Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Flaga Angielskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej w latach 1600-1707
Flaga Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej w latach 1707-1801
Flaga Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej w latach 1801-1858

Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska (ang. British East India Company, początkowo Angielska Kompania WschodnioindyjskaEnglish East India Company, czasami potocznie nazywana John Company) – kompania handlowa angielskich inwestorów, z siedzibą w Londynie, działająca od 1600 roku do 1858 roku, głównie na terenie dzisiejszych Indii, także w Azji Południowo-Wschodniej i na Dalekim Wschodzie.

Działalność kompanii zapoczątkowała królowa angielska Elżbieta I nadając jej przywilej monopolu handlowego z Indiami Wschodnimi. Na terenach kolonizowanych przez Brytyjczyków instytucja ta miała szerokie uprawnienia polityczne i administracyjne, daleko wykraczające poza tradycyjny handel. Mogła utrzymywać własną armię, zawierać układy polityczne, miała prawo do posiadania własnej waluty. Na przestrzeni XVII i XVIII wieku podbiła Indie, budując szereg fortów i faktorii, które zapoczątkowały powstanie aglomeracji, takich jak: Surat (1612), Madras (1639), Kalkuta (1690).

W roku 1614 kompania rozpoczęła swą działalność w Chinach, z faktorią w Kantonie (Guangzhou). Działała również na terenie Azji południowo-wschodniej przyczyniając się do powstania Singapuru. W czasie swej działalności, z kompanii handlowej, przeistoczyła się w absolutnego władcę Indii. Do 1760 roku w praktyce wyeliminowała wpływy francuskie na terenie Indii (rywalizacja z Francuską Kompanią Wschodnioindyjską). Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska, była w czasie swej działalności jednym z głównych filarów rozwoju ekonomicznego Anglii i miała ogromny wpływ na imperialną politykę tego kraju.

W roku 1813 rząd brytyjski zniósł monopol kompanii na handel z Indiami, a w roku 1833 zniósł monopol na handel z Chinami, umacniając równocześnie rolę kompanii w administracji Indiami. Powstanie Hongkongu i rosnąca konkurencja, zwłaszcza w handlu herbatą, pchnęło Kompanię do rozpoczęcia upraw tej rośliny w Indiach. Sprowadzone przez Roberta Fortune'a sadzonki i chińscy specjaliści dały początek indyjskiemu przemysłowi herbacianemu.

W 1858, po powstaniu sipajów, rząd brytyjski przejął władzę w Indiach. Kompania została rozwiązana formalnie w roku 1874.

Wikimedia Commons

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]