Bronisław Kaper

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bronisław Kaper
Data i miejsce urodzenia 5 lutego 1902
Polska Warszawa
Data i miejsce śmierci 26 kwietnia 1983
Stany Zjednoczone Los Angeles, USA
Zawód kompozytor

Bronisław Kaper (ur. 5 lutego 1902 w Warszawie – zm. 26 kwietnia 1983 w Los Angeles, USA), polski kompozytor, głównie muzyki filmowej i teatralnej, laureat Oscara (1954) za ścieżkę dźwiękową do filmu Lili (1953).

Biografia[edytuj | edytuj kod]

W 1919 zdał maturę w gimnazjum im. Stanisława Staszica w Warszawie[1]. Za namową ojca rozpoczął studia prawnicze, ale ich nie ukończył. Studiował następnie w Warszawskim Konserwatorium w klasie fortepianu i kompozycji, następnie ukończył jedną z uczelni muzycznych w Berlinie. Jeszcze w czasie studiów zaczął komponować muzykę dla warszawskich kabaretów. W Niemczech zainteresował się filmem i to jemu poświęcił resztę zawodowego życia. W 1933 roku, po dojściu do władzy Hitlera, wyemigrował do Paryża, gdzie został odkryty przez Louisa B. Mayera, szefa wytwórni filmowej MGM, którego zachwyciła kompozycja "Ninon", wykonywana przez Jana Kiepurę. Jeszcze w tym samym roku Mayer podpisał kontrakt z Kaperem. Ich owocna współpraca trwała 28 lat.[2] W Hollywood skomponował ilustracje muzyczne do blisko 150 filmów. Był czterokrotnie nominowany do Oscara, nagrodę zdobywając raz, w 1954 roku, za muzykę do musicalu Lili w reżyserii Charlesa Waltersa. Pracował również na Broadwayu.

W czasie, kiedy był członkiem Amerykańskiej Akademii Filmowej, przyczynił się dostrzeżenia polskiego kina w Stanach Zjednoczonych, co bezpośrednio przełożyło się na liczbę nominacji do Oscara w latach 60. i 70.

Był współtwórcą musicalu Polonaise opartego na motywach muzyki Fryderyka Chopina. W rolach głównych wystąpiło małżeństwo – Jan Kiepura i Mártha Eggerth.

Kaper dziś jest głównie pamiętany jako twórca jazzowych standardów, szczególnie dwóch o światowym zasięgu: "On Green Dolphin Street" i "Invitation". Pierwszy skomponowany został przez Kapera w roku 1947 (słowa napisał Ned Washington), jako główny temat do filmu MGM pod tytułem “Green Dolphin Street”, stał się światowym szlagierem. Spopularyzował go sam Miles Davis. Drugi utwór powstał w roku 1950, jako temat do filmu "A Life of Her Own", ale rozgłos zyskał dwa lata później, już ze słowami Paula Webstera, jako... główny temat do filmu pod tym samym tytułem ("Invitation", 1952). O klasie kompozycji świadczy, jak wielu wybitnych muzyków interpretowało ten temat: w 1958 roku sięgnął poń John Coltrane (nagranie ukazało się cztery lata później, na płycie "Standard Coltrane"), nagrywali go także Joe Henderson, George Benson, Pat Metheny i inni. Z kolei w 1962 roku Kaper nominowany został do Oscara za muzykę do filmu Bunt na Bounty, zaś główny motyw "Follow Me" stał się kolejnym standardem światowej muzyki rozrywkowej.

Wybrana twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • 1935: Escapade
  • 1941: Czekoladowy żołnierz
  • 1950: Uszczęśliwić kobietę
  • 1953: Aktorka (film 1953)|Aktorka
  • 1953: Lili
  • 1956: Między linami ringu
  • 1958: Bracia Karamazow (film 1958)|Bracia Karamazow
  • 1959: Zielone domostwa
  • 1962: Bunt na Bounty (film 1962)|Bunt na Bounty
  • 1965: Lord Jim (film 1965)|Lord Jim
  • 1967: Parszywa dwunastka

Nagrody i nominacje[edytuj | edytuj kod]

  • 1941 – nom. do Oscara za muzykę do Czekoladowego żołnierza (wspólnie z Herbertem Stothartem)
  • 1953 – Oscar za muzykę do musicalu Lili
  • 1962 – nom. do Oscara za muzykę do filmu Bunt na Bounty
  • 1962 – nom. do Oscara za piosenkę Follow Me do filmu Bunt na Bounty

Pisownia imienia i nazwiska[edytuj | edytuj kod]

Urząd imigracyjny USA popełnił błąd w zapisie pisowni imienia Kapera, odczytując literę "w" w imieniu jako "u". Dlatego w źródłach pojawia się dość często nieprawidłowy zapis Bronislau Kaper. Spotyka się także zapis Bronislaw Kapper, Benjamin Kapper, jak też pseudonim Edward Kane[3].

Przypisy

  1. Szkoła im. Stanisława Staszica w Warszawie 1906-1950
  2. Dagmara Romanowska: Polskie potyczki z Oscarem. [dostęp 2012-02-10].
  3. Bronislaw Kaper (ang.). [dostęp 2012-02-10].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła im. Stanisława Staszica w Warszawie 1906-1950. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1988, s. 500. ISBN 83-06-01691-2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wolański R., Leksykon Polskiej Muzyki Rozrywkowej, Warszawa 1995, Agencja Wydawnicza MOREX, ISBN 83-86848-05-7, tu hasło Kaper Bronisław, s. 85.