Cedr libański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cedr libański
Cèdre du Liban Barouk 2005.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Rząd sosnowce
Rodzina sosnowate
Rodzaj cedr
Gatunek cedr libański
Nazwa systematyczna
Cedrus libani A. Rich.
Class. Hist. Nat. III. 299 (1823)[2]
Synonimy

Pinus cedrus L.[2]

"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Pędy z szyszkami

Cedr libański (Cedrus libani A. Rich.) – gatunek zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Naturalnie występuje w łańcuchach górskich Taurus i Antytaurus, na terenie Libanu, Syrii i Turcji. Rośnie w lasach na wysokości do 1300 – 1500 m n.p.m., wraz z jodłą syryjską (Abies cilicica) i jałowcem cuchnącym (Juniperus foetidissima)[3]. Od czasów starożytnych był intensywnie wycinany jako cenny materiał budulcowy, tak, że obecnie jest rzadki[4]. Jest uprawiany w wielu krajach świata, w Europie tylko w regionach o łagodnym klimacie, w Europie Zachodniej nieraz tworzy całe zagajniki[5]. Sprowadzono został do Europy już w XVI wieku[6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Młode drzewa mają stożkową koronę, u starszych rozrata się ona szeroko i górą jest raczej płaska. Drzewo osiąga wysokość do 42 m. Pędy bardzo delikatnie omszone, mniej, niż u cedru atlaskiego. Kora czarnobrunatna, gęsto spękana i pręgowana[6]. Może żyć 2-3 tysięcy lat a średnica pnia może dochodzić do 2-3 m[4].
Liście
Ciemnozielone, bardzo miękkie, zebrane w pęczki po 10-20 sztuk. Wyrastają głównie na krótkopędach. Mają długość 1,5-3,5 cm[5].
Kwiaty
Rozdzielnopłciowe. Kwiaty męskie zebrane są wyprostowane, żółte kłosy, kwiaty żeńskie w jajowate wyprostowane kłosy o czerwonej barwie[5].
Szyszki
Beczułkowate, o długości 8-10 cm i dość płaskim wierzchołku[5].

Udział w kulturze[edytuj | edytuj kod]

  • W Biblii hebrajskie słowo erez wymienione jest kilkadziesiąt razy i wszyscy badacze roślin biblijnych są zgodni, że oznacza ono cedr libański. Prawdopodobnie jednak słowem tym opisano również niektóre inne rodzaje drzew iglastych: jałowca, jodłę, sosnę, czy nawet tamaryszka. W Księdze Izajasza (35,2) cedr nazywany był „chwałą Libanu”, w poezji symbolizował dostojeństwo, siłę i majestat (Ez 31,2-9). Najbardziej kojarzony z cedrem jest król Salomon, który rozprawiał o drzewach „od cedrów na Libanie aż do hizopu rosnącego na murze” (1 Krl 4,33). Do budowy Świątyni Jerozolimskiej sprowadził duże ilości drzewa cedrów libańskich, tak, że mówiono o niej nawet „dom lasu Libanu” (1 Krl 7,2). Cedry nie rosły w Palestynie, kupował je od Hirama I, króla Tyru (1Kl 5,1-10; 7,1-8) i płacił za nie pszenicą, jęczmieniem, oliwą i winem (2 Krn 2,14-15). Hareuveni twierdzi, że nie tylko do budowy świątyni użył drewna cedrów, ale także zasadził je na dziedzińcu świątyni, o czym świadczyć ma tekst w Księdze Psalmów (92,13-14): "Sprawiedliwy zakwitnie jak palma, rozrośnie się jak cedr na Libanie. Zasadzenie w domu Pańskim rozkwitną na dziedzińcach naszego Boga"[4].
  • Cedr występuje w godle Libanu[6].

Przypisy

  1. P. F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website – PINACEAE. 2001–.
  2. 2,0 2,1 The Plant List. [dostęp 2014-11-20].
  3. Karel Št'astný, Vladimír Bejček: Życie w górach. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Delta W-Z, 1993. ISBN 82-85817-01-8.
  4. 4,0 4,1 4,2 Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Joachim Mayer, Heinz-Werner Schwegler: Wielki atlas drzew i krzewów. Oficyna Wyd. „Delta W-Z”. ISBN 978-83-7175-627-6.
  6. 6,0 6,1 6,2 Johnson Owen, Dawid More: Drzewa. Multico Oficyna Wydawnicza. ISBN 978-83-7073-643-9.