Cedr

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cedr
Cedr atlaski
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Rząd sosnowce
Rodzina sosnowate
Rodzaj cedr
Nazwa systematyczna
Cedrus Trew
Cedr. Lib. Hist. (1): 6. 12 Mai-13 Oct 1757
Typ nomenklatoryczny
Cedrus libani A. Rich.
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Cedr (Cedrus Trew) – rodzaj długowiecznych drzew z rodziny sosnowatych. Cedry występują w rejonach górskich Azji i Afryki Północnej. Ich pierwotny areał to Himalaje i region śródziemnomorski. Rosną na wysokościach 1500-3200 m n.p.m. w Himalajach i 1000-2200 m w basenie Morza Śródziemnego.

W przeszłości lasy cedrowe bujnie porastały europejskie obszary basenu Morza Śródziemnego. Jednak wraz z rozwojem rolnictwa następowała ich degradacja i przekształcanie tych terenów na pastwiska dla owiec i kóz. Obecnie dąży się do odrodzenia tych zbiorowisk leśnych, co niejednokrotnie okazuje się niemożliwe.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Cedr libański (Cedrus libani)
Pokrój 
Okazałe drzewa iglaste osiągające wysokość do 40 m, wyjątkowo do 60 m. Gałęzie mają szerokie i rozłożyste.
Liście 
Igły osiągają długość 8-60 mm, wiecznie zielone.
Szyszki 
Szyszki są cylindryczne, mają długość od 10 cm do 13 cm.

Gatunki[edytuj | edytuj kod]

Według The Plant List do rodzaju cedr należą 3 gatunki[2]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Drewno cedrowe używane było do budowy statków, w meblarstwie oraz w budownictwie. Służyło m.in. do budowy Pierwszej Świątyni Jerozolimskiej z X w p.n.e. i Świątyni Artemidy w Efezie (jednego z siedmiu cudów świata) z VI w p.n.e. Na skutek prowadzonej intensywnej eksploatacji gatunki te zostały bardzo wyniszczone, w wyniku czego w wielu krajach znalazły się pod ochroną. Drewno cedrowe stosuje się także na fornir, sklejkę, płyty wiórowe i pilśniowe, na deski i parkiet, na meble, do zabudowy wewnętrznej i zewnętrznej, na ramy, drzwi, okna. Dobre jest do toczenia i rzeźbienia, na ołówki, listwy, łódki sportowe i instrumenty muzyczne. Wykonuje się z niego również humidory (pudełka do cygar)
  • Roślina ozdobna: cedry są często uprawiane jako drzewa ozdobne w krajach o łagodnym klimacie. W Polsce największy cedr libański (wysokość 21 m, obwód pnia 0,6 m) rośnie w Arboretum w Wojsławicach, zasadzony w 1965.
Drewno cedrowe

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Oferowany w handlu tzw. olej cedrowy pozyskiwany z tzw. "cedrowych orzeszków" tzw. "cedru syberyjskiego" w istocie nic z cedrami nie ma wspólnego. Jest to olej wytwarzany z nasion limby syberyjskiej (w języku rosyjskim nazywanej popularnie kедр сибирский).

Przypisy

  1. P. F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website – PINACEAE. 2001–.
  2. The Plant List. [dostęp 2014-11-20].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. K. Browicz, J. Zielinski (1982), Chorology of trees and shrubs in south-west Asia and adjacent regions Vol. 1. Warszawa-Poznań
  2. W. Seneta, J. Dolatowski (2007), Dendrologia, Wyd. Naukowe PWN
  3. W. Seneta (1987), Drzewa i krzewy iglaste, PWN

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]