Bronchoskopia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Drogi oddechowe widziane podczas bronchoskopii. Strzałki pokazują prawdopodobny nowotwór oskrzela

Bronchoskopia – diagnostyczne badanie endoskopowe dróg oddechowych, wykonywane za pomocą bronchoskopu, specjalnego urządzenia wprowadzonego przez nos lub usta. Zabieg najczęściej wykonuje się w celach diagnostycznych, głównie rozpoznania ewentualnego procesu nowotworowego, ale niekiedy również ze wskazań terapeutycznych (usunięcie ciała obcego, odessanie zalegającej wydzieliny). Do przeciwwskazań należą między innymi: ciężka niewydolność oddechowa i serca, ciężkie zaburzenia rytmu serca, duża niedokrwistość, zaburzenia krzepnięcia krwi. Zabieg przeprowadza się w znieczuleniu miejscowym. Aparat wprowadza się przez nos lub usta, stopniowo oglądając ukazujące się drogi oddechowe. W trakcie badania możliwe jest pobranie materiału do dalszej oceny (popłuczyny oskrzelowo-pęcherzykowe, wycinek do badania histopatologicznego i inne). Wśród powikłań wymienia się między innymi hipoksemię, odmę opłucnową, krwawienie z dróg oddechowych czy kaszel.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy opis bronchoskopii pochodzi z 1897 roku, kiedy to wiedeński laryngolog Gustav Killian wykonał pierwszy zabieg w znieczuleniu miejscowym kokainą, polegający na usunięciu kości, która utkwiła w oskrzelu. W 1904 Chevalier Jackson wyposażył bronchoskop w źródło światła. Aż do późnych lat sześćdziesiątych używano sztywnych bronchoskopów. Dopiero w 1967 roku Shigeto Ikieda wprowadził giętkie bronchofiberoskopy, które umożliwiły bardziej szczegółowe badanie, a także zwiększały możliwość pobrania materiałów do diagnostyki.

W Polsce po raz pierwszy zabieg tzw. bronchoskopii dolnej wykonał Przemysław Pieniążek w 1872 roku[1]. Polegał on na wprowadzeniu przez otwór tracheostomijny specjalnego lejka do tchawicy. Zabieg ten opisał dopiero w roku 1901.

Wskazania[edytuj | edytuj kod]

Powyższe wskazania dotyczą zastosowania miękkiego brochofiberoskopu, natomiast wskazaniami do wykonania bronchoskopii przy użyciu sztywnego bronchoskopu są:

  • usunięcie ciała obcego z dróg oddechowych[4]
  • zatamowanie krwawienia
  • udrożnienie tchawicy i dużych oskrzeli

Przeciwwskazania[edytuj | edytuj kod]

Badanie[edytuj | edytuj kod]

Bronchoskopię wykonuje się najczęściej przy użyciu bronchofiberoskopu giętkiego. W specyficznych przypadkach używa się sztywnych bronchoskopów.

Przygotowanie pacjenta[edytuj | edytuj kod]

Pacjent przed badaniem nie powinienem spożywać pokarmów (min. na 4 godziny przed zabiegiem) ani pić wody (min. na 2 godziny przed zabiegiem). Niekiedy wskazane jest podanie środka uspokajającego na noc przed planowanym badaniem. Przed bronchoskopią należy oznaczyć z krwi układ krzepnięcia (APTT, INR, płytki krwi), antygen HBs (wirusowego zapalenia wątroby typu B; dopuszczalny wynik nie starszy niż 3 miesiące), gazometrię krwi tętniczej (przy współistniejącej niewydolności oddechowej). Pacjent musi posiadać aktualne zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej oraz EKG. Zalecane jest również wykonanie spirometrii. W przypadku przewlekłego zażywania doustnych środków przeciwkrzepliwych na kilka dni przed zabiegiem powinno się przejść na heparynę.

Na 24 godziny przed badaniem należy zaprzestać palenia papierosów.

Pacjent musi posiadać założone wkłucie do żyły obwodowej.

Jako premedykację można zastosować 10 mg diazepamu przed snem, 0,5 mg atropiny na 60 min. przed badaniem. W specyficznych przypadkach stosuje się petydynę, Scophedal, midazolam.

Po samym badaniu obowiązuje 2-godzinne wstrzymanie się od przyjmowania pokarmów (w tym okresie jest upośledzony odruch połykania i istnieje groźba zachłyśnięcia).

Przebieg badania[edytuj | edytuj kod]

Badanie wykonuje się w znieczuleniu miejscowym stosując roztwór lidokainy:

Maksymalna dawka lidokainy wynosi 8,2 mg/kg.

Aparat wprowadza się u pacjenta leżącego na wznak przez nos albo usta, a w specyficznych przypadkach przez otwór tracheostomijny lub rurkę intubacyjną. W trakcie badania powinno się monitorować saturację krwi za pomocą pulsoksymetru, ciśnienie tętnicze oraz zapis EKG. Przez wąsy podaje się tlen.

W kolejnych etapach badania ocenia się:

  • struny głosowe – wygląd i ruchomość
  • tchawicę – wygląd, ruchomość, wiotkość, drożność
  • ostrogę – brzeg, podstawa
  • oskrzela – od głównych aż do podsegmentowych. Najpierw bada się zdrową stronę. Ocenia się ich przebieg, ruchomość, obecność zwężeń i przegród, ciał obcych, wygląd błony śluzowej oraz obecność wydzieliny.

Niepowikłane badanie trwa kilkanaście minut.

Procedury diagnostyczne[edytuj | edytuj kod]

W trakcie bronchoskopii można wykonać następujące czynności, mające na celu diagnostykę zmian potencjalnie chorobowych:

  • biopsja ściany oskrzela – pobranie za pomocą specjalnych szczypczyków wycinków (zwykle 3-5) do badania histopatologicznego
  • pobranie popłuczyn oskrzelowo-pęcherzykowych – polega na wstrzyknięciu do światła oskrzela 100-200 ml (w porcjach podzielonych) 0,9% roztworu soli fizjologicznej o temperaturze ciała a następnie odsysanie. Najczęściej płucze się oskrzele płata środkowego lub języczka.
Information icon.svg Osobny artykuł: Płukanie oskrzelowo-płucne.
  • wymaz szczoteczkowy – przy pomocy szczoteczki pobiera się materiał do badania
  • popłuczyny celowane – pobranie materiału z części obwodowych do badań mikrobiologicznych i cytologicznych
  • przezoskrzelowa biopsja płuca – diagnostyka rozsianych zmian w płucach lub zmian położonych centralnie
Information icon.svg Osobny artykuł: Przezoskrzelowa biopsja płuca.

Bronchoskopia fluorescencyjna[edytuj | edytuj kod]

System LIFE (ang. Lung Imaging Fluorescence Endoscopy) – metoda wczesnego wykrywania mało zaawansowanego raka płuca. Wykorzystuje promieniowanie laserowe (laser argonowy) barwy niebieskiej, które powoduje różną, w zależności od obecności procesu chorobowego lub jego braku, fluorescencję otaczających tkanek. Kamera dołączona do bronchoskopu wychwytuje fluorescencję, która po cyfrowym przetworzeniu jest rejestrowana w postaci różnokolorowych plam widocznych na ekranie monitora. Miejsca podejrzane o proces nowotworowy uwidaczniają się w postaci rdzawo-czerwonych plam, podczas gdy miejsca niezmienione chorobowo przybierają barwę zieloną[5].

Wirtualna bronchoskopia[edytuj | edytuj kod]

Jest to metoda nieinwazyjnego, trójwymiarowego odwzorowania wnętrza drzewa oskrzelowego przy wykorzystaniu obrazów ze spiralnej tomografii komputerowej lub MRI[6]. Badanie jest wykorzystywane głównie przy ocenie zmian chorobowych zamykających światło przewodu oraz przy przeciwwskazaniach do tradycyjnej bronchoskopii. Wśród minusów metody wymienia się brak możliwości oceny koloru błony śluzowej i pobrania wycinka do badania histopatologicznego[7].

Powikłania[edytuj | edytuj kod]

Bronchoskopia odznacza się niewielkim odsetkiem powikłań. Opisywana śmiertelność związana z badaniem wynosi ok. 0,1%.[2] Do powikłań związanych bezpośrednio z samym badaniem endoskopowym należą:

Przypisy

  1. Katarzyna Siwiec, Od lejka pieniążka po neuronawigację, „Alma Mater” nr 150, październik 2012, s. 56.
  2. 2,0 2,1 Kliniczna przydatność bronchoskopii – Magazyn Wojskowego Instytutu Medycznego 2(10)2005 Rok III ISNN 1731-5824 (plik pdf)
  3. Righini CA, Morel N, Karkas A, Reyt E, Ferretti K, Pin I, Schmerber S. What is the diagnostic value of flexible bronchoscopy in the initial investigation of children with suspected foreign body aspiration?. „Int J Pediatr Otorhinolaryngol.”. czerwiec 17, 2007. PMID 17580093. 
  4. Divisi D, Di Tommaso S, Garramone M, Di Francescantonio W, Crisci RM, Costa AM, Gravina GL, Crisci R. Foreign bodies aspirated in children: role of bronchoscopy. „Thorac Cardiovasc Surg.”. czerwiec;55(4), s. 249-252, 2007. PMID 17546556. 
  5. (ang.) Early Detection of Lung Cancer With Laser-Induced Fluorescence Endoscopy and Spectrofluorometry (Chest. 2000;118:1776-1782.)
  6. Bauer TL, Steiner KV. Virtual bronchoscopy: clinical applications and limitations. „Surg Oncol Clin N Am.”. Kwiecień;16(2), s. 323-328, 2007. PMID 17560515. 
  7. Cuk V, Belina S, Fure R, Buković D, Lovrić D, Seso I. Virtual bronchoscopy and 3D spiral CT reconstructions in the management of patient with bronchial cancer--our experience with Syngo 3D postprocessing software. „Coll Antropol.”. marzec;31(1), s. 315-320, 2007. PMID 17598417. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.