Brzeście (powiat pińczowski)
| Brzeście | |
| Państwo |  Polska |
| Województwo | świętokrzyskie |
| Powiat | pińczowski |
| Gmina | Pińczów |
| Strefa numeracyjna | (+48) 41 |
| Kod pocztowy | 28-400 |
| Tablice rejestracyjne | TPI |
|
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
  Brzeście
|
|
|
Położenie na mapie Polski
 Brzeście
|
|
 50°32′31″N 20°32′56″E / 50.541944444444, 20.548888888889Na mapach: 50°32′31″N 20°32′56″E / 50.541944444444, 20.548888888889 |
|
Brzeście – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Pińczów[1].
W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa kieleckiego.
Spis treści |
Położenie [edytuj]
Brzeście położone jest u podnóża Garbu Pińczowsko – Buskiego w pobliżu Pińczowa i Buska Zdroju nad rzeką Nidą.
Historia [edytuj]
 |
Ta sekcja od 2013-01 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Najstarsza wzmianka o miejscowości pochodzi z dokumentu związanego z powstaniem klasztoru w Pińczowie, z 15 marca 1447. Na jego mocy przeor konwentu pińczowskiego otrzymał od wojewody sandomierskiego Jana Głowacza, wieś Brzeście.
Kolejne wzmianki o miejscowości pochodzą z zapisów w księgach metrykalnych Pińczowa z lat 1632-1674 oraz z czasów potopu szwedzkiego. Miała się tu znajdować karczma, która została spalona, lecz nie wiadomo przez które wojska. Wieś była własnością klasztoru w Pińczowie do 6 czerwca 1819 roku, kiedy to na mocy dekretu prymasa Franciszka Skarbka Malczewskiego nastąpiła kasata klasztoru paulinów w Pińczowie. Folwark w Brześciu zajęły władze na rzecz funduszu ogólnoreligijnego.
Wcześniej często wieś padała ofiarą konfliktów paulinów z miejscowymi możnymi. Mikołaj Oleśnicki przed 1566 r. zagarnął mienie wsi, przez co jego spadkobiercy musieli wypłacić odszkodowanie w wysokości 2000 florenów (sprzedali na ten poczet Pińczów). W 1697 roku Stefan Bidziński, wojewoda sandomierski, pan wsi Czechów i Janów dokonał najazdu na Brzeście siłami 60 dragonów konnych oraz chłopów uzbrojonych w kije, siekiery i kosy. Zabrano łupy, porwano także trzech kmieci (Józefa Cieślika, Jana Jarosika i Marcina Mielcarza), których pobito i odstawiono do na pół roku do chęcińskich lochów. Po śmierci Stefana Bidzińskiego w 1705 r. spadkobiercy ponownie weszli w konflikt z paulinami, co zakończyło się kolejnym najazdem.
W latach 1707-1708 w Pińczowie i okolicach panowała epidemia. W związku z tym przez półtora roku śluby i chrzty parafialne odprawiano w kaplicy w Brześciu. Kaplica nie zachowała sie do czasów obecnych. 14 września 1714 roku hetman Adam Mikołaj Sieniawski wydał ordynans, na mocy którego wieś Brzeście została uwolniona od wszelkich ciężarów wojskowych. Zapewne wydano go na skutek starań paulinów, aby nie odrywać od pracy kmieci i nie obciążać daninami wsi, z której czerpali pożytki.
W 1771 r. nastąpił spór z ówczesnym właścicielem Czechowa, Michałem Siemońskim, który oskarżył klasztor o pogwałcenie kopców i granic pomiędzy Czechowem a Brześciem. Sprawa trafiła do sądu, który odrzucił roszczenia Siemońskiego. Temat granic pomiędzy wsiami pojawiał się jeszcze w 1778 roku. Zakon paulinów, skłócony z margrabiami pińczowskimi oraz pińczowskim proboszczem, Hugon Kołłątajem opuścił w końcu klasztor i przylegające do niego majątki. Zakonnicy powrócili tu jeszcze na krótko w 1800 r. i zastali majątek w Brześciu zaniedbany i opuszczony. Jak już wspomniano w 1819 nastąpiła kasata klasztoru, a folwark w Brześciu trafił w nowe ręce.
W okresie międzywojennym przez Brzeście przebiegały tory wąskotorowej Pińczowskiej Kolejki Dojazdowej. Linię o szerokości torów 600 mm otwarto 3 maja 1924 roku. Linia działała do 1949 roku. Tory rozebrano w 1950 roku. Obecnie pozostał nasyp biegnący wzdłuż drogi nr 766 Pińczów-Morawica.
Znajdował się tu młyn wodny, napędzany wodami małej rzeczki Brzezianki, uległ on zniszczeniu na początku XX w. Miał się tu znajdować także dworek szlachecki, rozebrany po II wojnie światowej.
W kampanii wrześniowej 1939 roku od Brześcia Niemcy z 3 Dywizji Lekkiej (dowódca gen. mjr Adolf Kuntzen)zaatakowali pozycje broniącego się w Podłężu 5 Pułku Strzelców Konnych (dowódca płk Kazimierz Kosiarski) z Krakowskiej Brygady Kawalerii.Pozycje obronne utrzymano.Brygada wycofała się na rozkaz w kierunku linii Wisły.Sam Pińczów został zajęty 7 września bez walki przez 27 Dywizję Piechoty, której pododdziały w odpowiedzi na ostrzelanie przez kilkuosobową grupę żołnierzy polskich i cywilów spalił większą część Pińczowa i rozstrzelał wiele osób (relacje mówią o nawet 200 osobach). W okolicznych lasach w czasie II wojny światowej podczas ofensywy styczniowej znajdowały sie stanowiska artylerii, do chwili obecnej znajdowane są składy amunicji. Brzeście zostało wyzwolone 13 stycznia.
Po stronie wschodniej wsi biegły tory kolei o normalnym rozstawie torów, wybudowane po II wojnie światowej, które kończyły się w Pińczowie. Była to linia towarowa zaopatrująca zakłady przemysłowe. Po roku 1989 okazały się niepotrzebne i zostały rozebrane około roku 1995.
Lokalna legenda mówi że tereny tzw. Zolesia (południowa część Brześcia) były miejscem corocznych ćwiczeń kawalerii rosyjskiej z garnizonu pińczowskiego, gdzie stacjonował 14. Jamburgski Pułk Dragonów. Efektem miało być naniesienie na kopytach koni warstwy nieurodzajnego piasku na tutejszą lepszą glebę.
Wieś istniała już w średniowieczu, jest wzmianka w dokumencie z 1385 roku kiedy nazywała się Brzeszcze (brzost to gatunek wiązu, brzeście to zbiorowisko brzostów – las wiązowy).
Jan Długosz wymieniał ją jako stale należące do parafii w Pińczowie. Wspominają o niej źródła klasztoru paulinów, dotyczące sypania kopców granicznych pomiędzy Skowronnem a Brześciami, które w 1469 należały do Andrzeja Oleśnickiego. Przez kolejne wieki miejscowość ta wchodziła w skład majątków dziedziców Pińczowa.
W 1827 roku gościła w tutejszym dworze sławna pisarka Klementyna z Tańskich Hoffmanowa.Przez dwa dni pobytu oglądała okolicę, a potem napisała o tym reportaż. We wsi stało wtedy 27 domów a ludność liczyła 267 osób.
W latach powstania styczniowego właścicielem Brześci był Rudolf Mieszkowski, którego dwór udzielał schronienia i pomocy partyzantom. W połowie grudnia 1863, zatrzymał się we wsi oddział konny Jana Newlina Mazarakiego, jeden z plutonów wraz z dowódcą kwaterował we dworze, reszta po chałupach.
Oświata [edytuj]
- Szkoła Podstawowa w Brześciu
- Przedszkole Gminno-Powiatowe w Brześciu
Układ komunikacyjny [edytuj]
Przez Brzeście przebiega droga wojewódzka nr 766 z Morawicy 73, przecinając w odległym o około 3 km Pinczowie drogę wojewódzką nr 767 biegnie dalej na południe do Węchadłowa 768.
Sport [edytuj]
W Brześciu działa klub sportowy LZS Brzeście założony w 1999 r.
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
|
|||||||||||
