Bronisława Wajs-Papusza
| Bronisława Wajs-Papusza | |
 Bronisława Wajs-Papusza |
|
| Data i miejsce urodzenia | 17 sierpnia 1908 lub 10 maja 1910 Lublin |
| Data i miejsce śmierci | 8 lutego 1987 Inowrocław |
| Narodowość | polsko-romska |
| Dziedzina sztuki | poezja |
Bronisława Wajs-Papusza (ur. 17 sierpnia 1908 lub 10 maja 1910 w Lublinie, zm. 8 lutego 1987 w Inowrocławiu) - poetka pisząca w języku romskim. Pochodziła z grupy etnicznej Polska Roma (polscy Romowie nizinni).
Była jedną z niewielu kobiet romskich, która samodzielnie nauczyła się pisać i czytać. Nigdy nie uczęszczała do szkoły, w wieku 16 lat została wydana za mąż za o wiele starszego harfiarza Dionizego Wajsa.
W okresie II wojny światowej ukrywała się wraz ze swoją grupą w lasach.
Debiutowała wierszem w "Nowej Kulturze" w 1951. Jej odkrywcą i tłumaczem z języka romskiego był w roku 1949 Jerzy Ficowski. Pierwsze tłumaczenia przesłał Julianowi Tuwimowi, który doprowadził do ich publikacji. Po wielu latach wędrówek z taborem w roku 1950 zamieszkała w Żaganiu. W Gorzowie Wielkopolskim mieszkała od roku 1954, gdy na dobre zatrzymał się jej romski tabor, do 1981, gdy starą i schorowaną przyjęła pod opiekę rodzina z Inowrocławia. W środowisku romskim spotykała się z niechęcią, ze względu na odstępstwo od tradycyjnej roli kobiety. Szykany, którym była poddana, spowodowały wystąpienie choroby psychicznej i konieczność okresowego leczenia w zakładach psychiatrycznych. Od 1962 należała do Związku Literatów Polskich. Jej wiersze przekładane były na języki: niemiecki, angielski, francuski, hiszpański, szwedzki, włoski.
W roku 1992 powstał film "Historia Cyganki" wg scenariusza i w reżyserii Grega Kowalskiego z muzyką Jana Kantego Pawluśkiewicza.
[edytuj] Otrzymane nagrody
[edytuj] Wydane tomiki wierszy
(Tłumaczenie Jerzego Ficowskiego)
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Adam Bartosz (Muzeum Etnologiczne w Tarnowie) na temat Papuszy
- Zdradziła cygańskie tajemnice. rzeczpospolita.pl, 2012-02-08. (videoclip)
