Brezno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Brezno
Brezno
Herb
Herb Brezna
Państwo  Słowacja
Kraj bańskobystrzycki
Powiat Brezno
Burmistrz Joroslav Demian
Powierzchnia 121,96 km²
Wysokość 498 m n.p.m.
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

21 918 [1]
179,7 os./km²
Nr kierunkowy 0 48
Tablice rejestracyjne BR
Podział miasta 5 dzielnice
Położenie na mapie kraju bańskobystrzyckiego
Mapa lokalizacyjna kraju bańskobystrzyckiego
Brezno
Brezno
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Brezno
Brezno
Ziemia 48°48′13″N 19°38′17″E/48,803611 19,638056Na mapach: 48°48′13″N 19°38′17″E/48,803611 19,638056
Strona internetowa
Rynek w Breźnie z widoczną wieżą strażniczą
Dawny ratusz, obecnie muzeum

Brezno (1927-1948 Brezno nad Hronom), niem. Bries[en], węg. Breznóbánya) - miasto powiatowe w środkowej Słowacji, w kraju bańskobystrzyckim, w historycznym regionie Horehronie.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Brezno leży na wysokości 496 m n.p.m. nad Hronem, w Kotlinie Brezneńskiej, między pasmami Niżnych Tatr i Rudaw Weporskich. Liczba mieszkańców miasta wynosi 22 875 osób [2002], powierzchnia miasta - 129,2 km². Współrzędne geograficzne 49°48'14 N, 19° 38' 37 E. Dzieli się na dzielnice:

  1. Brezno,
  2. Bujakovo,
  3. Mazorníkovo,
  4. Predné Halny,
  5. Zadné Halny.

Przez Brezno przebiega słowacka droga krajowa nr 66 z Bańskiej Bystrzycy do Popradu, z którą łączą się lokalne drogi nr 529 z Hriňovej i nr 530 z Tisovca. Przez miasto przebiega również linia kolejowa z Bańskiej Bystrzycy do Margecan.

Dzieje miasta[edytuj | edytuj kod]

Okolice Brezna były zamieszkane już w młodszej epoce kamiennej i w epoce brązu. Odnaleziono również ślady starych osad słowiańskich. Po odkryciu w XII wieku na obszarze Rudaw Słowackich bogatych złóż rud metali królowie węgierscy zaczęli tu osiedlać górników z Niemiec. Jednym z ich osiedli było zapewne Brezno. Pierwsza wzmianka o terenach, na których powstało, pochodzi z 1265 r. W 1380 r. Brezno otrzymało prawa miejskie, nadane mu w dzień Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (15 sierpnia) przez króla Ludwika I Wielkiego. Wytyczono wówczas plan działek miejskich w regularnym układzie szachownicowym. W 1488 r. król Maciej Korwin nadał miastu prawo organizowania w dniu 15 sierpnia corocznych jarmarków. W roku 1491 miasto utraciło swą niezależność, stając się do 1522 r. częścią "państwa" feudalnego. W 1848 r. nastąpiła reforma władz miejskich: wójta zastąpił burmistrz, a dotychczasową radę miejską - miejscy urzędnicy (magistrat). Obywateli zaczęła reprezentować nowa 24-osobowa Rada Miejska, w której połowę członków stanowili najbogatsi mieszkańcy miasta.

Na dziejach miasta zaciążyły konflikty z rodem Dóczych - panami włości Slovenská Ľupča, którzy nawet w 1517 r. wyrabowali i spalili Brezno. Spłonął wówczas m.in. pierwszy drewniany kościół na rynku. W zapisach ze sporów granicznych między miastem a sąsiednimi feudałami w 1560 r. po raz pierwszy pojawiła się nazwa "Brezno". Później miasto ucierpiało od najazdów tureckich. W latach 1708 - 1716 wielu mieszkańców zmarło od powracającej kilkakrotnie zarazy morowej. W XVIII wieku plagą okolic byli zbójnicy. Najczarniejszym dniem w historii miasta był jednak 9 kwietnia 1779 r., kiedy w wielkim pożarze spłonęło 113 domów, fara, ratusz, karczma, browar oraz trzy z czterech bram miejskich.

W okolicy miasta wydobywano złoto, srebro i miedź. W XVI wieku zaczęto wydobywać również rudę żelaza oraz wytwarzać potrzebny do wytopu żelaza węgiel drzewny. W 1655 r. cesarz Ferdynand III Habsburg podniósł Brezno do rangi wolnego królewskiego miasta górniczego. W XVII i XVIII wieku, wobec powolnego wyczerpywania się złóż, w mieście rozwinęło się rzemiosło, a także nabrało znaczenia rolnictwo. W ciągu XVIII wieku górnictwo stopniowo traciło znaczenie ze względu na nieopłacalność wydobycia. Głównym zajęciem mieszkańców stał się wyrób węgla drzewnego dla hut regionu, garbarstwo i farbiarstwo płótna, a w XIX wieku - rzemiosło, handel oraz hodowla owiec i bydła. W tym okresie bryndza z Brezna stała się słynna w całych Węgrzech.

W XIX wieku Brezno było jednym z ośrodków słowackiego odrodzenia narodowego. W 1895 r. wybudowano linię kolejową do Bańskiej Bystrzycy. W 1910 miasto liczyło 4,2 tys. mieszkańców, z czego 3,1 tys. Słowaków i 1,0 tys. Węgrów. W okresie międzywojennym Brezno było małym rzemieślniczo-rolniczym miasteczkiem. W latach 1932, 1933 i 1936 miały tu miejsce głośne strajki robotników leśnych. Po II wojnie światowej w mieście rozwinięto przemysł budowlany, drzewny i włókienniczy.

Zabytki Brezna[edytuj | edytuj kod]

W Breźnie znajduje się interesujące Muzeum Horehronia (słow. Horehronské múzeum), które oprócz pamiątek z dziejów miasta i powiatu gromadzi również zbiory etnograficzne (stroje ludowe, tkaniny, hafty, wyroby drewniane i in.).

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]