Carl Ferdinand Langhans

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Carl Ferdinand Langhans
Carl Ferdinand Langhans.jpg
Data i miejsce urodzenia 14 stycznia 1782
Wrocław
Data i miejsce śmierci 22 listopada 1869
Berlin
Dziedzina sztuki Architektura
Styl Klasycyzm
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
C. F. Langhans: Teatr Nowy w Lipsku, ok. 1900
C. F. Langhans: Altes Palais w Berlinie, ok. 1900
C. F. Langhans: Synagoga pod Białym Bocianem we Wrocławiu

Carl Ferdinand Langhans (ur. 14 stycznia 1782 we Wrocławiu, zm. 22 listopada 1869 w Berlinie) – niemiecki architekt, syn Carla Gottharda Langhansa. Projektant i budowniczy wielu gmachów teatralnych i operowych na terenie Śląska i Niemiec, m.in. Opery Wrocławskiej. Projektował w stylu klasycystycznym i historycznym.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Carl Ferdinand Langhans był synem architekta Carla Gottharda Langhansa[1]. Wraz z Karlem Friedrichem Schinklem kształcił się u Davida Gilly'ego a jednocześnie zawodu architekta uczył go ojciec[1].

W 1797 uzyskał uprawnienia kierownika budowy (niem. Baukondukteur)[1]. W latach 1800–1802 towarzyszył w pracach budowlanych nad berlińskim Niemieckim Teatrem Narodowym (niem. Deutsches Nationaltheater) przy Gendarmenmarkt wg projektu ojca[1]. Wskutek wojny w 1806 jako główny nadworny inspektor budowlany (niem. Oberhofbauinspektor) otrzymywał jedynie wynagrodzenie tymczasowe (niem. Wartegeld)[1]. Następnie wyjechał w podroż studyjną do Włoch[1], gdzie znalazł się pod wpływem włoskich budowli renesansowych[2].

Od jesieni 1808 pracował jako samodzielny architekt we Wrocławiu[1]. W 1819 został mianowany radcą budowlanym (niem. Baurat)[1]. W latach 1828–1829 wyjechał do Francji i ponownie do Włoch[1]. W 1834 przeprowadził się do Berlina, by zająć się budową pałacu dla księcia Wilhelma przy Unter den Linden[1].

Projektował głównie budynki oper i teatrów w stylu klasycystycznym i historycznym[1]. W 1845 powierzono mu odbudowę audytorium opery berlińskiej[1], zniszczonej przez pożar w 1843[2]. Później był często angażowany do budowy teatrów[2], m.in. w Legnicy (1841), Szczecinie (1846–1849), Dessau (1855) i Lipsku (1864–1868)[1]. Wcześniej jednak nie udało mu się otrzymać zlecenia na odbudowę berlińskiego Teatru Narodowego (niem. Berliner Schauspielhaus), które przypadło Schinklowi w 1817 ani też na budowę berlińskiego Königsstädtisches Theater w 1833, które przyznano Karlowi Theodorowi Ottmerowi[1].

Obok architektury, Langhans interesował się akustyką i mechaniką[1] – w 1831 zaprezentował we Wrocławiu swój wynalazek tzw. pleoramę[3] – dwie, ruchome panoramy, które przesuwały się równolegle, a widz siedzący w łodzi pomiędzy nimi miał wrażenie wycieczki wodnej, np. po zatoce neapolitańskiej lub po rzece Ren[4].

Wybrane dzieła[edytuj | edytuj kod]

Teatry:

  • 1855–1856 – teatr w Dessau (spłonął w pożarze w 1922)[5]
  • 1839–1841 – gmach dawnego Teatru Miejskiego we Wrocławiu – obecnie Opery Wrocławskiej[6]
  • Teatr Miejski w Szczecinie (zniszczony podczas II wojny światowej, później rozebrany)
  • 1864–1867 – projekt Teatru Nowego (niem. Neues Theater) w Lipsku, zrealizowany przez Otto Brückwalda (zburzony podczas bombardowania w 1943)[7]
  • 1845 – udział w odbudowie opery narodowej w Berlinie po pożarze w 1843
  • 1839 – Teatr Miejski w Legnicy[8]

Inne budowle świeckie:

  • 1834–1837 – Altes Palais przy Unter den Linden 9 w Berlinie[9]
  • 1825 – Sukiennice we Wrocławiu
  • 1825 – zabudowa miejska Wrocławia w miejscu zburzonych w 1821
  • 1822–1824 – gmach Starej Giełdy (niem. Alter Börse) we Wrocławiu[1][2]

Budowle sakralne:

Przypisy

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 Hans Reuther: Langhans, Karl Ferdinand. W: Neue Deutsche Biographie. T. 13. 1982, s. 600-601. (niem.)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Von Donop: Langhans, Karl Ferdinand. W: Allgemeine Deutsche Biographie. T. 17. 1883, s. 686-687. (niem.)
  3. 3,0 3,1 Robert Jütte: A history of the senses: from antiquity to cyberspace. Polity, 2005, s. 195. ISBN 0745629571. [dostęp 2010-10-05]. (ang.)
  4. 4,0 4,1 Matthew Beaumont, Michael Freeman: The Railway and Modernity: Time, Space and the Machine Ensemble. Peter Lang, 2007. ISBN 3039110241. [dostęp 2010-10-05]. (ang.)
  5. 5,0 5,1 Archinform: Herzogliches Hoftheater (niem.). [dostęp 2010-10-06].
  6. 6,0 6,1 Archinform: former municipal theatre (now opera building) (niem.). [dostęp 2010-10-06].
  7. 7,0 7,1 Archinform: Municipal Theatre (niem.). [dostęp 2010-10-06].
  8. 8,0 8,1 Archinform: Municipal Theatre (niem.). [dostęp 2010-10-06].
  9. 9,0 9,1 Archinform: Altes Palais (niem.). [dostęp 2010-10-06].
  10. 10,0 10,1 Alena Janatková, Hanna Kozińska-Witt: Wohnen in der Grossstadt, 1900-1939: Wohnsituation und Modernisierung im europäischen Vergleich. Franz Steiner Verlag, 2006, s. 81. ISBN 3515083456. [dostęp 2010-10-05]. (niem.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]