcijaństwo
Strefa czasowa	UTC +2
Kod ISO 3166	BW
Domena internetowa	.bw
Kod samochodowy	RB
Kod samolotowy	A2
Kod telefoniczny	+267

Botswana, Republika Botswany (ang. Republic of Botswana, tswana Lefatshe la Botswana) – państwo w południowej Afryce, bez dostępu do morza. Do 1966 Botswana była brytyjskim protektoratem pod nazwą Beczuana, dziś członek Unii Afrykańskiej. Graniczy z:

• RPA (1840 km)
• Namibią (1360 km)
• Zimbabwe (813 km)
• Zambią (700 m)

Największe miasta: Gaborone, Francistown, Selebi-Pikwe.

Geografia

Botswana, położona w południowej Afryce, nie ma dostępu do morza, co sprawia, że pod wieloma względami jest ona uzależniona gospodarczo od swoich sąsiadów.

Większą część kraju zajmuje półpustynna, bezodpływowa kotlina Kalahari. Jej średnia wysokość wynosi około 800 m n.p.m. Na północy znajduje się bagienny obszar śródlądowej delty Okawango. Okresowo wody przedostają się dalej na wschód do niecki Makgadikgadi. Najważniejszą rzeką Botswany jest położona na południowo-wschodniej granicy Limpopo, gdzie koncentruje się ludność Botswany, w tym stolica kraju Gaborone.

W Botswanie panuje klimat podzwrotnikowy suchy z porą gorącą od października do marca. Opady są skąpe (od 750 mm na północy do 125 mm na południu) i nieprzewidywalne. Większość terytorium kraju porasta ciernista sawanna, a około 1% widne suche lasy (w dolinie rzeki Chobe na północy).

Historia

Afryka Południowa w 1885: posiadłości brytyjskie, w tym protektorat Beczuana, zaznaczone na różowo.

Tereny dzisiejszej Botswany pierwotnie były zamieszkiwane przez Buszmenów. Od przełomu XVI i XVII wieku zaczął na nie napływać lud Tswana, posługujący się językiem tswana z rodziny bantu.

W drugiej połowie XIX wieku rozpoczęły się walki plemienne, a także walki z Burami z Transwalu. Doprowadziło to do objęcia Botswany (nazywanej wówczas Beczuana, ang. Bechuanaland) brytyjskim protektoratem w roku 1885.

Beczuana miała być przyłączona do Kraju Przylądkowego, ale ostatecznie ten projekt upadł. W latach 50. XX wieku w Beczuanie powstały ruchy narodowowyzwoleńcze, które doprowadziły w roku 1966 do niepodległości kraju, pod nazwą Botswana. Pierwszym prezydentem został Seretse Khama. Wybrano go ponownie na dwie dalsze kadencje i zmarł pełniąc urząd w 1980 roku. Urząd objął wówczas będący wiceprezydentem Quett Masire, który został wybrany w następnych wyborach prezydenckich i ponownie wybrany dwukrotnie (1989, 1994). Następnie prezydenturę objął Festus Mogae, który sprawował władzę do chwili ustąpienia z urzędu (2008). Obecną głową państwa jest były wiceprezydent Seretse Ian Khama.

Ustrój polityczny

Botswana widziana z kosmosu.

Botswana jest parlamentarną republiką w ramach Wspólnoty Narodów. Głową państwa i szefem rządu jest prezydent wybierany w pośrednich wyborach przez Zgromadzenie Narodowe na 5-letnią kadencję. Prezydent mianuje członków rządu.

Władza ustawodawcza należy do dwuizbowego parlamentu. W wyższej izbie, doradczej 15-osobowej Izbie Wodzów (House of Chiefs) zasiada 8 wodzów najważniejszych plemion, 4 członków wybieranych co 5 lat i 3 członków wybieranych przez pozostałych 12. Niższa izba, Zgromadzenie Narodowe (National Assembly), składa się z 40 członków wybieranych w bezpośrednich wyborach na 5-letnią kadencję. Główną partią jest Demokratyczna Partia Botswany (BDP).

Podział administracyjny

Pod względem administracyjnym Botswana podzielona jest na 9 dystryktów:

• Central
• Ghanzi
• Kgalagadi
• Kgatleng
• Kweneng
• South East
• Southern
• North East
• North West

Gospodarka

Botswana notuje najwyższy wzrost PKB na osobę na świecie. Średni wzrost w latach 1966-1999 wyniósł ponad 9%. Ten spektakularny rozwój Botswana zawdzięcza głównie reformom gospodarczym dokonanym przez Seretse Khamę oraz wydobyciu diamentów. W chwili obecnej Botswana boryka się z epidemią AIDS: według szacunków co trzeci mieszkaniec tego państwa jest zarażony wirusem HIV.

Najwyższe zyski przynosi gospodarce Botswany górnictwo, choć większość ludności pracuje w rolnictwie. Tylko 2% powierzchni kraju stanowią grunty orne, 70% to pastwiska. Krajowa produkcja żywności rolnej jedynie w połowie zaspokaja potrzeby mieszkańców, ale kraj nie ma problemu z zapewnieniem importu brakującej żywności. Botswana jest za to znaczącym eksporterem mięsa wołowego. Uprawia się przede wszystkim kukurydzę, sorgo, orzeszki ziemne, proso zwyczajne, słoneczniki zwyczajne, rośliny strączkowe, warzywa, owoce oraz bawełnę. Z powodu suszy zmniejszyło się pogłowie bydła i owiec. 17% terytorium kraju zajmują parki narodowe i rezerwaty dzikiej zwierzyny. W pobliżu miejscowości Orapa i Jwaneng znajdują się bogate złoża diamentów. Botswana jest największym na świecie producentem tego minerału. Dochody z jego sprzedaży stanowią 80% zysków z eksportu. W Botswanie eksploatuje się także bogate złoża niklu i miedzi.

Ludność

Struktura etniczna:

• Tswana: 67,5%
• Kalanga: 10,1%
• Ndebele: 3,3%
• Szona: 2,4%
• Kgalagadi: 2,2%
• Herero: 1,7%
• inni: 12,8%

Religijność:

• chrześcijaństwo: 66%:
  • protestantyzm: 50%
  • ewangelikalizm: 8,1%
  • katolicyzm: 4%

• animizm: 34%
• bahaizm: 0,8%
• islam: 0,2%
• Świadkowie Jehowy: 0,1%

Święta państwowe

Data	Polska nazwa	Oryginalna nazwa
30 września	Dzień Niepodległości	Independence Day (Botswana Day)

Linki zewnętrzne

• (ang.) (tswana) Oficjalny portal rządu Botswany
• Artykuł poświęcony współczesnej Botswanie w czasopiśmie Nasz Światowiec
• World Gazetteer