Buran (wahadłowiec)

Buran
Prom Buran na dachu samolotu transportowego An-225 Mrija
Nazwa	Buran
Oznaczenie	1.01
Data pierwszego lotu	15 listopada 1988
Pierwsza misja	1K1
Liczba zakończonych misji	1
Liczba orbit	2
Pokonany dystans	83 307 km
Liczba dni w przestrzeni kosmicznej	0,14

Buran 1.01 – pierwszy egzemplarz wahadłowca programu Buran, radzieckiego odpowiednika amerykańskich promów kosmicznych.

Konstrukcja orbitera, pierwszego z pięciu planowanych, z których tylko dwa zostały ukończone, została rozpoczęta w 1986 roku, po serii testów przeprowadzonych na pełnowymiarowych modelach testowych.

Historia

Buran 1.01 został w większości skonstruowany w Moskwie. W związku z cięciami budżetowymi, nieukończonemu projektowi groziła całkowita likwidacja. Buran nie miał jeszcze opracowanego systemu podtrzymywania życia, a wobec braku środków finansowych na dokończenie projektu, aby uniknąć związanego z tym całkowitego fiaska projektu, ze względów propagandowych zdecydowano się na lot bezzałogowy. Prom został przetransportowany samolotem An-225 Mrija do kosmodromu Bajkonur na ostatnie etapy montażu. Orbiter został ukończony i umieszczony na rakiecie Energia. 15 listopada 1988 odbył się pierwszy i jedyny lot rosyjskiego programu wahadłowców. Buran 1.01 odbył bezzałogowy lot na orbicie, po której okrążył Ziemię dwukrotnie, po czym automatycznie wylądował na kosmodromie. Lot zakończył się pełnym sukcesem. Nie odnotowano poważniejszych usterek, aczkolwiek na zdjęciach wykonanych po locie orbitera widoczne są pewne ubytki i uszkodzenia powłoki TPS.

Wkrótce, w związku z cięciami budżetowymi, program został zamknięty, jednak Buran 1.01 nie został rozmontowany, lecz umieszczony w magazynie. Rok później Buran został przetransportowany do Paryża na imprezę lotniczą. Transport odbył się na grzbiecie potężnego samolotu An-225 Mrija.

Do niedawna Buran 1.01 był przechowywany w magazynie w kosmodromie Bajkonur. Umieszczony był na egzemplarzu testowym rakiety Energia HLV w budynku N-1/Energia (ten sam tester rakiety był używany do testów złącz z modelem testowym Burana OK-MT). Buran 1.01 był przechowywany w budynku MIK w kontrolowanych warunkach środowiskowych.

W 2002 roku, w wyniku bardzo silnego wiatru zawalił się dach budynku MIK, zabijając 8 osób oraz niszcząc prom Buran 1.01 i egzemplarz testowy rakiety Energia. Obecnie jedynym kompletnym (w 90-95%) promem programu Buran jest egzemplarz 1.02. W zamian za możliwość korzystania z kosmodromu Bajkonur, Rosja przekazała go Kazachstanowi. W 1999 roku Buran został przetransportowany do Sydney w Australii gdzie był atrakcją turystyczną podczas Letniej Olimpiady. Po olimpiadzie grupa inwestorów z Singapuru planowała odbycie z Buranem wycieczki dookoła świata. Pierwszym i ostatnim miejscem tejże wystawy objazdowej był Bahrajn, gdzie z powodu problemów finansowych został przechowany w Porcie w Bahrajnie. W latach 2003–2008 toczyły się rozmowy miedzy Technik Museum Speyer a dotychczasowymi właścicielami, po których to Buran został zakupiony, przetransportowany do Speyer i wystawiony w Technik Museum Speyer. Jest to jedyny egzemplarz promu kosmicznego poza USA.

Linki zewnętrzne

• Zdjęcia promu Buran (fot. 74, 76, 77)