Bumerang

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy narzędzia. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Typowy drewniany bumerang

Bumerangbroń ręcznie miotana stosowana zarówno do polowań, jak i do walki. Obecnie służy także rywalizacji i rozrywce sportowej. Jego zasięg nie przekracza zwykle 150 m[1] i jest zależny od typu i ciężaru bumerangu oraz siły i techniki rzucającego[2]. Używana przez Aborygenów nazwa brzmi boo-mar-rang, czyli kij, który wraca. Powszechnie uważa się, że bumerangi mogą wracać do rzucającego, w rzeczywistości dotyczy to tylko niektórych odmian tego narzędzia. Użycie bumerangów jest powszechnie kojarzone z australijskimi Aborygenami, ale tego typu broń była znana i używana także w innych kulturach, między innymi w Europie (np. u dawnych Germanów), Starożytnym Egipcie, pd.-wsch. Azji oraz Ameryce Śr. i Pn.[2]. Aborygeni jako jedyni używali specjalnych lekkich bumerangów powracających do rzucającego[2].

Tradycyjne bumerangi robione były zazwyczaj z drewna i miały kształt zbliżony nieco do owocu banana – stopień zakrzywienia wahał się zwykle od nieznacznego zagięcia aż do kąta prostego[2]. Obecnie bumerangi wytwarzane są z różnorodnych materiałów, używane są do zabawy, sportu, rekreacji i mają bardzo różne kształty (np. trzy- czy czteroramienne krzyże).

Najstarszy bumerang na świecie odkryto w 1985 w Polsce, w Jaskini Obłazowej. Był on wykonany z ciosu mamuta, a jego wiek szacuje się na około 23-24 tys. lat. Ludzie, którzy go wykonali, mogli być związani z kulturami z Pavlova[3]. Dla porównania, najstarszy zachowany bumerang z Australii wykonano z drewna, a jego wiek określono na 10 tysięcy lat.

Jako pierwszy narzędzie to opisał w 1770 uczestnik wyprawy Jamesa Cooka Joseph Banks.

Dane techniczne[edytuj | edytuj kod]

Współczesny bumerang rekreacyjny

Sposób rzucania[edytuj | edytuj kod]

Bumerang rzuca się trzymając go pionowo, lub ewentualnie lekko przechylony w prawo (wbrew powszechnej opinii, że bumerangiem rzuca się poziomo, „na płask”). Celuje się na wprost, na przykład w jakiś obiekt. Bumerang rzucony prosto zaczyna lecieć po krzywej, która, jeżeli jest rzucony umiejętnie, zamyka się w okrąg. Bumerang dla osób praworęcznych rzuca się w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, dla leworęcznych – zgodnie.

Mechanika lotu[edytuj | edytuj kod]

Ramiona bumerangu są tak wyprofilowane (profil lotniczy), by jego ruch wirowy wywoływał siłę nośną prostopadłą do płaszczyzny obrotów. Bumerang porusza się również ruchem postępowym, zatem ramię będące chwilowo w górze ma większą prędkość względem powietrza niż ramię dolne. Ponieważ wielkość siły nośnej rośnie z prędkością, to ciąg wytworzony przez górną i dolną część bumerangu nie są jednakowe. Nierównowaga ta skutkuje momentem siły, który wywołuje precesję żyroskopową wirującego bumerangu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rekord świata w rzucie na odległość wynosi 238 m i należy do Manuela Schütza.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Wielka Encyklopedia Powszechna PWN. T. 2: Bli-Deo. Warszawa: PWN, 1963.
  3. Paweł Valde-Nowak, Adam Nadachowski, Mieczysław Wolsan. Upper Palaeolithic boomerang made of a mammoth tusk in south Poland. „Nature”. 329, s. 436–438, 1987. doi:10.1038/329436a0 (ang.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • PWN Leksykon: Wojsko, wojna, broń, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, ISBN 83-01-13506-9.