Bulimia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Żarłoczność psychiczna (bulimia nervosa)
ICD-10 F50.2
DSM-IV 307.51
DiseasesDB 1770
MeSH D052018

Bulimia (żarłoczność psychiczna; stgr. βουλῑμια, łac. būlīmia nervosa) – zaburzenie odżywiania charakteryzujące się napadami objadania się, po których występują zachowania kompensacyjne[1]. Do najczęstszych zachowań należą: wywoływanie wymiotów, głodówki, użycie diuretyków, środków przeczyszczających, wykonywanie lewatyw, nadmierne ćwiczenia fizyczne[2].

Historia pojęcia[edytuj | edytuj kod]

Etymologicznie nazwa bulimia pochodzi od bulimis, co dosłownie oznacza "byczy głód" (gr. λῑμος [limos] – głód; βους: [bous] – byk)[3]. Jako pierwszy użył tego określenia w II wieku n.e. Galen, do opisania choroby zwanej inaczej "wilczym głodem". Choć współcześnie trudno stwierdzić, o jakiej chorobie pisał w istocie Galen, obecną nazwę jednostki chorobowej niewątpliwie zaczerpnięto z jego opisu.

Wieloletnie ujmowanie objawów bulimii w kontekście przebiegu anoreksji psychicznej przyczyniło się do późnego wyodrębnienia jej jako osobnej jednostki chorobowej. W 1979 roku londyński psychiatra Gerald Russell opisał i nazwał bulimię, którą uważał za jednostkę o gorszym rokowaniu niż w anoreksji[4][5]. Polegała ona na okresowych napadach żarłoczności z utratą kontroli nad ilością spożywanych pokarmów.

Dokładniejsze badania wykazały, że choć 40% anorektyczek ma okresy żarłoczności, istnieją osoby nie cierpiące na anoreksję, które też przejadają się często (częściej niż dwa razy w tygodniu) i sytuacja taka trwa dłużej niż trzy miesiące. Stało się więc jasne, że osoby te cierpią na zupełnie inną jednostkę chorobową, którą nazwano bulimią, a potem określono jako żarłoczność psychiczną (bulimia nervosa).

Epidemiologia[edytuj | edytuj kod]

Dostępnych jest niewiele danych dotyczących występowania bulimii na podstawie badań obejmujących szerszą populację. Większość badań przeprowadzono do tej pory na dogodnych grupach pacjentów szpitali, licealistów lub studentów. Dało to bardzo szeroki zakres wyników chorobowości: od 0,1% do 1,4% wśród mężczyzn i od 0,3% do 9,4% wśród kobiet[6]. Badania dotyczące trendów czasowych występowania bulimii również przyniosły sprzeczne wyniki[7].

Kraj Rok Grupa badana Chorobowość
liczebność rodzaj mężczyźni kobiety
Australia 2008 1943 nastolatki (15–17 lat) 1,4% mężczyźni 9,4% kobiety[8]
Portugalia 2006 2028 uczniowie szkół średnich 0,3% kobiet[9]
Brazylia 2004 1807 uczniowie (7–19 lat) 0,8% mężczyzn 1,3% kobiet[10]
Hiszpania 2004 2509 nastolatki (13–22 lat) 1,4% kobiet[11]
Węgry 2003 580 mieszkańcy Budapesztu 0,4% mężczyzn 3,6% kobiet[12]
Australia 1998 4200 uczniowie szkół średnich 0,3% kobiet i mężczyzn łącznie[13]
USA 1996 1152 studenci 0,2% mężczyzn 1,3% kobiet[14]
Norwegia 1995 19067 pacjenci psychiatryczni 0,7% mężczyzn 7,3% kobiet[15]
Kanada 1995 8116 (próba dobrana losowo) 0,1% mężczyzn 1,1% kobiet[16]
Japonia 1995 2597 uczniowie szkół średnich 0,7% mężczyzn 1,9% kobiet[17]
USA 1992 799 studenci 0,4% mężczyzn 5,1% kobiet[18]

Bulimia występuje częściej w grupach ludzi podejmujących działalności, w których preferowana jest szczupła sylwetka, takich jak taniec[12], gimnastyka, cheerleading, bieganie, modeling, aktorstwo, wioślarstwo czy też łyżwiarstwo figurowe. Dodatkowo choroba ta występuje najczęściej wśród rasy białej[19].

Przyczyny bulimii[edytuj | edytuj kod]

  • brak samoakceptacji
  • konflikty rodzinne
  • zaburzenia mechanizmów samoregulacji i samokontroli
  • uszkodzenie ośrodka sytości w mózgu
  • emocjonalne zaniedbanie dziecka w dzieciństwie
  • brak akceptacji przez grupę rówieśniczą (wiążący się często ze zmianą środowiska)

Czynniki genetyczne[edytuj | edytuj kod]

Badania przeprowadzone w 2003 roku ujawniły powiązanie powstawania bulimii z miejscem 10p chromosomu[20]. Ten dowód popiera tezę, że podatność na rozwinięcie zaburzeń w odżywianiu jest silnie powiązana z czynnikami genetycznymi[21]. Predyspozycje rodzinne występują, gdy członkowie rodziny cierpieli na otyłość i zaburzenia depresyjne.

Specyfika choroby[edytuj | edytuj kod]

Schorzenie to należy odróżnić od zaburzeń związanych z objadaniem się. Chorzy na bulimię, choć zdają sobie sprawę z utraty kontroli nad własnym zachowaniem związanym z odżywianiem się, przejadają się bardzo często, a następnie stosują sposoby kontrolowania wagi ciała, które mogą być niebezpieczne dla zdrowia.

Jest to choroba o podłożu psychicznym, a chorzy na nią zwykle czują się głodni nawet bezpośrednio po jedzeniu. Czasami po wymiotach odczuwają tak wielką ulgę, że przejadają się po to by ponownie je wywołać. Większość pacjentów dotkniętych bulimią to kobiety. Dzielą one dni na "dobre", gdy nie odczuwają przymusu objadania się, i "złe" kiedy nie mogą powstrzymać łaknienia. Są świadome tego, że niepokój, nuda, stres i uczucie przykrości mogą wyzwalać okresy obżarstwa.

Bulimia bardzo często dotyka osoby, które nie akceptują swojego wyglądu, wagi, nie czują się dobrze w swoim ciele i pragną za wszelką cenę polepszyć swoje samopoczucie. Według Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, pracującego nad uściśleniem kryteriów rozpoznawania bulimii, występuje ona od 4 do 6 razy częściej niż anoreksja.

Kryteria rozpoznawania bulimii[edytuj | edytuj kod]

Możemy podejrzewać bulimię, gdy osoba: ma nawracające okresy żarłoczności, kiedy zjada olbrzymie ilości pokarmu w ciągu dnia (w okresie 2 godzin) czuje, że traci kontrolę nad swoim zachowaniem w czasie napadu żarłoczności, regularnie stosuje metody zapobiegające przyrostowi wagi ciała, takie jak: prowokowanie wymiotów, nadużywanie środków przeczyszczających i moczopędnych, ścisła dieta, głodówka lub bardzo wyczerpujące ćwiczenia fizyczne, ma minimum dwa napady żarłoczności w tygodniu (i stosuje po nich sposoby prowadzące do zmniejszenia wagi), przez co najmniej trzy miesiące, przesadnie skupia uwagę na swojej sylwetce i wadze. Opisywane zaburzenia w odżywianiu się nie występują dodatkowo w przebiegu anoreksji.

Typy bulimii[edytuj | edytuj kod]

DSM IV - TR (2000) wyróżnia dwa typy bulimii. Pierwszy z nich to typ przeczyszczający (purging type) czyli taki, w którym po napadzie żarłoczności następuje prowokowanie wymiotów, używanie środków przeczyszczających, diuretyków, lewatywy. Drugi to typ nieprzeczyszczający (non-purging type), w którym zamiast przeczyszczania się środkami farmakologicznymi i wymuszania wymiotów, chorzy, w ramach działań kompensacyjnych, stosują ścisłą dietę (często głodówkę), ograniczając ilość spożywanych pokarmów do minimum, bądź też wykonują dużo wyczerpujących ćwiczeń fizycznych (tzw. bulimia sportowa). Na podstawie objawów diagnozuje się chorobę, ale nim rozpocznie się stosowanie jakiejkolwiek terapii, należy wykluczyć schizofrenię oraz uszkodzenie mózgu, które także mogą być przyczynami nadmiernego łaknienia.

Zmiany fizyczne i psychiczne u osób cierpiących na bulimię[edytuj | edytuj kod]

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

O ile leczenie psychoterapeutyczne pozostaje najważniejszym elementem terapii, wykazano jednak przydatność pomocy farmakologicznej głównie przy pomocy fluoksetyny, która u pewnej grupy pacjentów potrafi zredukować częstość napadów objadania się. Wśród podejść psychoterapeutycznych wykazano skuteczność kognitywnej terapii behawioralnej, która polega na nauczaniu pacjentów zwalczania automatycznych myśli i eksperymentach behawioralnych (np. spożywanie posiłku składającego się z "zakazanych środków spożywczych") w połączeniu z lub bez leczenia przeciwdepresyjnego[24][25]. Pewne pozytywne rezultaty przynosi również psychoterapia interpersonalna i dialektyczna terapia behawioralna[26][27].

Niektórzy badacze stwierdzili również pozytywne rezultaty w wyniku leczenia hipnoterapią[28][29][30].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Diagnostic and statistical manual of mental disorders : DSM-IV-T. Washington: American Psychiatric Association, 2004. ISBN 0-89042-062-9.
  2. Christopher G. Fairburn: Overcoming binge eating. New York: Guilford Press, 1995. ISBN 0-89862-179-8.
  3. Online Etymology Dictionary. [dostęp 2009-12-06].
  4. G. Russell. Bulimia nervosa: an ominous variant of anorexia nervosa.. „Psychol Med”. 9 (3), s. 429–48, Aug 1979. PMID 482466. 
  5. R. Palmer. Bulimia nervosa: 25 years on.. „Br J Psychiatry”. 185, s. 447–8, Dec 2004. doi:10.1192/bjp.185.6.447. PMID 15572732. 
  6. M. Makino, K. Tsuboi, L. Dennerstein. Prevalence of eating disorders: a comparison of Western and non-Western countries.. „MedGenMed”. 6 (3), s. 49, 2004. PMID 15520673. 
  7. PJ. Hay, J. Mond, P. Buttner, A. Darby. Eating disorder behaviors are increasing: findings from two sequential community surveys in South Australia.. „PLoS One”. 3 (2), s. e1541, 2008. doi:10.1371/journal.pone.0001541. PMID 18253489. 
  8. GC. Patton, C. Coffey, JB. Carlin, L. Sanci i inni. Prognosis of adolescent partial syndromes of eating disorder.. „Br J Psychiatry”. 192 (4), s. 294-9, Apr 2008. doi:10.1192/bjp.bp.106.031112. PMID 18378993. 
  9. PP. Machado, BC. Machado, S. Gonçalves, HW. Hoek. The prevalence of eating disorders not otherwise specified.. „Int J Eat Disord”. 40 (3), s. 212-7, Apr 2007. doi:10.1002/eat.20358. PMID 17173324. 
  10. S. Martins, S. Tramontina, G. Polanczyk, M. Eizirik i inni. Weekend holidays during methylphenidate use in ADHD children: a randomized clinical trial.. „J Child Adolesc Psychopharmacol”. 14 (2), s. 195-206, 2004. doi:10.1089/1044546041649066. PMID 15319017. 
  11. F. Lahortiga-Ramos, J. De Irala-Estévez, A. Cano-Prous, P. Gual-García i inni. Incidence of eating disorders in Navarra (Spain).. „Eur Psychiatry”. 20 (2), s. 179-85, Mar 2005. doi:10.1016/j.eurpsy.2004.07.008. PMID 15797704. 
  12. 12,0 12,1 T. Tölgyes, J. Nemessury. Epidemiological studies on adverse dieting behaviours and eating disorders among young people in Hungary.. „Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol”. 39 (8), s. 647-54, Aug 2004. doi:10.1007/s00127-004-0783-z. PMID 15300375. 
  13. P. Hay. The epidemiology of eating disorder behaviors: an Australian community-based survey.. „Int J Eat Disord”. 23 (4), s. 371-82, May 1998. PMID 9561427. 
  14. AR. Pemberton, SW. Vernon, ES. Lee. Prevalence and correlates of bulimia nervosa and bulimic behaviors in a racially diverse sample of undergraduate students in two universities in southeast Texas.. „Am J Epidemiol”. 144 (5), s. 450-5, Sep 1996. PMID 8781459. 
  15. KG. Götestam, L. Eriksen, H. Hagen. An epidemiological study of eating disorders in Norwegian psychiatric institutions.. „Int J Eat Disord”. 18 (3), s. 263-8, Nov 1995. PMID 8556022. 
  16. PE. Garfinkel, E. Lin, P. Goering, C. Spegg i inni. Bulimia nervosa in a Canadian community sample: prevalence and comparison of subgroups.. „Am J Psychiatry”. 152 (7), s. 1052-8, Jul 1995. PMID 7793442. 
  17. K. Suzuki, A. Takeda, S. Matsushita. Coprevalence of bulimia with alcohol abuse and smoking among Japanese male and female high school students.. „Addiction”. 90 (7), s. 971-5, Jul 1995. PMID 7663319. 
  18. TF. Heatherton, P. Nichols, F. Mahamedi, P. Keel. Body weight, dieting, and eating disorder symptoms among college students, 1982 to 1992.. „Am J Psychiatry”. 152 (11), s. 1623-9, Nov 1995. PMID 7485625. 
  19. DL. Franko, AE. Becker, JJ. Thomas, DB. Herzog. Cross-ethnic differences in eating disorder symptoms and related distress.. „Int J Eat Disord”. 40 (2), s. 156-64, Mar 2007. doi:10.1002/eat.20341. PMID 17080449. 
  20. CM. Bulik, B. Devlin, SA. Bacanu, L. Thornton i inni. Significant linkage on chromosome 10p in families with bulimia nervosa.. „Am J Hum Genet”. 72 (1), s. 200–7, Jan 2003. doi:10.1086/345801. PMID 12476400. 
  21. Eating Disorders - Researchers find genetic link to bulimia nervosa
  22. AB. Joseph, B. Herr. Finger calluses in bulimia.. „Am J Psychiatry”. 142 (5), s. 655, May 1985. PMID 3857013. 
  23. DR. Wynn, MJ. Martin. A physical sign of bulimia.. „Mayo Clin Proc”. 59 (10), s. 722, Oct 1984. PMID 6592415. 
  24. WS. Agras, SJ. Crow, KA. Halmi, JE. Mitchell i inni. Outcome predictors for the cognitive behavior treatment of bulimia nervosa: data from a multisite study.. „Am J Psychiatry”. 157 (8), s. 1302-8, Aug 2000. PMID 10910795. 
  25. GT. Wilson, KL. Loeb, BT. Walsh, E. Labouvie i inni. Psychological versus pharmacological treatments of bulimia nervosa: predictors and processes of change.. „J Consult Clin Psychol”. 67 (4), s. 451-9, Aug 1999. PMID 10450615. 
  26. CG. Fairburn, WS. Agras, BT. Walsh, GT. Wilson i inni. Prediction of outcome in bulimia nervosa by early change in treatment.. „Am J Psychiatry”. 161 (12), s. 2322-4, Dec 2004. doi:10.1176/appi.ajp.161.12.2322. PMID 15569910. 
  27. DL. Safer, CF. Telch, WS. Agras. Dialectical behavior therapy for bulimia nervosa.. „Am J Psychiatry”. 158 (4), s. 632-4, Apr 2001. PMID 11282700. 
  28. M. Barabasz. Treatment of bulimia with hypnosis involving awareness and control in clients with high dissociative capacity.. „Int J Psychosom”. 37 (1-4), s. 53-6, 1990. PMID 2246105. 
  29. Barga, J & Barabasz, M (in press). Effects of Hypnosis as an adjunct to Cognitive-Behavior therapy in the treatment of Bulimia. International Journal of Clinical and Experimental Hypnosis. In Barabasz, M (2007) Efficacy of hypnotherapy in the treatment of Eating Disorders. International Journal of Clinical and Experimental Hypnosis, 55(3):318-335
  30. Griffifths, RA. (1995) Two-year follow-up findings of hypnobehavioral treatment for bulimia nervosa. Australian Journal of Clinical and Experimental Hypnosis, 23 (2), 135-144

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Janusz Krzyżowski: Psychiatria transkulturowa. Warszawa: Medyk sp z o.o., 2002. ISBN 83-87340-63-4.
  • Kryteria diagnostyczne wg DSM-IV-TR. Wrocław: Urban&Partner, 2000. ISBN 978-83-7609-000-9.
  • Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD10. Badawcze kryteria diagnostyczne.. Warszawa: Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne „Vesalius”, 1998. ISBN 978-83-85688-83-9.
  • Stanisław Pużyński, Jacek Wciórka, Janusz Rybakowski: Psychiatria. Pscyhiatria Kliniczna.. T. 2. Wrocław: Elsevier Urban & Parner, 2011. ISBN 978-83-7609-106-8.
  • ICD 10.Zaburzenia psychiczne u osób dorosłych. Opisy przypadków klinicznych.. Gdańsk: American Psychiatric Press – Medical Press, 1999, s. 225. ISBN 83-87909-55-6.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.