Brudnica mniszka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Brudnica mniszka
Lymantria monacha
(Linnaeus, 1758)
Samica Brudnicy mniszki, forma atra
Samica Brudnicy mniszki, forma atra
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Podgromada uskrzydlone
Rząd motyle
Rodzina brudnicowate
Gatunek brudnica mniszka
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Brudnica mniszka (Lymantria monacha) – owad z rzędu motyli.

Wyraźny dymorfizm płciowy:

Wyróżnia się trzy formy różniące się ubarwieniem:

  • jasna (skrzydła koloru białego),
  • eremita (szara),
  • atra (czarna).

Na pierwszej parze skrzydeł widoczne są poprzeczne przepaski.
Jajo o średnicy 1 mm, barwy czerwonej (krwawo-czerwonej).
Owłosiona larwa, o dużej zmienności ubarwienia może osiągnąć 4 cm długości. Przez grzbiet larwy przebiega ciemna pręga, na 7,8 segmencie znajduje się jasna plama (siodełko).
Poczwarka typu zamkniętego jej ciało pokryte jest kępkami włosków.

Rójka od połowy lipca do września. Samica składa jaja na pniach po kilkadziesiąt sztuk (w złożu około 2000 łącznie). Mała larwa nie opuszcza osłonki jajowej i zimuje w niej. Wylęg następuje wiosną w końcu kwietnia. W okresie 2-7 dni larwy tworzą tzw. lusterka (skupienia larw), następnie wędrują w korony drzew gdzie zjadają pączki i korę młodych pędów. Larwy przechodzą od 4 do 5 wylinek. Przepoczwarczenie następuje w koronach drzew. U brudnicy mniszki zerowy próg rozwojowy (minimalna temperatura, przy której dostrzegalny jest rozwój) dla pierwszego stadium larwalnego wynosi 3,2 о C, dla drugiego stadium 5,7 о C, dla trzeciego stadium larwalnego 7,о C, dla czwartego 7,6 о C, dla piątego 7,8 о C, natomiast dla poczwarki 8,4 о C (w czerwcu).

Znaczenie gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

Pierścień lepowy służący do wyłapywania wędrujących w stronę korony larw brudnicy

Brudnica jest typowym polifagiem, omija jednak klon, jesion, gruszę, robinię i topole, preferuje gatunki iglaste, głównie sosnę. Może występować gradacyjnie, głównie w drzewostanach powyżej 50 roku życia. Gradacje występują co 10-11 lat i obejmują bardzo duże obszary, gołożery w przypadku świerka kończą się zamieraniem, sosny mają szansę przeżycia.

Aby zmniejszyć zagrożenie ze strony brudnicy leśnicy monitorują liczebność "lusterek", larw jak i motyli.

W połowie XIX w., w czasie gradacji (masowego pojawu) brudnicy mniszki na Warmii i Mazurach silne wichury uniosły miliony gąsienic i przeniosły nad Bałtyk, gdzie zginęły one topiąc się w morzu. Szczątki potopionych gąsienic wyrzucone na brzeg utworzyły wał o długości kilkudziesięciu kilometrów i wysokości przekraczającej miejscami 0,5 m.[1].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Andrzej Szujecki, Ekologia owadów leśnych. PWN, Warszawa, 1980,, str. 67

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]