Canadaspis
| Canadaspis | |
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | stawonogi |
| Podtyp | ?skorupiaki |
| Rząd | Canadaspidida |
| Rodzaj | Canadaspis Novozhilov in Orlov, 1960 |
| Gatunki | |
|
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Canadaspis – rodzaj wczesnego stawonoga, należącego przypuszczalnie do skorupiaków. Jego skamieniałości odnaleziono w kambryjskich osadach na terenie dzisiejszej Ameryki Północnej. Żywił się prawdopodobnie bentosem.
Tarcza głowowa (cephalon) składała się z pięciu somitów, tułowiowa z ośmiu, a odwłok z siedmiu, nie licząc telsona[1]. Canadaspis laevigata dorastał do około 2,5 cm długości[2]. Canadaspis został początkowo uznany za skorupiaka sensu stricto, tzn. należącego do kladu koronnego tej grupy, jednak pogląd ten nie jest obecnie uznawany za słuszny[3]. Później uznano go za stem-group skorupiaka, jednak niektórzy naukowcy uważają Canadaspis za formę bardziej bazalną, znajdującą się u podstawy Euarthropoda. Za najbliższego krewnego Canadaspis uważany jest Parspicaris – inny przedstawiciel Canadaspidida[4].
W łupkach z Burgess w Kolumbii Brytyjskiej odnaleziono skamieniałości ponad 4000 osobników[5] – szczątki Canadaspis odkryto także na terenie formacji Pioche w Nevadzie[4].
Nazwa Canadaspis pochodzi od Kanady oraz greckiego słowa aspis („łuk”)[5].
Paleoekologia [edytuj]
Najlepiej zachowane i najliczniejsze skamieniałości Canadaspis pochodzą ze środkowokambryjskich osadów łupków z Burgess. Stanowisko to jest istotne ze względu na liczbę oraz stan zachowania skamieniałości. W większości rodzajów fosylizacji ciało martwego organizmu osiadało na dnie jeziora lub rzeki i powoli pokrywane było osadami. Na terenach formacji łupków z Burgess prądy wodne niekiedy sprawiały, że osady tworzyły lawiny błotne grzebiące znajdujące się na ich trasie zwierzęta. Organizmy ginęły natychmiast, wtedy też w beztlenowym środowisku rozpoczynał się proces fosylizacji[6].
W skamieniałościach pochodzących z łupków z Burgess częste są szkielety zewnętrzne oraz kończyny, w niektórych zachowują się również mięśnie i zawartość żołądków. Narządy wewnętrzne są szczególnie dobrze zachowane u niezmogowców z rodzaju Ottoia. Tkanki miękkie nie zachowały się jednak u licznych zwierząt, takich jak Scenella, Lingulella, czy Diraphora. Również w przypadku trylobitów jedynie egzoszkielet uległ fosylizacji. Szczątki Canadaspis odnajdowane są w klastrach. Wiele skamieniałości z łupków z Burgess wykazuje charakterystyczną ciemne plamy. Dowodzi to występowania w kambrze organizmów o miękkich ciałach – po śmierci takiego organizmu węgiel radioaktywny znajdujący się w tkankach miękkich ulegał przekształcał się w warstwę krzemianów, tworząc plamę na skale[6].
Do najpospolitszych skamieniałości w łupkach z Burgess należą glony, w szczególności Morania confluens. W jej pobliżu nie odnaleziono skamieniałości innych glonów i niewiele zwierząt, takich jak Burgessochaeta oraz rzadkie osobniki Burgessa i Marrella. Inna znaleziona tam alga to Marpolia spissa – ze względu na delikatniejszą budowę jest ona znacznie rzadsza niż Morania. W pobliżu skamieniałości marpolii odnaleziono szczątki zwierząt z rodzajów Eldonia i Wiwaxia. W bliskości wielu skamieniałych zwierząt nie odnaleziono pozostałości tych alg, co sugeruje heterogeniczność środowiska. Według innej hipotezy glony te mogły żyć na różnych wysokościach[6]. Największym zwierzęciem i dominującym drapieżnikiem tamtejszych ekosystemów była Anomalocaris – skamieniałości sugerują, że żywiła się ona m.in. trylobitami[7].
Przypisy
- ↑ D. E. G. Briggs. The Morphology, Mode of Life, and Affinities of Canadaspis perfecta (Crustacea: Phyllocarida), Middle Cambrian, Burgess Shale, British Columbia. „Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences”. 281 (984), s. 439–487, 1978. doi:10.1098/rstb.1978.0005 (ang.).
- ↑ Canadaspis laevigata Hou & Bergström, 1991 (ang.). University of Bristol. [dostęp 7 lipca 2009].
- ↑ N. J. Butterfield. Leanchoilia guts and the interpretation of three-dimensional structures in Burgess Shale-type fossils. „Paleobiology”. 28 (1), s. 155–171, 2002 (ang.).
- ↑ 4,0 4,1 B. S. Lieberman. A new soft-bodied fauna: the Pioche Formation of Nevada. „Journal of Paleontology”. 77 (4), s. 674–690, 2003 (ang.).
- ↑ 5,0 5,1 Canadaspis perfecta (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 7 lipca 2009].
- ↑ 6,0 6,1 6,2 The Burgess Shale (ang.). University of California Museum of Paleontology. [dostęp 29 czerwca 2009].
- ↑ C. Nedin. Anomalocaris predation on nonmineralized and mineralized trilobites. „Geology”. 27 (11), s. 987–990, 1999 (ang.).
