Buławinka czerwona
| Buławinka czerwona | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1][2] | |
| Królestwo | grzyby |
| Gromada | woreczniaki |
| Klasa | Sordariomycetes |
| Rząd | rozetkowce |
| Rodzina | buławinkowate |
| Rodzaj | buławinka |
| Gatunek | buławinka czerwona |
| Nazwa systematyczna | |
| Claviceps purpurea (Fr.) Tul. Annls Sci. Nat., Bot., sér. 3 20: 45 (1853) |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Buławinka czerwona (Claviceps purpurea) – gatunek grzybów należący do rodziny buławinkowatych (Clavicipitaceae).
Spis treści |
[edytuj] Charakterystyka
Grzyb ten jest pasożytem, sprawcą choroby zwanej sporyszem zbóż i traw. Tworzy on przetrwalniki (sklerocja) w postaci długich, purpurowoczarnych rożków (rogali) wyrastających z dojrzałych kłosów zbóż i traw (rzadziej). W okresie kwitnienia zarodniki buławinki dostają się na znamiona słupków roślin (głównie zbóż i traw).
[edytuj] Rozwój
Grzyb rozwija się wewnątrz słupka wypełniając go całkowicie splecioną masą strzępek tworzących podkładkę. Podkładka wytwarza na powierzchni masę konoidów, wytwarzając jednocześnie słodki sok przywabiający owady, które przenoszą konoida i rozprzestrzeniają grzyba.Gdy okres porażonej rośliny dobiega końca, podkładka powiększa się i otacza czarną twardą ścianką z mocno splecionych strzępek.W ten sposób powstają przetrwalniki zwane sklerotką (sporysz). W tym stadium grzyb zimuje. Na wiosnę z przetrwalnika wyrastają trzoneczki zakończone kulistymi głowami w których tworzą się otocznie z zarodnikami. Zarodniki wyrzucane są z worków w czasie kwitnienie zbóż i rozwijają się dalej jeśli trafią na słupek.[3]
Sporysz zawiera wiele alkaloidów – ergotaminę oraz aminokwasy – tyrozynę, tryptofan, histydynę, leucynę, kwas asparaginowy.
Ergotamina – alkaloid sporyszu o budowie strukturalnej zbliżonej do amin biogennych (noradrenaliny, serotoniny i dopaminy), posiadający zdolność do wiązania się z ich receptorami. Powoduje skurcz mięśni gładkich macicy i naczyń krwionośnych. Otrzymuje się z niej kwas lizergowy, którego używa się do produkcji LSD.
W przeszłości zakażenia zbóż buławinką czerwoną były przyczyną znacznych strat ekonomicznych i zatruć. Obecne metody uprawy praktycznie wyeliminowały tę chorobę.
[edytuj] Synonimy
- Claviceps microcephala (Wallr.) Tul., Annls Sci. Nat., Bot., sér. 3 20: 49 (1853)[2];
- Claviceps purpurea f. secalis Krebs[2];
- Claviceps purpurea var. agropyri Tanda, Journal of Agricultural Science, Special Issue 5: 99 (Tokio, 1981)[2];
- Claviceps purpurea var. purpurea (Fr.) Tul., Annls Sci. Nat., Bot., sér. 3 20: 45 (1853)[2];
- Claviceps purpurea var. spartinae R.A. Duncan & J.F. White, Mycotaxon 81: 18 (2002)[2];
- Cordyceps microcephala (Wallr.) Berk. & Broome[2];
- Cordyceps purpurea (Fr.) Berk.[2];
- Kentrosporium microcephalum Wallr.[2];
- Pseudocenangium purpureum (Fr.) A. Knapp[2];
- Sclerotium clavus DC., in de Candolle & Lamarck, Fl. franç., Edn 3 5/6: 115 (Paryż, 1815)[2];
- Sphacelia segetum Lév., Mém. Soc. Linn. 5: 587 (Paryż, 1827)[2];
- Sphaeria purpurea Fr., Syst. mycol. 2(2): 325 (Lund, 1823)[2].
Przypisy
- ↑ Bisby, Roskov, Orrell, Nicolson, Paglinawan, Bailly, Kirk, Bourgoin, Baillargeon: 2009 Annual Checklist (ang.). W: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life [on-line]. [dostęp 2 stycznia 2010].
- ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 Paul Kirk: CABI Bioscience Databases (ang.). [dostęp 2 stycznia 2010].
- ↑ Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1996, s. 76. ISBN 83-214-0140-6.
