CSS David

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
CSS David
Szkic "Davida" oraz przekrój podłużny
Szkic "Davida" oraz przekrój podłużny
Historia
Wodowanie 1863
 CS Navy
Wejście do służby 1863
Wycofanie ze służby 1865?
Los okrętu nieznany
Dane taktyczno-techniczne
Długość 15,25 m
Szerokość 1,8 m
Zanurzenie 1,5 m
Napęd
silnik parowy
Uzbrojenie
1 mina wytykowa
Załoga 4

CSS "David"okręt marynarki wojennej Skonfederowanych Stanów Ameryki z okresu wojny secesyjnej, jeden z protoplastów kutrów torpedowych.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Podczas wojny secesyjnej w USA, marynarka wojenna Konfederacji była znacznie słabsza od marynarki Unii i nie mogła się przeciwstawić skutecznie blokadzie morskiej skonfederowanych stanów przez Unię. Dlatego też konfederaci podejmowali próby wprowadzenia nowych środków technicznych, pozwalających na częściowe zniwelowanie przewagi. W blokowanym przez siły Unii porcie Charleston, porucznik Francis Lee prowadził prace nad niewielkimi kutrami parowymi uzbrojonymi w miny wytykowe, nazywane też wówczas "torpedami". Pierwsza jednostka tego typu, CSS "Torch" zaatakowała pancerną fregatę USS "New Ironsides" 21 sierpnia 1863. Parowy silnik łodzi zawiódł i atak nie powiódł się, lecz mimo to kuter zdołał ujść.

Z uwagi na nagrodę 100.000 dolarów, jaka została zaoferowana przez władze Konfederacji za zatopienie "New Ironsides", w 1863 grupa przemysłowców z Charleston zebrana przez Theodora Stoney utworzyła spółkę Southern Torpedo Company i zbudowała z prywatnych funduszy w zakładach Stoneya nad rzeką Cooper znacznie doskonalszą jednostkę, nazwaną CSS "David".

Kadłub "Davida" miał kształt cygara, o okrągłym przekroju; większa jego część zanurzona była w wodzie, a nad powierzchnię wystawał jedynie grzbiet, z odkrytym przedziałem załogi oraz komin znajdujący się w przedniej części, przez co okręt był trudny do spostrzeżenia i trafienia. Długość wynosiła ok. 15,25 m, szerokość ok. 1,80 m. Napęd zapewniała mu niewielka maszyna parowa, poruszająca jedną śrubę, umieszczoną na końcu kadłuba. Załogę stanowiło do 4 osób, obsługujących kocioł i maszynę parową oraz ster. Uzbrojenie stanowiła mina wytykowa konstrukcji Lee przymocowana na drzewcu na dziobie.

Użycie[edytuj | edytuj kod]

W nocy 5 października 1863, CSS "David" dowodzony przez porucznika Williama T. Glassella zaatakował pancernik USS "New Ironsides" w porcie Charleston. "David" zdołał podejść na niewielką odległość do celu, kiedy został spostrzeżony przez wartownika na okręcie. Wówczas Glassell wystrzelił ze strzelby, raniąc śmiertelnie jednego z oficerów na "New Ironsides", po czym kuter z maksymalną prędkością uderzył miną w prawą burtę pancernika. Mina wybuchła na głębokości ok. 190 cm, lecz spowodowała jedynie niewielkie uszkodzenie pancernego okrętu. Z kolei "David" od wywołanej eksplozją oraz przechyłem "New Ironsides" fali, został częściowo zalany wodą, co wygasiło ogień pod kotłami. Kuter dryfował pod ostrzałem karabinowym marynarzy Unii i Glassell z palaczem opuścili "Davida" i dopłynęli wpław do brzegu. Jednakże, nie umiejący pływać sternik wraz z mechanikiem, który powrócił na kuter, zdołali po pewnym czasie opanować sytuację, rozpalić pod kotłami i powrócić do portu Charleston. Było to pierwsze użycie miny wytykowej w warunkach bojowych.

Jednostka typu David porzucona po upadku Charlestonu – widoczna śruba napędowa

"David" używany był w akcji jeszcze dwa razy: 6 marca 1864 przeciw parowcowi USS "Memphis" na rzece North Edisto i 18 kwietnia 1864 przeciw USS "Wabash" pod Charleston, lecz ataki te nie były udane.

W 1864 weszły do służby ponadto dwa kolejne okręty typu David (Torpedo Boat no. 1 i no. 2), lecz brak informacji, aby były wykorzystane bojowo. W budowie znajdowały się trzy dalsze jednostki, oraz czwarta powiększona (no. 6), lecz nie zostały dokończone z powodu upadku miasta w lutym 1865, kiedy to wpadły w ręce Unii. Pomiędzy pozostawionymi okrętami był też oryginalny CSS "David"

Źródła[edytuj | edytuj kod]

  • Angus Konstam: Confederate submarines and torpedo vessels 1861-65, New Vanguard nr 103. Oxford: Osprey, 2004. ISBN 1-84176-720-4, ss.5-8, 34-36

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]