Bruksela

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bruksela
Widok na centrum miasta z ratuszem
Widok na centrum miasta z ratuszem
Herb Flaga
Herb Brukseli Flaga Brukseli
Państwo  Belgia
Region Belgium brussels iris.png Region Stołeczny Brukseli
Burmistrz Freddy Thielemans
Powierzchnia 161,38 km²
Wysokość 70 m n.p.m.
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

1 147 876
7113 os./km²
Nr kierunkowy 02
Kod pocztowy 1000, 1020, 1030, 1040, 1050, 1060, 1070, 1080, 1090, 1120, 1130, 1140, 1150, 1160, 1170, 1170, 1180, 1190, 1200; dodatkowo – specjalne kody pocztowe: Komisja Europejska: 1049; Rada UE: 1048; Parlament Europejski: 1047
Podział miasta 19 gmin
Położenie na mapie Brukseli
Mapa lokalizacyjna Brukseli
Bruksela
Bruksela
Położenie na mapie Belgii
Mapa lokalizacyjna Belgii
Bruksela
Bruksela
Ziemia 50°50′N 4°21′E/50,833333 4,350000Na mapach: 50°50′N 4°21′E/50,833333 4,350000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikinews Wiadomości w Wikinews
Wikicytaty Bruksela w Wikicytatach
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa

Bruksela (fr. Bruxelles, nid. Brussel, niem. Brüssel) – miasto i stolica Belgii oraz Unii Europejskiej, położone w środkowej części kraju nad rzeką Senne.

Oprócz miasta na prawach gminy, nazwą Bruksela określa się także Region Stołeczny Brukseli, który skupia również 18 innych gmin (między innymi Anderlecht, Etterbeek, Saint-Gilles, Uccle, Schaarbeek) i liczy około 1 mln mieszkańców. Aglomeracja brukselska (w sensie geograficznym) obejmuje także pewną liczbę gmin flamandzkich.

Dane ogólne[edytuj | edytuj kod]

Bruksela jest siedzibą króla i parlamentu belgijskiego, a ponadto jest siedzibą instytucji Unii Europejskiej, NATO i Euroatomu. Ważny ośrodek handlowy, bankowo-finansowy i kulturalno-naukowy kraju. Siedziba dwóch królewskich akademii umiejętności (walońskiej i flamandzkiej), Królewskiej Akademii Sztuki (zał. 1711), Biblioteki Królewskiej (zał. 1837); dwa uniwersytety (ULB i VUB), konserwatorium i instytuty naukowo-badawcze, teatry, 30 muzeów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z 966, wtedy była to osada obronna. Później Bruksela była stolicą krainy historycznej Brabancji.

Od XIII miasto rozwinęło się jako znaczący i prężny ośrodek tkactwa oraz ważny przystanek na szlaku handlowym z Brugii do Kolonii. Powstało wówczas dzisiejsze centrum miasta z rynkiem (Grand Place).

W 1695 miasto poważnie ucierpiało w wyniku najazdu króla Francji, Ludwika XIV.

Austriacki minister pełnomocny w 1769 założył w Brukseli Towarzystwo Literackie (Literarische Gesellschaft), które było zaczątkiem przyszłej Belgijskiej Akademii Nauk.

W 1830 Bruksela została stolicą niepodległej Belgii. Rok później król Leopold I nakazał wyburzenie murów obronnych i rozbudowę miasta. Rozwój ten kontynuował jego następca, Leopold II.

W latach 60. XIX burmistrz Jules Anspach zapoczątkował wielką „sanację” i przebudowę miasta. Dokonano wyburzeń zabudowy wzdłuż rzeki Senne, jej kanalizacji; przebito (na wzór „bulwarów” Haussmanna) szeroką ulicę między dworcami Midi i Nord, zbudowano Giełdę, stworzono nową dzielnicę wokół Notre-Dame-aux-Neiges, przedłużono avenue Louise, rue de la Régence i rue Belliard, stworzono Parc du Cinquantenaire. Stworzono nowy system dystrybucji wody i gazu.

W czasie II wojny światowej Bruksela ucierpiała w wyniku bombardowań z lat 1940 oraz 1943-1944.

Po wojnie miasto stało się centrum zjednoczonej Europy; od 1958 mieści się tutaj siedziba EWG, późniejszej Wspólnoty Europejskiej. W 1967 została tu również przeniesiona z Paryża kwatera główna NATO.

Do XIX wieku Bruksela była miastem, w którym dominującą rolę odgrywały dialekty języka flamandzkiego. Po uzyskaniu przez Belgię niepodległości, językiem urzędowym był język francuski, a napływ urzędników oraz klasy wyższej do nowej stolicy spowodował stopniową ,,francyzację" Brukseli. Dziś w Brukseli obowiązują dwa języki urzędowe: język francuski i język niderlandzki, jednak ludność stolicy posługuje się głównie językiem francuskim. Flamandzki jest używany tylko przez kilka procent populacji. W wyniku masowej imigracji po II wojnie światowej w stolicy Belgii mieszka również wiele osób posługujących się m.in. językiem arabskim i tureckim oraz duża liczba pracowników instytucji międzynarodowych tj. Unii Europejskiej, którzy używają na co dzień języka angielskiego.

Zabytki i turystyka[edytuj | edytuj kod]

Ratusz
Zabytkowa kamienica Angel na Grand Place
Kamienice przy Grande Place
Statua Europie (Van Maerlant ogród)
Dwujęzyczna tabliczka z nazwą Alei Prezydenta Mościckiego, Bruksela-Ukkel
  • Wielki Plac (Grand Place) będący historycznym centrum miasta z kamienicami z XVIII
  • Ratusz (Hôtel de Ville) w stylu gotyckim ukończony w 1459
  • Dom Króla (Maison du Roi) z XIX, w którym obecnie znajduje się Muzeum Miejskie (między innymi z ceramiki i wyrobami ze srebra).
  • Pasaż św. Huberta (Galeries St-Hubert) z 1847 ze sklepami, galeriami, kafejkami i restauracjami. 8 kwietnia 2008 zgłoszony na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
  • Pałac Królewski z XIX
  • Pałac Narodów (Palais de la Nation) – siedziba parlamentu
  • Park Brukselski z XVIII
  • Katedra św. Michała i św. Guduli (fr. Cathédrale Saints-Michel-et-Gudule) z XIII-XVI w. słynie z pięknych witraży.
  • Kościół Notre-Dame du Sablon, zbudowany w stylu gotyku brabanckiego znajduje się na placu Grand Sablon.
  • Czarna Wieża (Tour Noire), którą jest pozostałością średniowiecznych fortyfikacji miejskich
  • Na całym świecie znany jest jeden z symboli miasta Manneken Pis, czyli figurka siusiającego chłopca z 1619. Żeńskim odpowiednikiem chłopca jest Jeanneke Pis, figurka z 1987.
  • Hotel Ravenstein z XV w stylu burgundzkim
  • Parc du Cinquantenaire z 1880 z łukiem triumfalnym oraz muzeum wojska i motoryzacji
  • Musée Instrumental z 1899 w stylu secesyjnym
  • Kościół Św. Jana Baptysty zakonu beginek z 1676 w stylu baroku flamandzkiego
  • Dom Victora Horty z 1898 w stylu secesyjnym przy Rue Américaine 25 w dzielnicy Saint-Gilles. Obecnie muzeum.
  • Kościół Świętych Jana i Etienne aux Minimes (Église Saints-Jean-et-Étienne-aux-Minimes)
  • Kerk St. Jan de Doper ter Begijnhof a 1567 i 1676

W Brukseli można odnaleźć liczne przykłady architektury secesyjnej.

Atomium[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Atomium.

Zbudowany z okazji Expo 1958, 103-metrowej wysokości model kryształu żelaza (powiększonego 150 miliardów razy). Składa się z 9 stalowych sfer o średnicy 18 m i łączących je 20 korytarzy, każdy o długości ok. 40 m. Na sam szczyt budowli można wyjechać windą. Z okien najwyższej sfery widać panoramę Brukseli, a także Mini Europę – kompozycję miniaturowych obiektów z najpiękniejszych miast w Europie, która znajduje się w pobliskim Bruparku. W innych znajdują się wystawy dotyczące mody, mebli i stylu życia lat 50. ubiegłego stulecia.

Konstruktorem budowli jest André Waterkeyn. Znajduje się ona w Laeken, należącym do zespołu miejskiego Brukseli.

Muzea[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Duży ośrodek przemysłowy; m.in. włókiennictwa (wyrób koronek), montaż samochodów (Citroën, Renault, Volkswagen), piwowarstwa, hutnictwa metali nieżelaznych, elektroniki. Wielki ośrodek finansowo-handlowy (giełda, banki międzynarodowe).

Transport[edytuj | edytuj kod]

Największy belgijski węzeł kolejowy (stacje: Bruxelles-Midi, Delta i Bruxelles-Luxembourg) i drogowy oraz port śródlądowy, połączony kanałem z Antwerpią, cztery linie metra oraz dwie linie premetra (podziemny tramwaj), międzynarodowy port lotniczy Zaventem i port lotniczy Charleroi, położony 46 km na południe od centrum Brukseli.

Na podstawie zbieranych od 2006 danych producent urządzeń nawigacyjnych firma TomTom, w 2010 opublikował informację, że wśród 59 miast Europy, Bruksela posiada największy udział głównych dróg (37,7%), na których prędkość poruszania bywa mniejsza niż 70% ograniczenia prędkości[1][2].

Sport[edytuj | edytuj kod]

Bruksela kibicom sportowym znana jest głównie dzięki klubowi piłkarskiemu Anderlecht, swoją siedzibę ma tu także FC Bruksela. Tutaj także miały miejsce wydarzenia, które do historii sportu przeszły pod nazwą Zamieszki na Heysel. Obecnie największym stadionem stolicy Belgii jest Stadion Króla Baudouina I, FC Bruksela swoje mecze rozgrywa na Stade Edmond Machtens.

Język[edytuj | edytuj kod]

Miasto Bruksela wraz z całym regionem stołecznym posiada oficjalnie status obszaru dwujęzycznego, gdzie działają dwie wspólnoty językowe: flamandzka i francuska. Równoprawne języki urzędowe to francuski, którym posługuje się większość ludności (85-90%), oraz niderlandzki (10-15% ludności). Zasada dwujęzyczności jest ściśle przestrzegana m.in. w odniesieniu do nazw ulic, znaków drogowych, wszelkich oficjalnych obwieszczeń itp. Każda z grup językowych posiada odrębne szkoły, uczelnie, biblioteki, teatry.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]