Broumov

Broumov
Herb Broumova Flaga Broumova
Rynek Pokoju w Broumovie
Państwo	Czechy
kraj	hradecki
Burmistrz	Milan Kotrnec
Powierzchnia	22,26 km²
Położenie	50°35′N 16°20′E
Wysokość	395 m n.p.m.
Ludność (2003.12.31) • liczba ludności	8 254
Nr kierunkowy	+420 491
Kod pocztowy	549 83 do 550 01
Miasta partnerskie	Forchheim Nowa Ruda
Położenie na mapie Czech Broumov
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Broumov (niem. Braunau) – miasto w Czechach, w kraju hradeckim. Według danych z 31 grudnia 2003 powierzchnia miasta wynosiła 2226 ha, a liczba jego mieszkańców 8254 osób.

Leży w centrum Broumovskej kotliny, w Sudetach Środkowych, nad rzeką Ścinawką (cz. Stěnava) w cyplu broumowskim.

Historia miasta sięga połowy XII wieku, kiedy to Broumov został ośrodkiem handlu, zarządzanym przez opactwo benedyktynów. W 1348 roku, Karol IV, nadał opactwu takie same prawa jak miastom królewskim: Hradec Králové i Kłodzku. W wyniku wielu pożarów, zniszczeniu uległa średniowieczna zabudowa miasta (ocalał tylko kościół Marii Panny).

W XIV wieku, Broumov należał do najważniejszych ośrodków gospodarczych i kulturalnych w północnych Czechach. Największy rozkwit miasta nastąpił w epoce baroku. Wtedy to rozbudowano obiekty klasztorne, kościoły i rezydencje.

Resztki barokowej architektury, zachowały się w Broumovie do dziś.

Najbardziej okazałym zabytkiem miasta jest benedyktyński klasztor - uznany za czeski zabytek narodowy. Zespół klasztorny obejmuje: kościół pw. św. Wojciecha a w nim refektarz z kopią całunu turyńskiego z 1651 r. oraz ogromną bibliotekę a także Muzeum Ziemi Broumovskiej.

Historia

• 1213 nadanie ziem w rejonie dzisiejszego Broumova i Polic nad Metują z drewnianym kościołem pod wezwaniem Najświętszej Panny Marii zakonowi benedyktynów z Břevnova przez króla czeskiego Przemysła Ottokara I
• 1255 powstanie osady o charakterze handlowo-rzemieślniczym w Broumovie
• 1266 nabycie przez opata Michała od wójta Wichera dziedzicznego prawa do wójtostwa broumovskiego razem z 2 domami na placu targowym, dwór na przedmieściu oraz wszystkie jego grunty
• 1275 wydanie przywileju przez króla Przemysła Ottokara II dla sukienników broumowskich na wyrób i sprzedaż sukna
• 1290 powrót ziemi broumovskiej w ręce benedyktynów po rządach księcia Henryka IV Probusa
• 1300 bunt mieszczan i wójtów przeciwko władzy opata
• około 1331 oddanie ziemi broumovskiej pod zastaw rodzinie von Pannewitz z Kłodzka przez króla Jana Luksemburskiego
• 1348 przywilej króla czeskiego Karola IV zrównujący prawa opata i mieszczan Broumova z prawami mieszkańców królewskiego Kłodzka
• 1419 opat sprzedaje prawa dziedziczne miastu za stałą rentę wraz z 2 domami na siedzibę władz miejskich, miasto dostaje przywilej na prawo karania
• 1420 splądrowanie klasztoru w Břevnovie przez husytów w czasie wojen husyckich i ucieczka konwentu na czele z opatem Mikołajem do Broumova
• 1421 zajęcie miasta przez katolickie wojska biskupa wrocławskiego i szlachtę śląską, po 3-dniowych pertraktacjach husyci odstępują od oblężenia
• 1421-1428 budowa obronnych umocnień miejskich
• 1459 przyjęcie w klasztorze czeskiego króla Jerzego z Podiebradów, za co opat Johann Gebauer został wygnany z miasta przez mieszczan
• 1469 okupacja miasta przez 700 żołnierzy węgierskiego króla Macieja Korwina

Rynek w Broumovie

Kolumna Maryjna

Uliczki miasta

Drewniany kościół cmentarny pw. Panny Marii wzniesiony po 1459 roku. Prawdopodobnie najstarszy istniejący drewniany kościół w Czechach

• 1472 wypędzenie wojsk węgierskich przez księcia ziębickiego i hrabiego kłodzkiego Henryka Starszego Podiebradowicza, syna Jerzego z Podiebradów, oddanie miasta i ziemi broumovskiej pod zastaw księciu w zamian za koszty poniesione na poczet wojny
• 1488 odkupienie zastawu przez opata Pawła
• 1505 sprzeciw mieszczan przeciw ograniczaniu ich praw przez opata Klimenta zakończony rezygnacją opata; kolejny opat Lauretius potwierdził prawa miejskie i przywileje dla sukienników wydane przez króla Władysława II Jagiellończyka
• XVI wiek rozwój sukiennictwa, miasto jest z większych ośrodków tkackich
• 1575 pierwsza msza protestancka w Broumovie w cmentarnym kościele pw. Najświętszej Panny Marii
• 1614 budowa kościoła luterańskiego przy dolnej bramie, opat Wolfgang Selender przy pomocy cesarza Ferdynanda nie jest w stanie go zamknąć (po uwięzieniu mieszczan luteran w Pradze 23 maja 1618 doszło do tzw. II defenestracji praskiej, w wyniku której szlachta wypędziła opata Selendra z kraju, a skonfiskowane posiadłości klasztorne sprzedano broumovskim mieszczanom)
• 1620 po bitwie na Białej Górze i przywróceniu władzy cesarskiej w Broumovie, posiadłości klasztorne wracają do benedyktynów, odebranie miastu wszelkich praw
• 1623 przywrócenie miastu ograniczonych praw miejskich
• 1632 zdobycie miasta przez saskiego generała Arnima w czasie wojny trzydziestoletniej (1618-1648), wielokrotne przemarsze, oblężenia i najazdy wyniszczające miasto, po wojnie rekatolicyzacja miasta
• 1633-1738 odbudowa miasta za opatów Tomasza Sartoriusa i Othmara Zinkego, rozwój sztuki barokowej w mieście
• 1744 miasto ucierpiało w wyniku wojen śląskich – działa tu co dziesiąty z 252 tkaczy przed wojną
• 1747 powołanie klasztornej manufaktury tkackiej, która upadła po wojnie siedmioletniej
• 1757 wielki pożar miasta, do początku XIX wieku okres prosperity drobnego tkactwa
• 1848 zniesienie poddaństwa na wsi, w mieście powstaje urząd powiatowy
• 1856 budowa w Olivětínie pierwszej mechanicznej tkalni na ziemi broumovskiej przez Josefa Schrolla
• 1870 napaść na członków mniejszości czeskiej zakończona śmiertelnymi ofiarami
• 1875 otwarcie linii kolejowej Choceň – Broumov i rozwój miasta w 2 połowie XIX w – powstają m.in. towarzystwo gimnastyczne, gazety i liczne organizacje
• 1914-1918 w Martinkovicach powstaje obóz jeniecki głównie dla Serbów, gdzie na tyfus i z głodu umarło 2 600 jeńców
• 28 października 1918 proklamowanie państwa Czechosłowacja i demonstracja 8 000 broumovskich Niemców przeciwko włączeniu Broumova do tego państwa
• 1929 wielki kryzys
• 1938 na mocy Układu monachijskiego ziemia broumovska została przyłączona do III Rzeszy
• 9 maja 1945 zajęcie miasta przez Armię Czerwoną, na ziemi broumovskiej doszło do odwetów na ludności niemieckiej (masakra 25 osób z Teplic nad Metują dokonana 30 czerwca 1945 r.)
• 1946 przymusowe wysiedlenie 22 000 Niemców, przekazanie ich majątków nowo przybyłym osadnikom
• koniec lat 40. XX w. nacjonalizacja przemysłu tekstylnego – powstaje Veba, klasztor staje się miejscem internowania duchownych
• 1960 likwidacja powiatu broumovskiego i przyłączenie ziemi broumovskiej do powiatu Náchod.

Ważniejsze zabytki

• klasztor, przebudowany na barokowy w latach 1726-1748 według projektu Kiliána Ignáca Dientzenhofera z kościołem klasztornym pw. św. Wojciecha i biblioteką klasztorną
• dawne gimnazjum klasztorne z 1711
• domy mieszczańskie z XVI-XIX w. – pod numerami 154 i 155 dwie kamienice o sklepieniach gwiaździstych z lat 70. XVI w.
• Stary Ratusz z 1419 (odnowiony po pożarach w latach 1452, 1565, przebudowany w 1838)
• kościół farny pw. św. Piotra i Pawła wzmiankowany w 1258 z 1679 z wnętrzami z 1757
• drewniany kościół cmentarny pw. Panny Marii wzniesiony po 1459, odnowiony w XVII w., jest to prawdopodobnie najstarszy istniejący kościół drewniany w Czechach
• barokowa kolumna maryjna na rynku

Dzielnice

• Broumov
• Benešov
• Kolonie 5.května
• Nové Město
• Olivětín
• Poříčí
• Rožmitál
• Velká Ves

Związani z Broumovem

• Krzysztof Dientzenhofer (1655-1722), architekt i budowniczy barokowy
• Kilián Ignác Dientzenhofer (1689-1751), architekt i budowniczy
• Alois Jirásek (1851-1930), czeski pisarz, uczęszczał do miejscowego gimnazjum

Demografia

Rok	1970	1980	1991	2001	2003	2006
Liczba ludności	7 814	7 834	8 076	8 361	8 654	8 254

Źródło: Czeski Urząd Statystyczny