Carl Philipp Emanuel Bach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Carl Philipp Emanuel Bach (portret autorstwa Johanna Philippa Bacha, 1780)

Carl Philipp Emanuel Bach (ur. 8 marca 1714 w Weimarze, zm. 14 grudnia 1788 w Hamburgu) – niemiecki kompozytor, pianista i klawesynista, drugi z synów Jana Sebastiana Bacha, zwany Bachem berlińskim lub hamburskim.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Urodził się jako drugi z synów Jana Sebastiana Bacha i jego pierwszej żony Marii Barbary. Naukę rozpoczął w Köthen, którą kontynuował następnie w gimnazjum w Lipsku. Następnie w 1731 wstąpił na studia prawnicze. Uzupełniał je potem we Frankfurcie nad Odrą (od 1734 do 1738). Po ich zakończeniu zdecydował się poświęcić muzyce, otrzymawszy propozycję pracy od księcia Ferdynanda. W swojej Autobiografii podawał, że muzyki uczył się tylko u swojego ojca i w wieku 11 lat potrafił już zagrać a vista wszystkie jego dzieła na instrumenty klawiszowe[1]. Z powodu obowiązków służbowych nie miał okazji do podróży, podczas gdy w tych czasach większość muzyków starała się studiować we Włoszech[2].

Na służbie u Fryderyka II[edytuj | edytuj kod]

Przez ok. 30 lat był nadwornym klawesynistą króla Fryderyka II w Berlinie i Poczdamie. W 1744 r. poślubił Johannę Marię Dannemann. Z trojga dzieci z tego małżeństwa, które przeżyły do dorosłości, żadne nie zostało muzykiem.

Okres hamburski[edytuj | edytuj kod]

Od 1768 r. objął po swym ojcu chrzestnym, Georgu Philippie Telemannie, stanowisko kantora w Hamburgu co obejmowało obowiązki dyrektora muzyki w 5 kościołach oraz naukę w gimnazjum. Zmarł w Hamburgu i został pochowany w tamtejszym kościele św. Michała – jego grób do dziś jest dostępny dla zwiedzających.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Jest autorem prawie 900 utworów. Komponował przede wszystkim koncerty, sonaty i fantazje na klawesyn, którego był wybitnym wirtuozem. Pisał również pieśni i symfonie. Skomponował prawie dwieście sonat na instrumenty klawiszowe (klawesyn, klawikord, fortepian), przyczyniając się do ewolucji tej formy. Popularność zdobyła jego szkoła gry na instrumentach klawiszowych Versuch über die wahre Art das Klavier zu spielen, wydana w 1753 r. oraz jej druga część w 1762.

Był jednym, obok swojego brata Johanna Christiana, z najwybitniejszych reprezentantów stylu galant (rokoko). Jego dzieła jednak wykraczają poza błyskotliwość, lekkość dworskiego galant. Zdradzają nawiązania do muzyki ludowej, są emocjonalnie pogłębione, bardziej żarliwe emocjonalnie. Stąd wielu muzykologów uważa Carla Philippa Emanuela Bacha za prekursora, a następnie jednego z najwybitniejszych przedstawicieli stylu Sturm und Drang w muzyce. W porównaniu z twórczością ojca, Johanna Sebastiana Bacha, w większości polifoniczną, sakralną, twórczość C.P.E. Bacha jest biegunowo odmienna: charakteryzuje się zwrotem ku świeckiej lekkości, dworskiej elegancji, homofonii, kształtującym się dopiero homofonicznym formom kształtowania myśli muzycznej (allegro sonatowe, tańce, formy wariacji tematycznej).

Wpływ Carla Philippa Emanuela na muzykę niemiecką był olbrzymi, szczególnie na kompozytorów wczesnoklasycznych. Joseph Haydn zetknął się z pierwszymi sześcioma sonatami na instrument klawiszowy C.P.E. Bacha już jako dwudziestolatek, około 1752 roku. Wywarły one na nim niezwykłe wrażenie, co później podkreślał w rozmowach z Albertem Christophem Diesem[3]. Wysoko jego sztukę cenił Wolfgang Amadeusz Mozart, Ludwig van Beethoven, Johannes Brahms.

Spośród kilku istniejących katalogów dzieł C.P.E. Bacha najbardziej rozpowszechnione są dwa: katalog Alfreda Wotquenne’a z 1905 r. (w skrócie „Wq”) oraz nowszy katalog tematyczny Eugene’a E. Helma z 1989 r. (w skrócie H).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Alina Mądry, Carl Philipp Emanuel Bach, estetyka – stylistyka – dzieło, Poznań 2003, s 167.
  2. Alina Mądry: Carl Philipp Emanuel Bach, estetyka – stylistyka – dzieło. Poznań 2003, s. 168.
  3. Karl Geiringer, Haydn, PWM, 1985, s. 38.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Alina Mądry, Carl Philipp Emanuel Bach, estetyka – stylistyka – dzieło, Poznań: Rhytmos. 2003.
  • Wielka Ilustrowana Encyklopedia Gutenberga, 1934-1939.
  • Alfred Wotquenne, Thematisches Verzeichnis der Werke von Carl Philipp Emanuel Bach, Leipzig: Breitkopf&Hartel, 1905.
  • Helm, E. Eugene, Thematic Catalogue of the Works of Carl Philipp Emanuel Bach, Yale University Press, 1989.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Posłuchaj[edytuj | edytuj kod]

(audio)
(info)
(info)
(info)
Problem ze ściągnięciem pliku? Zobacz pomoc.