Busza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Busza
Państwo  Ukraina
Obwód Flag of Vinnytsia Oblast.svg winnicki
Rejon jampolski
Wysokość 192 m n.p.m.
Populacja 
• liczba ludności

565
Nr kierunkowy +380 4344
Kod pocztowy 24522
Położenie na mapie obwodu winnickiego
Mapa lokalizacyjna obwodu winnickiego
Busza
Busza
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Busza
Busza
Ziemia 48°20′31″N 28°14′36″E/48,341944 28,243333Na mapach: 48°20′31″N 28°14′36″E/48,341944 28,243333
Portal Portal Ukraina

Busza (ukr. Гонорівка) – wieś na Ukrainie w rejonie jampolskim, obwodu winnickiego, przy ujściu rzeki Buszy do Morachwy. Należała do Lubomirskich, następnie do Kaczkowskich i Skąpskich, potem do Karola i Juliusza Orzechowskich.

Miejsce podpisania Pokoju w Buszy w roku 1617.

św. Michał Archanioł w herbie Ukrainy

Wespazjan Kochowski pozostawił obszerny opis odbicia Buszy w roku 1654, streszczony przez SgKP[1]. Według niego, broniący się w grodzie buntownicy zabili trębacza, wysłanego przez Stefana Czarneckiego z obietnicą łaski i niepamięci. Po kilku szturmach Czarniecki zadecydował o spuszczeniu wody ze stawu broniącego jedną ze stron grodu. Wkrótce Balent, chorąży z pułku Koryckiego, mając w ręku chorągiew św. Michała Archanioła, pierwszy wdarł się na wały. (Może na pamiątkę tego wydarzenia Kazimierz Kaczkowski zbuduje w Buszy w roku 1756 kościół św. Michała). Po zdobyciu grodu, Czarniecki nie mógł lub nie chciał powstrzymać wściekłości wojska - wycięto w pień 16000 mieszkańców, co okryło hańbą wojsko koronne. Siedemdziesiąt osób, które ukryły się w jaskini naprzeciw miasta, zginęło po zawróceniu biegu rzeczki przez pułkownika Celarego.

Eustachy Iwanowski przypisuje eskalację nienawiści wcześniejszym wydarzeniom rebelii:

Quote-alpha.png
(...) Batohow nad rzeczką Batowem pamiętny z rzezi r. 1652 zwanej Batowską. 6000 jazdy, 3000 piechoty, razem 9000 ludzi, otoczyły zdradziecko w czasie pokoju daleko większe Kozaków i Tatarów połączonych. Mężnie się broniąc 4000 w boju zginęło, 5000 w niewolę wzięto. Tatarowie zwyciężonych i niewolników w pień wycinać nie chcieli. Kozacy zapłacili w dwójnasób za każdą głowę i zmusili Tatarów do rzezi. Sami byli tylko widzami tego dzikiego mordu, pilnując aby się kto nie wymknął. Spod ziemi, jak mówią dobywali, oddając Tatarom. Tego mordu nie można przypisać nienawiści szczególnej Kozaków Rusi do Polski, lub pomście za krzywdy od Polski doznane. Był to prosty skutek zwierzęcej w ludziach natury, która gdy się rozbestwi krwi wylewem, w dzikości jest wyuzdaną i straszną. Tak zawsze bywało. W każdej domowéj wojnie zawziętość, zapalczywość jest najwyższą. W r. 1652 spełnili najdziksze morderstwo pod Batowem, w roku 1654 Pod Buszą sami siebie najokrutniej zabijali.[2]

W latach późniejszych Busza, tak samo jak podobnie położony Kamieniec Podolski utraciła strategiczne znaczenie na skutek wejścia w armii osmańskiej do użytku ciężkiej artylerii. Obecnie pamiątki przeszłości grodu połączone zostały w park historyczno-kulturalny.

Przypisy

  1. Busza w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom I (Aa – Dereneczna) z 1880 r.
  2. Eustachy Iwanowski, Batów bracławskie, Rozmowy o polskiéj koronie, na str. 539

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]