Brynica (dopływ Czarnej Przemszy)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Brynica
Brynica
Brynica w Piekarach Śląskich
Lokalizacja Europa
 Polska
Źródło Mysłów
Ujście rzeka Czarna Przemsza
Mysłowice
50°15′32″N 19°08′14″E/50,258889 19,137222
Długość 55 km
Powierzchnia zlewni 482,7 km²
Rzeki Polski

Brynica (niem. Brinitz) – rzeka w województwie śląskim, w przeszłości zwana także Brzennyczą, Braną (za czasów Bolesława Chrobrego), Brzeźnicą czy Brenicą. Stanowi prawy, przy tym główny dopływ Czarnej Przemszy. Bierze swój początek w Mysłowie, na wysokości 350 m n.p.m., uchodzi w Mysłowicach przy granicy z Katowicami i Sosnowcem. Płynie przez Bobrowniki, Piekary Śląskie, Wojkowice, Czeladź, Siemianowice Śląskie, Świerklaniec, Katowice, Sosnowiec i Mysłowice. Brynica przeżywała parokroć pewne zmiany m.in: w 1840 roku koryto rzeki na terenie dzisiejszego Sosnowca przesunięto w kierunku zachodnim, a w 1935 roku w Kozłowej Górze zbudowano na niej zbiornik wody pitnej (pojemność ok. 15,8 mln m³). Długość 55 km. Powierzchnia dorzecza 482,7 km².

Brynica – w oddali ruiny mostu w Piekarach Śląskich
Brynica na pograniczu Wojkowic i Siemianowic Śląskich

W średniowieczu słynęła z siedlisk bobrów, które rozciągały się od jeziora Oparów (niedaleko Ożarowic) po Milowice, uniemożliwiając na tym odcinku żeglugę. Obecnie, w dolnym i średnim biegu, bardzo zanieczyszczona, choć w ostatnich latach jej stan wyraźnie się poprawił. Jest siedliskiem kaczek głównie krzyżówek i łabędzi.najczęściej niemych Jej brody i mosty były miejscem przepraw kupców, co sprzyjało rozwojowi osadnictwa nad jej brzegami. Nad jednym z takich brodów, później mostów powstała Czeladź.

Rola kulturalna i historyczna[edytuj | edytuj kod]

Część jej odcinka jest historyczną granicą między historycznym Śląskiem a Zagłębiem Dąbrowskim (które jest częścią Małopolski), także granicą administracyjną między Katowicami a Sosnowcem. Dawniej była to granica pomiędzy państwem Habsburgów (potem Prusami), a Polską szlachecką, potem porozbiorową, następnie granica pomiędzy Prusami (później Niemcami), a Rosją; w latach 1918-1922 była to granica niemiecko-polska. 20 czerwca 1922 roku, wojska polskie pod dowództwem gen. Stanisława Szeptyckiego przekroczyły most na Brynicy, aby przejąć wschodnią część Górnego Śląska pod polską administrację.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Władysław Mroziński: "Zagłębiowskie ABC B – jak Brynica w Kurierze Związkowym".