Budynek Dyrekcji Kolei Państwowych w Warszawie
| Budynek Dyrekcji Kolei Państwowych w Warszawie | |
 nr rej. nr 1311 1987 |
|
 Budynek Dyrekcji Kolei Państwowych w Warszawie |
|
| Państwo |  Polska |
| Miejscowość | Warszawa |
| Adres | ul. Targowa 74 |
| Typ budynku | biurowy |
| Styl architektoniczny | styl modernistyczny z pewnymi elementami klasycyzmu |
| Architekt | Marian Lalewicz |
| Inwestor | Ministerstwo Komunikacji |
| Kondygnacje | 6 |
| Rozpoczęcie budowy | 1928 |
| Ukończenie budowy | 1929 |
| Pierwszy właściciel | Dyrekcja [Okręgowa] Kolei Państwowych |
| Obecny właściciel | PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. |
|
Położenie na mapie Warszawy
  Budynek Dyrekcji Kolei Państwowych w Warszawie
|
|
| Na mapach: | |
Budynek Dyrekcji Kolei Państwowych, a właściwie kompleks 7 obiektów (pięciu połączonych ze sobą biurowców i dwóch budynków mieszkalnych, spełniających po drugiej wojnie światowej funkcję budynków biurowych, jeden z nich do chwili obecnej) o łącznej kubaturze 101 tys. m³, mieszczący się w Warszawie przy ul. Targowej 74, róg ul. Wileńskiej i al. Solidarności oraz naprzeciwko obecnego dworca PKP Warszawa Wileńska i cerkwi Świętej Równej Apostołom Marii Magdaleny, powstał w latach 1928-1929 według projektu Mariana Lalewicza, w stylu modernistycznym z pewnymi elementami klasycyzmu, przypominającego szereg monumentalnych gmachów sprzed rewolucji październikowej w Petersburgu. Wykonawcą było Towarzystwo Akcyjne Zakładów Przemysłowych Budowlanych Fr. Martens i A. Daab[1]. Zachował się wolno stojący przy wejściu do budynku dorycki portyk w formie antycznej świątyni oraz interesujący wystrój niektórych wnętrz w stylu art déco, np. dwóch holi i wydzielonej części dla kierownictwa.
Za kompleksem budynków Dyrekcji Kolei zlokalizowany był Dworzec Petersburski, który został spalony w 1915 przez opuszczających Warszawę Rosjan.
Całość nawiązuje formą do pobliskiego zespołu kolejowych domów mieszkalnych przy ul. Targowej 70.
Spis treści |
[edytuj] W budynku kolejno mieściły się
- 1929-1939 – Dyrekcja [Okręgowa] Kolei Państwowych
- 1939-1944 – m.in. Komenda Dzielnicowa (Abschnittswache Praga [lub Ost]) Policji Porządkowej (Ordnungspolizei – Orpo)[2]
- 1944-1945 – władze stołeczne oraz pierwsza redakcja „Życia Warszawy”[3]
- 1945 – pierwsza siedziba w zdobytej przez Armię Czerwoną Warszawie centralnych władz państwowych (Krajowej Rady Narodowej oraz Rządu Tymczasowego Rzeczypospolitej Polskiej a następnie przekształconego w Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej, oraz wielu resortów)
- 1945-1975 – Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych
- 1946-1975 – Najwyższa Izba Kontroli
- 1975-1998 – Centralna Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych
- 1998-2001 – Sektor Infrastruktury Kolejowej PKP
- 1998-2001 – Dyrekcja Okręgu Infrastruktury Kolejowej
- od 2001 – spółka PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
- od 2002 – Oddział Regionalny PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
W kompleksie mieścił się też Centralny Zarząd Przemysłu Motoryzacyjnego (do 1952 ?)[4].
[edytuj] Siedziba 9 central kolejowych związków zawodowych
Obiekt stanowi część kompleksu budynków DKP, z wjazdem od ul. Wileńskiej 2-4, wejściem również od al. Solidarności. Wybudowany jako budynek mieszkalny. W 1944 w budynku mieściła się redakcja dziennika „Życie Warszawy”, następnie przez wiele lat Oddziału Mostowego PKP. Obecnie mieszczą się w nim:
- Sekcja Krajowa Kolejarzy NSZZ "Solidarność"
- Związek Zawodowy Dyżurnych Ruchu PKP
- Federacja Związków Zawodowych Pracowników Automatyki i Telekomunikacji PKP
- Związek Zawodowy Pracowników Warsztatowych
- Krajowy Sekretariat Kolejarzy NSZZ "Solidarność 80"
- Ogólnopolski Związek Zawodowy Straży Ochrony Kolei
- Związek Zawodowy Drużyn Konduktorskich w RP
- Związek Zawodowy Dyspozytorów PKP
- Autonomiczny Ogólnopolski Związek Zawodowy Pracowników Zatrudnionych u Pracodawców Spółek Grupy PKP S.A.
[edytuj] Budynek mieszkalny
Wybudowany jako budynek mieszkalny, i obecnie spełniający tę funkcję. W międzyczasie mieściła się w nim:
- Najwyższa Izba Kontroli (1946-1975)[5]
[edytuj] Ciekawostki
- W dniu wybuchu powstania warszawskiego 1 sierpnia 1944 przez kilka godzin budynek był we władaniu żołnierzy oddziału batalionu por. „Bolka” Obwodu Praskiego AK[6].
- W 1945 (od 9 lutego 1945) rozlokowane w kompleksie b. dyrekcji kolejowej centralne władze państwowe ochraniał 2 Batalion Strzelecki 2 Pułku Pogranicznego 64 Dywizji Wojsk Wewnętrznych NKWD[7].
- Ten sam batalion ochraniał też położoną vis a vis dyrekcji, przy ul. Wileńskiej 13, siedzibę Ambasady ZSRR.
- W kompleksie dyrekcji swoją siedzibę miało też szefostwo przewozów Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej; personel kwaterował nieopodal w budynku przy ul. Targowej 75, róg ul. Wileńskiej.
- W latach 50. XX w. na budynku stały nadajniki zagłuszające fale krótkie[8].
[edytuj] Epizody filmowe
Budynek użyczył gościnności filmowcom którzy kilkakrotnie realizowali swoje projekty w jego murach, m.in.:
- Juliusz Machulski – film Kilerów dwóch (1999)
- Andrzej Wajda – spektakl TV Bigda idzie (1999)
- Roman Polański – film Pianista (2001)
- Michał Kwieciński – serial TVP2 Czas honoru (2009-2011)
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
Przypisy
- ↑ Martens, Daab i Dyrekcja Kolei, [w:] [1].
- ↑ http://www.um.warszawa.pl/v_syrenka/ratusz/straty_warszawy/212_239_straty_warszawy.pdf.
- ↑ Michał Pawlik: Życie Warszawy ukazuje się już 64 lata, [w:] [2].
- ↑ http://bip.mg.gov.pl/NR/rdonlyres/8788FB49-2767-484A-BD0C-204BD712FCF0/48502/wykaz_zakladow_2008.pdf.
- ↑ Siedziby Najwyższej Izby Kontroli – Najwyższa Izba Kontroli.
- ↑ http://www.fundacja-hereditas.pl/praga/prezentacje/Praga_II_wojna.pdf.
- ↑ CAW: Działalność Zbiorczej Dywizji Wojsk Wewn. NKWD na terenie Polski w latach 1944-1946 [w:] [3]
- ↑ Marek Henzler, Radio trzeszcząca Europa, „Polityka” nr 18/2002 (2345) z 6 maja 2002.
