Brzezinka (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wsi Brzezinka w województwie dolnośląskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Brzezinka
Kościół Wniebowzięcia NMP
Kościół Wniebowzięcia NMP
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat oleśnicki
Gmina Oleśnica
Strefa numeracyjna (+48) 71
Kod pocztowy 56-400
Tablice rejestracyjne DOL
SIMC 0878910
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Brzezinka
Brzezinka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brzezinka
Brzezinka
Ziemia 51°17′01″N 17°27′06″E/51,283611 17,451667Na mapach: 51°17′01″N 17°27′06″E/51,283611 17,451667

Brzezinka (niem. Briese) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oleśnickim, w gminie Oleśnica.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wrocławskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

O Brzezince wiemy, że istniała w XIII wieku i już wtedy był tu kościół. Pięć wieków później wieś była podzielona na Dolną i Górną Brzezinkę. Oprócz zespołu pałacowo-parkowego z folwarkiem, istniała wówczas we wsi szkoła i dwa młyny wodne. W 1736 roku rozpoczęła się budowa nowej świątyni na rzucie krzyża równoramiennego z wieżą i czterema dzwonnicami. Projekt kościoła wykonał Johann Blasius Peintner z Wrocławia, a ufundował go hrabia Joahim von Kospoth. Przed wojną, w 1930 roku, świątynia była restaurowana. Po II wojnie światowej – w 1945 roku – w Brzezince powstała parafia rzymsko-katolicka. Obecnie jest to kościół filialny parafii NMP Nieustającej Pomocy w Boguszycach – świątynia nosi wezwanie Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[1]:

  • kościół filialny pw. Wniebowzięcia NMP, murowano-drewniany, z XVIII w., 1930 r.
  • zespół pałacowy i folwarczny, barokowy z lat 1725-1740:
    • pałac, z 1725 r., przebudowany w XIX w.; budowla została wzniesiona przez wrocławskiego architekta Johanna Blasiusa Peintnera. Pałac był odrestaurowano ok. 1820 r., w 1945 r. został uszkodzony, częściowo zabezpieczono go w 1958 r. Pałac jest murowany, założony na planie prostokąta z podwyższonym ryzalitem na osi, dwutraktowy, dwu- i trzykondygnacyjny, nakryty dachem łamanym z powiekami. W ryzalicie znajdują się bogate portale barokowe, a we wnętrzach zachował się częściowo wystrój z podziałami pilastrowymi i dekoracją stiukową na sufitach
    • dom zarządcy, z 1731 r., XIX-XX w.
    • dom inspektora, obecnie spichrz, z połowy XVIII w., XIX w.
    • park, z pierwszej połowy XVIII w. Regularny ogród francuski założono za pałacem. Miał tylko jedną oś, był więc wąski i długi. Pomiędzy kwaterami roślin stały donice z kwiatami i figury. Większość z nich wywieziono po 1950 r. do parku w Wilanowie[2]

Właściciele majątku Brzezinka[edytuj | edytuj kod]

  • 1501 - Jan Pryzelwiz z Machnic k. Trzebnicy. Umiera bezpotomnie.
  • 1506 - Albrecht i Karol Podiebradowie, książęta oleśniccy sprzedaja Brzezinkę Heinrichowi von Seidlitz zwanym Somo(t)worsky ze Strzelec
  • 1545 - Bracia Melchior, Georg i Barthel Schoff, zwani Schemninski. Oni dokupili 1571 - 1608 Wszechświęte, 1580 część Bogusławic. Od 1574 są właścicelami zastawnymi, a od 1602 właścicielami młyna czterokołowego Vierraden.
  • 1570 - Melchior von Schoff (kapitan Bierutowa).
  • 1584 Georg Schoff ( + 1591). Wymieniany w 1588 jako właściciel: Wszechświęte, Gręboszyc, Dąbrowy, Nowego Dwóru (Neuhof), Świerznej i Sokołowic.
  • 1591 - Barthel Schoff. Jego syn Georg kupuje w 1604 młyn Dreiraden. Córka Bartela - Barbara żeni się Barthel Seidlitz ze Strzelec. Anna z Hansem Seidlitz z Dziewentline.
  • 1625 - Balthasar Kottulinsky kupuje Brzezinkę od Georga Schoff.
  • 1641 - Balzer Kottulinsky.
  • 1648-64 - Maurycy baron von Kottulinsky. On wybudował w Brzezince w 1664 r. swoją siedzibę rodową i na jej otwarcie zaprosił księcia oleśnickiego Sylwiusza Nimroda Wirtemberga. Widocznie książę przedawkował trunki lub jedzenie, zasłabł i po dwóch dniach zmarł w wieku 42 lat. Rzuciło to cień na siedzibę Kottulinskych. Być może to było przyczyną szybkiego przekazania (sprzedania) Brzezinki swojemu zięciowi.
  • 1665-1690 Zygmunt von Kottwitz (zięć Maurycego von Kottulinsky)
  • 1690-1718 von Gellhorn
  • 1715 - Ernst Erdmann von Gellhorn (ojciec) - Brzezinka Dolna
  • 1715 - Ernst Erdmann von Gellhorn (syn) - Brzezinka Górna
  • 1718 - Carl Christian von Kospoth. W 1729 powstaje majorat Brzezinka (majorat - zasada przewidująca dziedziczenie ordynacji przez najstarszego syna lub najbliższego krewnego w przypadku braku potomków zmarłego. Nie mogło dochodzić do podziału majątku).
  • 1729 - 1759 Anna Zofia Krystyna hrabina von Erbach (żona von Maltzan, Potem von Promnitz, potem von Kospoth)
  • 1759 - Hrabia Rzeszy Friedrich August von Kospoth. Po drugim małżeństwie pozostaje bezdzietny. Posiada siedem majątków w rejonie Oleśnicy, 5 w okolicach Żagania, trzy w okolicach Trzebnicy, 1 w okolicach Milicza i trzy w innych rejonach Dolnego Śląska. Spadkobiercą majątku liczącego 65000 morgów (ok. 30 majątków) staje się jego bratanek.
  • Krzysztof August von Kospoth (1777-1834)
  • Ludwig August II von Kospoth (1803-1874)
  • Karl August III von Kospoth (1836-1928). Pan na Brzezince, Miodarach, Krzeczynie, Grünhof, Gręboszycach, Sątoku i części Miłocic. Podobne imiona mogą prowadzić do pomyłek. W historii Oleśnicy i Dolnego Śląska występują inni Kospoth`owie. Mogą to być m.in. młodsi bracia, niedziedziczący majątków, którzy musieli obrać karierę urzędniczą (burmistrz Wrocławia, starosta Oleśnicki) lub wojskową. Karl August założył pomiędzy Brzezinką i Miodarami park- bażanciarnię.
  • Erich von Kospoth do 1945 r.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Brzezinka posiada klub piłkarski.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 22.9.2012]. s. 128.
  2. Ciekawe miejsca. www.ciekawe-miejsca.net. [dostęp 30.6.13].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]