Budějovický měšťanský pivovar

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Budějovický měšťanský pivovar
Budějovický měšťanský pivovar a.s.
Siedziba Czeskie Budziejowice, Czechy
Rok założenia 1795
Rok zamknięcia de facto 2011
Właściciel Anheuser-Busch
Produkcja piwa 160 tys. hl rocznie (2011)[1]
Marki Budweiser Bier
Dane adresowe
Lidická třída 51, 370 04 České Budějovice
Strona internetowa
Położenie na mapie kraju południowoczeskiego
Mapa lokalizacyjna kraju południowoczeskiego
Browar Mieszczański
Browar Mieszczański
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Browar Mieszczański
Browar Mieszczański
Ziemia 48°57′49,0″N 14°28′28,3″E/48,963611 14,474528

Budějovický měšťanský pivovar (niem. Budweiser Bürgerbräu, dosł. „Budziejowicki Browar Mieszczański”) – browar w Czeskich Budziejowicach, jeden z dwóch znajdujących się w mieście.

Historia browaru[edytuj | edytuj kod]

Za datę utworzenia zakładu przyjmuje się rok 1795, kiedy to grupa niemieckich mieszczan założyła browar na obrzeżach miasta. W 1802 piwo przyjęło nazwę Budweiser Bier. W 1879 Rada Miejska Budziejowic przyznała browarowi prawo do używania herbu miejskiego na swoich produktach. W 1882 po raz pierwszy zarejestrowano własne marki towarowe, m.in. Budweiser Export-Lager-Bier, do którego w 1897 dodano przymiotnik Original. Nieco wcześniej, w 1894, browar przyjął oficjalną nazwę Die Budweiser Bräuberechtigten – Bürgerliches Bräuhaus – Gegründet 1795 – Budweis (Budějovičtí právovárečníci – Měšťanský pivovar – založen 1795 – Budějovice). W 1899 zarejestrowano markę Budweiser Bürgebräu. Dokładnie 100 lat po założeniu browaru na lokalnym rynku (potem również europejskim i pozaeuropejskim) pojawił się konkurent – Budweiser Budvar, którego działalność zainicjowali mieszczanie czescy.

W XIX wieku zakład unowocześniano (początkowo, tak jak inne z okolicy, był browarem parowym, następnie go zelektryfikowano), z kolei produkcję stopniowo przeniesiono do nowych budynków. Wraz ze wzrostem liczby sprzedanych hektolitrów rósł też rynek zbytu – w 1875 rozpoczęto eksport do Stanów Zjednoczonych, co przyczyniło się do powstania, trwającego do dziś, sporu z amerykańską firmą Anheuser-Busch.

 Osobny artykuł: spór o markę Budweiser.

W latach 70. XIX wieku budziejowickie piwo trafiło na dwór cesarski w Wiedniu, a w 1895 Budweiser Bürgebräu został oficjalnym dostawcą dworu królewskiego Wirtembergii, którego to tytułu używa do dzisiaj.

W marcu 1945 budynki zakładowe zostały uszkodzone podczas alianckiego nalotu. Po II wojnie światowej przedsiębiorstwo, jako mienie poniemieckie, przejęło państwo czechosłowackie i znacjonalizowało. Niemiecka nazwa oraz niemieckie marki piw zostały odrzucone, „nowe” czeskie piwa nosiły teraz nazwy Crystal i Samson. Sam zakład w 1948 stał się częścią państwowych Českobudějovických pivovarů, a już miesiąc później przyłączono go do, grupującego wiele dawnych samodzielnych browarów, przedsiębiorstwa Jihočeské pivovary n.p. pod nazwą První českobudějovický pivovar. W 1960 zmieniono nazwę na Pivovar Samson. W 1989 powrócono do nazwy První budějovický pivovar Samson. Po upadku komunizmu Jihočeské pivovary České Budějovice a.s. sprywatyzowano; w 2000 sprzedano należący do spółki browar Platan, a wkrótce potem browar Regent i pozostał w niej jedynie Samson. W związku z tym w 2001 zmieniono nazwę na Budějovický měšťanský pivovar, a.s., odpowiadającej oryginalnej, niemieckiej z XIX wieku.

Z okresu komunistycznego browar posiadał prawo do marek Crystal, Czech Beer Crystal, Biere Tcheque Crystal i Samson; w 1991 otrzymał prawa do nazw Budějovický měšťanský var i historycznej Budweiser Bürgerbräu, następnie w 1993 Budějovické pivo, Budweiser Bier, Biere de Budweis i Budweis Beer (o tą ostatnią toczy spory z budziejowickim Budvarem).

Browar Miejski, mimo że starszy, jest współcześnie znacznie mniej znany, niż jego młodszy konkurent – zarówno w Czechach jak i za granicą – w pierwszym półroczu 2008 to zaledwie 0,75% krajowego rynku[2]. Produkty znajdują jednak uznanie na czeskich konkursach browarniczych – w ostatnich latach piwa były wielokrotnie nagradzane.

W 2009 produkcja piwa sięgnęła 143 tys. hektolitrów, co plasuje browar w okolicach dziesiątego miejsca w Czechach[3].

Anheuser-Busch[edytuj | edytuj kod]

W 2011 roku dotychczasowy właściciel browaru, spółka Harvestor, podzielił przedsiębiorstwo na dwa oddzielne podmioty. Wszelkie nieruchomości, sprzęt, technologia i personel przeszedł na nowopowstałą spółkę akcyjną Browar Samson, która stała się automatycznie własnością Harvestora. Pozostałą część, w której skład wszedł niewielki teren ze źródłem wody, a przede wszystkim prawa do nazwy z przedrostkiem Budějovický lub Budweiser odsprzedano amerykańskiemu koncernowi Anheuser-Busch[4][5]. W ten sposób Amerykanie nabyli prawo do nazwy Budweiser jako piwa produkowanego w Czeskich Budziejowicach[6]. Zdaniem dyrekcji Budziejowickiego Budvaru prawdopodobne jest, że amerykański koncern nie przewiduje na terenie Czech produkcji piwa[4][5].

Produkty[edytuj | edytuj kod]

Z przyczyn prawnych na terenie Stanów Zjednoczonych podstawowy produkt Browaru Mieszczańskiego sprzedawany był jako B.B. Bürgerbräu, w pozostałych państwach jako Budweiser Bier.

Od 2007 w Wielkiej Brytanii w sieci Tesco markę Samson 1795 Budweiser sprzedawano pod nazwą Boheme 1795.

Do 2011 Browar Mieszczański produkował następujące piwa:

  • B. B. Original Budweiser Bier (alk. 5,00%), světlý ležák – jasne pełne,
  • B.B. Deset Budweiser Bier (alk. 4,10%), výčepní světlé – jasne beczkowe (tylko kegi),
  • 1795 Budweiser Bier (alk. 4,70%), světlý ležák – jasne pełne
  • Samson Budweiser Bier Premium (alk. 4,90%), světlý ležák – jasne pełne,
  • Samson 1795 Budweiser Bier Jedenáctka (alk. 4,70%), světlý ležák – jasne pełne,
  • Samson Budweiser Bier Černý (alk. 3,60%), výčepní tmavé – ciemne beczkowe,
  • Samson Budweiser Bier Výčepní (alk. 3,80%), výčepní světlé – jasne beczkowe
  • Pito Budweiser Bier (alk. do 0,50%) – bezalkoholowe,
  • Dianello Budweiser Bier (alk. 3,80%) – piwo ze zmniejszoną zawartością cukru.

Obecnie marki Samson, Pito i Dianello produkuje Browar Samson.

Przypisy

  1. Historie Budějovického měšťanskského pivovaru (cz.). pivovary.info. [dostęp 2012-06-29].
  2. Marek Suliga: Budweiser, Budwar, Budvar czy Bud? (pol.). [dostęp 2010-12-25].
  3. Napsali o nás na idnes.cz (cz.). Budějovický měšťanský pivovar, 2010-10-12. [dostęp 2010-12-25].
  4. 4,0 4,1 Miroslav Petr: Američané získali výhodu ve sporech s Budvarem: Koupili známku Budweiser Bier (cz.). ihned.cz, 2012-01-12. [dostęp 2012-06-29].
  5. 5,0 5,1 Pavel Kacerovský: Budějcký Samson spolupráce s pivaři ze zámoří těší (cz.). Budějcká drbna, 2012-01-12. [dostęp 2012-06-29].
  6. Nowy rozdział wojny amerykańskiego i czeskiego Budweisera o prawo do nazwy (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. 2012-01-18. [dostęp 2012-01-19].